Σύνοψη: Χωρίς να έχει καταγραφεί κρούσμα στην Κρήτη, οι αρμόδιες αρχές διατηρούν σε υψηλό επίπεδο την επιτήρηση της ευλογιάς αιγοπροβάτων. Η νέα παράταση των μέτρων έως τις 20 Αυγούστου συνδέεται με την επιδημιολογική εικόνα στην ηπειρωτική Ελλάδα και επιχειρεί να προστατεύσει έναν κρίσιμο παραγωγικό κλάδο του νησιού. Το βάρος πέφτει πλέον όχι μόνο στον περιορισμό των μετακινήσεων, αλλά και στην καθημερινή εφαρμογή κανόνων βιοασφάλειας από ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής.
————–
Αναλυτικά…
Κρήτη: Η πρόληψη παραμένει η βασική γραμμή άμυνας για το ζωικό κεφάλαιο
Σε καθεστώς αυξημένης επιτήρησης παραμένει η κτηνοτροφία της Κρήτης, καθώς η Περιφέρεια αποφάσισε να παρατείνει έως τις 20 Αυγούστου τα προληπτικά μέτρα για την ευλογιά των αιγοπροβάτων. Η απόφαση αφορά το διάστημα από 7 έως 20 Αυγούστου και έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η επιδημιολογική πίεση στην ηπειρωτική Ελλάδα εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία.
Το κρίσιμο στοιχείο για την Κρήτη είναι ότι, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία των αρμόδιων αρχών, το νησί εξακολουθεί να μην έχει καταγράψει επιβεβαιωμένο περιστατικό. Αυτό, ωστόσο, δεν μεταφράζεται σε χαλάρωση. Αντίθετα, η γεωγραφική απομόνωση του νησιού λειτουργεί ως πλεονέκτημα μόνο εφόσον συνοδεύεται από αυστηρό έλεγχο των πυλών εισόδου και των μετακινήσεων.
- Αυστηροί κανόνες για τις μετακινήσεις αιγοπροβάτων
Το πλαίσιο που παραμένει σε ισχύ επιτρέπει τη μετακίνηση ζώων για άμεση σφαγή εντός Κρήτης, υπό την προϋπόθεση τήρησης των προβλεπόμενων κανόνων βιοασφάλειας. Για αναπαραγωγικούς σκοπούς, οι μετακινήσεις περιορίζονται εντός της ίδιας Περιφερειακής Ενότητας.
Διαφορετικό καθεστώς ισχύει για τη μεταφορά ζώων σε θερινούς βοσκότοπους, η οποία εξακολουθεί να επιτρέπεται εντός Κρήτης. Σε κάθε περίπτωση, όμως, απαιτούνται υγειονομικά πιστοποιητικά και κατάλληλα, πιστοποιημένα και απολυμασμένα οχήματα.
Παράλληλα, παραμένει σε ισχύ η απαγόρευση εισόδου αιγοπροβάτων στην Κρήτη από εκτροφές της υπόλοιπης Ελλάδας. Πρόκειται ουσιαστικά για ένα «φίλτρο» προστασίας του νησιωτικού ζωικού κεφαλαίου, καθώς η διακίνηση ζώντων ζώων αποτελεί έναν από τους βασικούς κινδύνους εισαγωγής μιας μεταδοτικής ζωονόσου.
- Η βιοασφάλεια μεταφέρεται στην καθημερινότητα
Τα νέα μέτρα ισχύουν από χθες, Παρασκευή 07-08-2026, έως την Πέμπτη 20-08-2026, είναι δε τα εξής:
- Οι μετακινήσεις αιγοπροβάτων για άμεση σφαγή επιτρέπονται εντός Περιφέρειας Κρήτης με αυστηρή τήρηση όλων των απαραίτητων μέτρων βιοασφάλειας.
- Οι μετακινήσεις αιγοπροβάτων για αναπαραγωγή περιορίζονται εντός εκάστοτε Περιφερειακής Ενότητας δηλαδή γίνονται μόνο ανά Περιφερειακή Ενότητα με αυστηρή τήρηση όλων των απαραίτητων μέτρων βιοασφάλειας.
- Οι μετακινήσεις αιγοπροβάτων προς θερινό βοσκότοπο (αλλαγή βοσκοτόπου) εξακολουθούν να επιτρέπονται τόσο εντός όσο και εκτός εκάστοτε Περιφερειακής Ενότητας εντός Κρήτης.
- Η εγκατάσταση προορισμού θα πρέπει να έχει καθαριστεί και απολυμανθεί πριν την είσοδο των αιγοπροβάτων τα οποία θα πρέπει να παραμένουν στην εγκατάσταση προορισμού σε καραντίνα για 30 ημέρες.
- Όλες οι μετακινήσεις αιγοπροβάτων πρέπει να διενεργούνται με υγειονομικά πιστοποιητικά μετακίνησης, με πιστοποιημένα κατάλληλα οχήματα που έχουν απολυμανθεί πριν τη φόρτωση.
