Υμηττός: Πνεύμονας ζωής και προστασίας της Αττικής
Ο Υμηττός αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους φυσικούς σχηματισμούς του λεκανοπεδίου της Αττικής και διαχρονικά έναν από τους βασικούς πνεύμονες ζωής για την ευρύτερη μητροπολιτική περιοχή της Αθήνας. Η περιβαλλοντική του σημασία είναι πολυδιάστατη: συμβάλλει στη βελτίωση του μικροκλίματος, λειτουργεί ως φυσικό φίλτρο αέρα, προστατεύει το έδαφος από διάβρωση και προσφέρει έναν ανεκτίμητο βιότοπο για εκατοντάδες είδη φυτών και ζώων. Ταυτόχρονα, αποτελεί χώρο αναψυχής, περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και πολιτιστικής μνήμης.
Η βιοποικιλότητα του βουνού είναι εντυπωσιακή. Σπάνια ενδημικά φυτά, μεσογειακά οικοσυστήματα, πουλιά, μικρά θηλαστικά και έντομα συγκροτούν ένα πολύπλοκο οικολογικό δίκτυο που ενισχύει τη φυσική ισορροπία της Αττικής. Ωστόσο, ο Υμηττός βρίσκεται εδώ και δεκαετίες υπό πίεση: αστική επέκταση, πυρκαγιές, παράνομες δραστηριότητες και κλιματική αλλαγή απειλούν την οικολογική του σταθερότητα.
Σημαντικό ρόλο στην προστασία του διαδραματίζει ο Σύνδεσμος Προστασίας και Ανάπτυξης Υμηττού, ένας διαδημοτικός οργανισμός που συντονίζει δράσεις φύλαξης, αναδάσωσης, περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης και πολιτικής προστασίας. Ο ΣΠΑΥ αποτελεί συνεργατικό σχήμα πολλών δήμων της Αττικής, που μοιράζονται την ευθύνη για τη διατήρηση του βουνού και των φυσικών του πόρων.
Παράλληλα, η Πολιτική Προστασία των δήμων που περιβάλλουν τον Υμηττό και η Περιφέρεια Αττικής έχουν αναπτύξει τα τελευταία χρόνια ένα ολοένα και πιο οργανωμένο σύστημα πρόληψης και αντιμετώπισης κινδύνων, κυρίως πυρκαγιών. Μέσω συντονισμού υπηρεσιών, εθελοντικών ομάδων, δασοπροστασίας και τεχνολογικών εργαλείων επιδιώκεται η θωράκιση του ορεινού όγκου.
Το άρθρο αυτό εξετάζει την ιστορική και περιβαλλοντική σημασία του Υμηττού, την οικολογική του αξία, τις απειλές που αντιμετωπίζει και τον ρόλο των θεσμών που έχουν αναλάβει την προστασία του. Ταυτόχρονα, αναλύει τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ τοπικής αυτοδιοίκησης, πολιτείας και κοινωνίας των πολιτών για τη διατήρηση ενός τόσο κρίσιμου φυσικού οικοσυστήματος.
Αναλυτικά…
Λίγα χιλιόμετρα από το κέντρο της πρωτεύουσας υψώνεται ένα βουνό που δεν είναι απλώς ένα γεωγραφικό όριο. Ο Υμηττός αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα φυσικά οικοσυστήματα της χώρας και ταυτόχρονα έναν από τους πιο καθοριστικούς παράγοντες για την ποιότητα ζωής εκατομμυρίων κατοίκων του λεκανοπεδίου. Από τις παρυφές του Αθήνα έως τις ανατολικές ακτές της Αττική, ο Υμηττός λειτουργεί ως φυσικός πνεύμονας, ως οικολογικό καταφύγιο, αλλά και ως χώρος όπου συγκρούονται καθημερινά οι ανάγκες της πόλης με την ανάγκη προστασίας της φύσης.
Η αξία του δεν είναι μόνο περιβαλλοντική. Είναι κοινωνική, πολιτιστική και βαθιά πολιτική. Ο τρόπος με τον οποίο προστατεύεται –ή δεν προστατεύεται– ο Υμηττός αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της σχέσης του ελληνικού κράτους και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης με το φυσικό περιβάλλον.
