Σύνοψη: Επί δεκαετίες η καθυστέρηση στην απονομή της Δικαιοσύνης αποτελούσε μία από τις μεγαλύτερες παθογένειες του ελληνικού κράτους, προκαλώντας αλλεπάλληλες καταδίκες, επενδυτική ανασφάλεια και βαθιά δυσπιστία των πολιτών. Σήμερα, η κυβέρνηση παρουσιάζει στοιχεία που ανατρέπουν αυτή την εικόνα. Ο μέσος χρόνος έκδοσης πρωτόδικης απόφασης μειώθηκε από τις 774 στις 309 ημέρες, ενώ ο ρυθμός εκκαθάρισης υποθέσεων ξεπέρασε το 105%, με τα μεγάλα Πρωτοδικεία να εμφανίζουν θεαματική επιτάχυνση. Το πολιτικό μήνυμα είναι σαφές: ο Νέος Δικαστικός Χάρτης αποδίδει. Η ουσιαστική πρόκληση όμως δεν βρίσκεται πλέον στους αριθμούς, αλλά στη διατήρηση της μεταρρυθμιστικής δυναμικής και στην καθημερινή εμπειρία των πολιτών μέσα στα δικαστήρια.
———-
Αναλυτικά…
Για χρόνια η ελληνική Δικαιοσύνη αποτελούσε το πιο αδύναμο σημείο του κράτους. Υποθέσεις που έμεναν ανοιχτές επί σειρά ετών, επενδύσεις που «πάγωναν» μέχρι να εκδοθεί μία απόφαση, πολίτες και επιχειρήσεις εγκλωβισμένοι σε έναν φαύλο κύκλο καθυστερήσεων. Η Ελλάδα συγκαταλεγόταν συστηματικά στις τελευταίες θέσεις των ευρωπαϊκών αξιολογήσεων ως προς την ταχύτητα απονομής της Δικαιοσύνης, με τις εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της CEPEJ να επισημαίνουν ότι η αργή απονομή δικαίου λειτουργεί ως τροχοπέδη στην ανάπτυξη, στην ανταγωνιστικότητα και στην εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον ήρθε ο Νέος Δικαστικός Χάρτης, μία από τις μεγαλύτερες θεσμικές παρεμβάσεις των τελευταίων δεκαετιών. Μία μεταρρύθμιση που προκάλεσε έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις, αντιδράσεις από τοπικές κοινωνίες, δικηγορικούς συλλόγους και μέρος του δικαστικού κόσμου, καθώς περιλάμβανε συγχωνεύσεις και αναδιοργάνωση δικαστικών υπηρεσιών. Η κυβέρνηση, ωστόσο, επέμεινε ότι χωρίς γενναίες αλλαγές η ελληνική Δικαιοσύνη δεν θα μπορούσε ποτέ να εγκαταλείψει τον φαύλο κύκλο της γραφειοκρατίας.
Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν σήμερα επιχειρούν να δικαιώσουν αυτή την επιλογή. Σύμφωνα με τα δεδομένα του πληροφοριακού συστήματος JustStat και τη μεθοδολογία της CEPEJ, ο μέσος χρόνος έκδοσης πρωτόδικης απόφασης περιορίστηκε στις 309 ημέρες, έναντι 774 ημερών πριν από την εφαρμογή του Δικαστικού Χάρτη. Με απλά λόγια, η Ελλάδα πέρασε από αναμονή άνω των δύο ετών σε λιγότερο από έναν χρόνο, επιτυγχάνοντας τον στόχο που είχε τεθεί για το 2027 σχεδόν δύο χρόνια νωρίτερα.