- Εξακολουθεί να απαγορεύεται η είσοδος αιγοπροβάτων στη νήσο Κρήτη από εκτροφές της υπόλοιπης Ελλάδας.
- Είναι υποχρεωτική η χορήγηση βεβαίωση καθαριότητας – απολύμανσης του οχήματος από τα σφαγεία η οποία θα ζητείται στον τόπο προορισμού, κατά την είσοδο του οχήματος σε εκτροφή για φόρτωση και κατά τους ελέγχους από τις αρμόδιες αρχές.
Β. Μέτρα Βιοασφάλειας στις Κτηνοτροφικές Εκμεταλλεύσεις
Οι ιδιοκτήτες εκμεταλλεύσεων καλούνται να τηρούν αυστηρά τα παρακάτω:
- Περίφραξη: Θωράκιση των εγκαταστάσεων για αποτροπή εισόδου/εξόδου ζώων.
- Απολύμανση: Εγκατάσταση και χρήση απολυμαντικής τάφρου ή τάπητα με βιοκτόνο στις εισόδους/εξόδους οχημάτων.
- Περιορισμός Επισκέψεων: Απαγόρευση εισόδου σε άσχετα άτομα και οχήματα. Εάν απαιτείται είσοδος, λαμβάνονται μέτρα (ποδονάρια, φόρμες).
- Χώρος Απομόνωσης: Δημιουργία χώρου καραντίνας για νεοεισερχόμενα ή ύποπτα ζώα, απομονωμένου από την υπόλοιπη εκτροφή.
- Ζωοτροφές: Έλεγχος προέλευσης ζωοτροφών (απαγορεύεται η προμήθεια από απαγορευμένες ζώνες).
- Υγιεινή Προσωπικού: Χρήση ξεχωριστού ρουχισμού και υποδημάτων εντός της εκτροφής.
- Μυοκτονία/Απεντόμωση: Τακτική καταπολέμηση εντόμων και τρωκτικών και απομάκρυνση εστιών ρύπανσης/λιμναζόντων υδάτων.
- Καθημερινός Έλεγχος: Ενημέρωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών σε περίπτωση παραμικρής υποψίας συμπτωμάτων.
- Απαγόρευση Δανεισμού: Δεν χρησιμοποιούνται κοινά εργαλεία, ζώα ή προσωπικό με άλλες εκτροφές.
Γ. Οδηγίες για Επιχειρήσεις και Επαγγελματίες
- Σφαγεία:
- Επαγρύπνηση για ύποπτα περιστατικά και άμεση ενημέρωση Κτηνιατρικής Υπηρεσίας.
- Αύξηση μέτρων βιοασφάλειας (απολυμαντική τάφρος, σχολαστικοί καθαρισμοί).
- Παραλαβή ζώων μόνο με τα πλήρη συνοδευτικά έγγραφα και σήμανση.
- Τυροκομεία – Εγκαταστάσεις Γάλακτος:
- Παραλαβή γάλακτος μόνο από εκτροφές χωρίς περιοριστικά μέτρα Ευλογιάς (και σε καθεστώς Μ4 για τον μελιταίο πυρετό).
- Αυστηρή απολύμανση των βυτιοφόρων (ιδιαίτερα στους τροχούς) πριν την είσοδο και πριν την έξοδο από κάθε εκτροφή. Τήρηση σχετικού αρχείου.
- Εμπόριο Ζωοτροφών και Μεταφορείς:
- Απολύμανση οχημάτων κατά την άφιξη και αναχώρηση από εγκαταστάσεις. Συνιστάται πλύσιμο ελαστικών από χώματα πριν την απολύμανση.
- Οδηγοί/Μεταφορείς: Χρήση φόρμας και ποδωναρίων μιας χρήσης, τα οποία καταστρέφονται επιτόπου μετά τη φόρτωση/εκφόρτωση.
- Εισαγωγές: Επιχειρήσεις που διακινούν ζωοτροφές φυτικής προέλευσης από Βουλγαρία και Ρουμανία οφείλουν να ενημερώνουν τη Διεύθυνση Αγροτικής Ανάπτυξης & Κτηνιατρικής της Π.Ε. τους, δύο ημέρες πριν τη μεταφορά.
Δ. Ιδιώτες Κτηνίατροι και Κτηνίατροι Εκτροφής
- Καλούνται σε αυξημένη επαγρύπνηση για τον έγκαιρο εντοπισμό ύποπτων κρουσμάτων και την άμεση ενημέρωση των αρχών.
- Απαιτείται η αυστηρή τήρηση ατομικών μέτρων προστασίας (ΜΑΠ) και η απολύμανση οχημάτων κατά τις επισκέψεις σε εκτροφές.
