Σύνοψη: Η δικαστική απόφαση του 29ου Τμήματος του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών φέρνει τον Δήμο Παπάγου-Χολαργού αντιμέτωπο με έναν λογαριασμό 15.000 ευρώ. Αιτία, ο σοβαρός τραυματισμός 47χρονης σε πεζοδρόμιο, όπου παρέμενε κομμένο μεταλλικό υπόλειμμα πινακίδας. Το δικαστήριο έκρινε ότι οι δημοτικές υπηρεσίες δεν έλαβαν τα αναγκαία μέτρα για την αποκατάσταση της επικινδυνότητας. Η υπόθεση αποκτά ευρύτερη σημασία, καθώς δείχνει πως η καθημερινή συντήρηση του δημόσιου χώρου δεν είναι επικοινωνιακή λεπτομέρεια αλλά θεσμική υποχρέωση με πραγματικό οικονομικό κόστος.
————
Αναλυτικά…
Όταν το πεζοδρόμιο γίνεται λογαριασμός
Υπάρχουν κάτι μικρές, ενοχλητικές λεπτομέρειες στην καθημερινότητα μιας πόλης που συνήθως περνούν απαρατήρητες μέχρι να αποφασίσουν να κοστίσουν. Ένα σπασμένο πλακάκι. Μια τρύπα. Ένα καπάκι. Ένα μεταλλικό υπόλειμμα που κάποιος «θα το φτιάξει κάποια στιγμή».
Στον Δήμο Παπάγου-Χολαργού, ένα τέτοιο «κάποια στιγμή» μετατράπηκε σε δικαστική απόφαση και σε αποζημίωση 15.000 ευρώ.
Το 29ο Τμήμα του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών αναγνώρισε ευθύνη του δήμου για τον σοβαρό τραυματισμό 47χρονης, η οποία σκόνταψε σε κομμένο μεταλλικό στύλο πινακίδας που προεξείχε από το πεζοδρόμιο.
Και εδώ τελειώνει η περιοχή των εντυπώσεων και αρχίζουν τα δικαστικά ευρήματα.
- Δεν ήταν «κακή στιγμή»
Σύμφωνα με την απόφαση, δεν επρόκειτο για μια ατυχία που απλώς συνέβη στον δρόμο. Το δικαστήριο έκρινε ότι υπήρξε παράνομη παράλειψη των υπηρεσιών του δήμου.
Ο μεταλλικός στύλος δεν απομακρύνθηκε. Το πεζοδρόμιο δεν αποκαταστάθηκε. Η κατεστραμμένη πινακίδα δεν αντικαταστάθηκε. Και, κυρίως, δεν εξασφαλίστηκε ασφαλής διέλευση των πεζών.
Με άλλα λόγια, η πόλη είχε αφήσει στο πεζοδρόμιο ένα μικρό, μεταλλικό «δώρο» για τον πρώτο ανυποψίαστο πεζό.
Η 47χρονη βρέθηκε τελικά να πληρώνει το τίμημα της αδράνειας με τον τραυματισμό της. Ο δήμος, με τη σειρά του, καλείται τώρα να πληρώσει το οικονομικό τίμημα.
- Η αυτοδιοίκηση δεν είναι μόνο κορδέλες
Το ενδιαφέρον της υπόθεσης δεν περιορίζεται στα 15.000 ευρώ.
Η ίδια η δημοτική αρχή έχει παρουσιάσει κατά το παρελθόν έργα εκατομμυρίων ευρώ για την οδική ασφάλεια και την προσβασιμότητα. Ενδεικτικά, το 2023 ο Δήμος Παπάγου-Χολαργού ανακοίνωσε εξασφάλιση χρηματοδότησης άνω των 2 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης για παρεμβάσεις οδικής ασφάλειας, ανακατασκευές πεζοδρομίων και ασφαλτοστρώσεις.
Ωραία τα μεγάλα έργα. Αλλά η ασφάλεια του δημότη κρίνεται και στα μικρά.
Γιατί δεν υπάρχει ιδιαίτερη χρησιμότητα να σχεδιάζεις μεγαλόπνοες παρεμβάσεις οδικής ασφάλειας, αν ένα κομμένο σίδερο παραμένει καρφωμένο στο πεζοδρόμιο μέχρι να σκοντάψει κάποιος πάνω του.