Το ίδιο εντυπωσιακή εμφανίζεται και η εικόνα στην εκκαθάριση των υποθέσεων. Ο δείκτης ξεπέρασε πλέον το 105%, γεγονός που σημαίνει ότι τα δικαστήρια δεν περιορίζονται μόνο στην ολοκλήρωση των νέων υποθέσεων, αλλά αρχίζουν να απορροφούν και το τεράστιο απόθεμα εκκρεμοτήτων που είχε συσσωρευθεί επί χρόνια. Στα μεγαλύτερα Πρωτοδικεία της χώρας οι μεταβολές είναι ακόμη πιο εντυπωσιακές: στην Αθήνα ο χρόνος έκδοσης απόφασης μειώθηκε από τις 1.448 στις 478 ημέρες, στη Θεσσαλονίκη από τις 455 στις 220 και στον Πειραιά από τις 425 στις 233 ημέρες. Παράλληλα, κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026 η εκκαθάριση υποθέσεων ξεπέρασε το 140% σε Αθήνα και Πειραιά.
Ο Γιώργος Φλωρίδης δεν έκρυψε την πολιτική διάσταση των στοιχείων. Δήλωσε ότι η Ελλάδα έφθασε ήδη στον ευρωπαϊκό μέσο όρο των 307 ημερών και έθεσε ως νέο ορίζοντα το 2030, όταν η χώρα φιλοδοξεί να συγκαταλέγεται στις πέντε ταχύτερες δικαιοσύνες της Ευρώπης. Παράλληλα, προανήγγειλε πλήρη ψηφιοποίηση των διαδικασιών και εφαρμογή του Κώδικα Εναλλακτικής Επίλυσης Διαφορών, ώστε σημαντικός αριθμός υποθέσεων να επιλύεται εκτός της παραδοσιακής δικαστικής οδού.
Ωστόσο, οι αριθμοί, όσο εντυπωσιακοί και αν είναι, δεν αρκούν από μόνοι τους για να κλείσουν τη συζήτηση. Η πραγματική αξιολόγηση θα γίνει όταν ο πολίτης διαπιστώσει ότι η ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης συνοδεύεται από υψηλή ποιότητα αποφάσεων, επαρκή στελέχωση των δικαστηρίων, σύγχρονες υποδομές και αποτελεσματική λειτουργία της ψηφιακής Δικαιοσύνης. Γιατί η εμπιστοσύνη δεν αποκαθίσταται με κυβερνητικές ανακοινώσεις, αλλά με καθημερινή εμπειρία.
Η κυβέρνηση έχει πλέον περάσει από τη φάση των υποσχέσεων στη φάση της απόδειξης. Και εκεί δεν χωρούν επικοινωνιακά τεχνάσματα. Αν οι σημερινές επιδόσεις παγιωθούν, η μεταρρύθμιση θα αποτελέσει σημείο καμπής για τη μεταπολιτευτική Ελλάδα. Αν όμως οι δείκτες υποχωρήσουν και οι καθυστερήσεις επανέλθουν, οι πανηγυρισμοί θα καταγραφούν ως μία ακόμη πρόωρη πολιτική νίκη.
Συνολικά…
Η επιτάχυνση της ελληνικής Δικαιοσύνης δεν αποτελεί απλώς μία διοικητική επιτυχία· είναι ζήτημα δημοκρατίας, οικονομικής ανάπτυξης και εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Τα στοιχεία δείχνουν ότι ο Νέος Δικαστικός Χάρτης παράγει αποτελέσματα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια έμοιαζαν αδιανόητα. Όμως οι μεγάλες μεταρρυθμίσεις δεν κρίνονται από μία παρουσίαση στατιστικών ούτε από έναν κυβερνητικό πανηγυρισμό. Κρίνονται όταν αντέχουν στον χρόνο. Η Ελλάδα φαίνεται να κερδίζει ένα δύσκολο στοίχημα. Το μεγάλο ερώτημα είναι αν θα καταφέρει να το κερδίζει κάθε μέρα, σε κάθε δικαστική αίθουσα, για κάθε πολίτη που ζητά το αυτονόητο: γρήγορη, αξιόπιστη και ποιοτική Δικαιοσύνη.