Η ουσία των μέτρων, πάντως, δεν βρίσκεται μόνο στα διοικητικά πιστοποιητικά. Βρίσκεται στην καθημερινή λειτουργία κάθε εκτροφής.
Περιφράξεις, απολυμαντικές τάφροι ή τάπητες, περιορισμός επισκέψεων, ξεχωριστός ρουχισμός και υποδήματα, χώροι απομόνωσης και συστηματική καταπολέμηση εντόμων και τρωκτικών αποτελούν πλέον κρίκους της ίδιας αλυσίδας προστασίας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτηρίζει την ευλογιά αιγοπροβάτων νόσο κατηγορίας Α, για την οποία απαιτείται άμεση αντιμετώπιση όταν εντοπίζεται. Επισημαίνει επίσης ότι ο ιός μπορεί να παραμένει βιώσιμος σε εγκαταστάσεις έως και έξι μήνες και ότι η νόσος μπορεί να προκαλέσει σημαντικές οικονομικές απώλειες, μεταξύ άλλων μέσω της μείωσης της γαλακτοπαραγωγής και των περιορισμών στο εμπόριο.
- Δεν αφορά μόνο τον κτηνοτρόφο
Η προστασία του ζωικού κεφαλαίου δεν είναι υπόθεση αποκλειστικά της εκμετάλλευσης. Σφαγεία, τυροκομεία, επιχειρήσεις ζωοτροφών, οδηγοί και μεταφορείς εντάσσονται στην ίδια αλυσίδα βιοασφάλειας.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι απολυμάνσεις των οχημάτων, η τήρηση αρχείων και ο έλεγχος των συνοδευτικών εγγράφων. Στα τυροκομεία, η προέλευση του γάλακτος και η κατάσταση των εκτροφών από τις οποίες προέρχεται αποκτούν πρόσθετη βαρύτητα.
Η λογική είναι απλή: ένας ιός με υψηλή μεταδοτικότητα δεν σταματά στην είσοδο μιας μονάδας. Μπορεί να μετακινηθεί μέσω ζώων, οχημάτων, εξοπλισμού, υποδημάτων ή ανθρώπινης δραστηριότητας.
- Η οικονομική διάσταση της πρόληψης
Για την Κρήτη, η διατήρηση της «ελεύθερης» από τη νόσο κατάστασης έχει σαφή οικονομική σημασία. Η κτηνοτροφία συνδέεται άμεσα με την παραγωγή γάλακτος, τυροκομικών προϊόντων και κρέατος, αλλά και με ένα ευρύτερο δίκτυο επιχειρήσεων και επαγγελματιών.
Το οικονομικό αποτύπωμα μιας επιζωοτίας δεν περιορίζεται στην απώλεια ζώων. Περιλαμβάνει διακοπές παραγωγής, περιορισμούς στη διακίνηση, κόστος απολυμάνσεων, απώλεια εισοδήματος και ανάγκη κρατικών αποζημιώσεων. Ενδεικτικά, το ΥΠΑΑΤ είχε ανακοινώσει τον Μάιο του 2026 αποζημιώσεις 3,63 εκατ. ευρώ σε 226 κτηνοτρόφους για ζώα που θανατώθηκαν στο πλαίσιο των μέτρων εκρίζωσης.
Τα διαθέσιμα εθνικά στοιχεία έως τις 26 Μαΐου 2026 κατέγραφαν 2.172 επιβεβαιωμένα κρούσματα, 2.681 πληγείσες εκτροφές και 488.754 θανατώσεις αιγοπροβάτων.
Με αυτά τα δεδομένα, η επιλογή της πρόληψης στην Κρήτη δεν αποτελεί υπερβολή. Είναι οικονομικά και παραγωγικά πολύ φθηνότερη από τη διαχείριση μιας εγκατεστημένης επιζωοτίας.
Συνολικά…
Η νέα παράταση των μέτρων στην Κρήτη στέλνει ένα σαφές μήνυμα: η απουσία κρουσμάτων δεν σημαίνει απουσία κινδύνου. Αντίθετα, όσο η ευλογιά αιγοπροβάτων συνεχίζει να δημιουργεί πίεση στην ηπειρωτική Ελλάδα, η προστασία του νησιού απαιτεί σταθερή επιτήρηση και πειθαρχία στην εφαρμογή των κανόνων.
Το κρίσιμο στοίχημα δεν είναι μόνο να παραμείνει κλειστή η είσοδος μολυσμένων ζώων. Είναι να λειτουργήσει αποτελεσματικά ολόκληρο το δίκτυο βιοασφάλειας, από την εκτροφή μέχρι το σφαγείο, το τυροκομείο και τη μεταφορά.
Για έναν κλάδο με σημαντικό παραγωγικό και κοινωνικό αποτύπωμα στην Κρήτη, η πρόληψη αποτελεί τελικά την πιο ουσιαστική μορφή οικονομικής προστασίας.