- Το κόστος της «αβλεψίας»
Το θεσμικό πλαίσιο είναι σαφές ως προς την ευθύνη του Δημοσίου για παράνομες πράξεις ή παραλείψεις των οργάνων του κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας. Η σχετική αρχή αποτυπώνεται στο άρθρο 105 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα.
Άρα το ζήτημα δεν είναι αν ο δήμος θα ήθελε να πληρώσει. Το ζήτημα είναι ότι η αδράνεια στη συντήρηση δημόσιων υποδομών μπορεί να αποκτήσει απολύτως μετρήσιμη δημοσιονομική συνέπεια.
Και αυτά τα χρήματα δεν πέφτουν από τον ουρανό.
Είναι δημοτικοί πόροι. Δηλαδή χρήματα που τελικά συνδέονται με τα έσοδα και τον προϋπολογισμό ενός οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης.
- Η ειρωνεία είναι ότι υπήρχε προειδοποίηση
Το πιο άβολο στοιχείο της ιστορίας είναι πως δεν χρειάστηκε κάποια ακραία φυσική καταστροφή για να προκύψει το πρόβλημα.
Ένα πεζοδρόμιο χρειαζόταν αποκατάσταση.
Ένα μεταλλικό υπόλειμμα έπρεπε να απομακρυνθεί.
Μια πινακίδα έπρεπε να αντικατασταθεί.
Κοινώς, δεν απαιτούνταν πυρηνική φυσική. Απαιτούνταν κάποιος να το δει και να το διορθώσει.
Η απόφαση του δικαστηρίου απορρίπτει μάλιστα και τον ισχυρισμό περί συνυπαιτιότητας της γυναίκας, κρίνοντας ότι κινούνταν φυσιολογικά και δικαιολογημένα θεωρούσε πως το πεζοδρόμιο ήταν ασφαλές.
Κι εδώ βρίσκεται η ουσία.
Ο πολίτης δεν βγαίνει από το σπίτι του για να κάνει αυτοψία σε κάθε τετραγωνικό μέτρο δημοτικού πεζοδρομίου.
- Το πραγματικό μάθημα
Η υπόθεση είναι ένα ακόμη υπενθυμιστικό χαστούκι για την τοπική αυτοδιοίκηση: η συντήρηση δεν είναι δεύτερης κατηγορίας πολιτική.
Ούτε ο δημότης πρέπει να λειτουργεί ως εθελοντής επιθεωρητής επικίνδυνων σημείων, ούτε η δημοτική διοίκηση να περιμένει την επόμενη καταγγελία, το επόμενο ατύχημα ή, ακόμη χειρότερα, την επόμενη αγωγή.
Γιατί τότε η «οικονομία» της αμέλειας αποδεικνύεται πανάκριβη.
Και ένα πεζοδρόμιο που έπρεπε να κοστίσει λίγα για να επισκευαστεί, καταλήγει να κοστίζει 15.000 ευρώ — χώρια το ανθρώπινο κόστος που, προφανώς, δεν αποτυπώνεται σε κανέναν προϋπολογισμό.
Συνολικά…
Η δικαστική απόφαση δεν είναι απλώς ένας λογαριασμός 15.000 ευρώ για τον Δήμο Παπάγου-Χολαργού. Είναι μια καθαρή υπενθύμιση ότι η διοίκηση αξιολογείται και εκεί όπου δεν υπάρχουν εγκαίνια, φωτογραφίες και κορδέλες.
Η ασφάλεια ενός πεζοδρομίου είναι βασική υπηρεσία προς τον πολίτη. Όταν ένα γνωστό ή υπαρκτό επικίνδυνο σημείο παραμένει χωρίς αποκατάσταση, η ευθύνη παύει να είναι θεωρητική.
Το πραγματικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο ποιος θα πληρώσει τα 15.000 ευρώ. Είναι πόσα ακόμη «μικρά» προβλήματα χρειάζεται να γίνουν ατυχήματα, αγωγές και δικαστικές αποφάσεις για να γίνει αυτονόητο ότι η πρόληψη κοστίζει σχεδόν πάντα λιγότερο από την αποζημίωση.
Και αυτή είναι μια οικονομική αλήθεια που δεν χρειάζεται ούτε μελέτη σκοπιμότητας ούτε χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης.