Ο Υμηττός ως φυσικός πνεύμονας της Αττικής
Ο Υμηττός εκτείνεται σε μήκος περίπου 20 χιλιομέτρων και αποτελεί έναν από τους τέσσερις βασικούς ορεινούς όγκους που περιβάλλουν το λεκανοπέδιο της Αθήνας. Η γεωγραφική του θέση είναι κρίσιμη: λειτουργεί ως φυσικό φράγμα ανάμεσα στην πυκνοδομημένη δυτική Αττική και τις ανατολικές περιοχές που βλέπουν προς το Αιγαίο.
Η συμβολή του στο μικροκλίμα της Αττικής είναι καθοριστική. Τα δάση και οι χαμηλές θαμνώδεις εκτάσεις του απορροφούν μεγάλες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα και ταυτόχρονα λειτουργούν ως φυσικός μηχανισμός μείωσης της θερμοκρασίας. Σε μια πόλη που δοκιμάζεται κάθε καλοκαίρι από ακραία θερμικά φαινόμενα, ο Υμηττός είναι ένας από τους βασικούς παράγοντες που περιορίζουν την αστική θερμική νησίδα.
Ταυτόχρονα, αποτελεί έναν από τους ελάχιστους μεγάλους ανοιχτούς φυσικούς χώρους που παραμένουν δίπλα σε μια ευρωπαϊκή μητρόπολη. Η αξία του είναι συγκρίσιμη με μεγάλους προστατευόμενους αστικούς ορεινούς όγκους της Ευρώπης, όπως τα πάρκα που περιβάλλουν τη Βαρκελώνη ή τη Ρώμη. Όμως σε αντίθεση με πολλές ευρωπαϊκές πόλεις, ο Υμηττός δεν αντιμετωπίστηκε ιστορικά ως περιβαλλοντική προτεραιότητα.
Η οικολογική σημασία του Υμηττού
Η βιοποικιλότητα του Υμηττού αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους θεωρείται εξαιρετικά σημαντικός. Στον ορεινό όγκο έχουν καταγραφεί εκατοντάδες είδη φυτών, πολλά από τα οποία είναι ενδημικά της Ελλάδας ή της ευρύτερης Μεσογείου.
Η χλωρίδα του χαρακτηρίζεται από μεγάλη ποικιλία αρωματικών φυτών: θυμάρι, ρίγανη, φασκόμηλο, λαδανιά, λεβάντα. Η παρουσία αυτών των φυτών δεν έχει μόνο οικολογική αξία αλλά και οικονομική και πολιτιστική. Για αιώνες, οι πλαγιές του Υμηττού συνδέθηκαν με τη μελισσοκομία, ενώ το περίφημο μέλι Υμηττού αποτελεί μέχρι σήμερα ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα προϊόντα της Αττικής.
Παράλληλα, στον Υμηττό φιλοξενούνται δεκάδες είδη πουλιών. Μεταναστευτικά και μόνιμα είδη χρησιμοποιούν τον ορεινό όγκο ως σταθμό ή ως μόνιμο καταφύγιο. Η ύπαρξη τέτοιων οικοσυστημάτων δίπλα σε μια πόλη εκατομμυρίων κατοίκων είναι σπάνια και δείχνει τη σημασία του βουνού ως οικολογικού θύλακα.
Η πανίδα περιλαμβάνει επίσης μικρά θηλαστικά, ερπετά και έντομα που συνθέτουν ένα ευαίσθητο οικοσύστημα. Όμως το οικοσύστημα αυτό είναι εξαιρετικά εύθραυστο. Οι πυρκαγιές, η άναρχη δόμηση και η ανθρώπινη πίεση μπορούν να το καταστρέψουν μέσα σε λίγα χρόνια.
Ο Υμηττός ως φυσικό όριο της αστικής επέκτασης
Από τη δεκαετία του 1960 έως σήμερα, η Αττική γνώρισε μία από τις μεγαλύτερες αστικές επεκτάσεις στην Ευρώπη. Η ανάπτυξη αυτή δεν συνοδεύτηκε πάντοτε από σχεδιασμό. Η πίεση προς τον Υμηττό υπήρξε διαρκής.
Δεκάδες περιοχές που βρίσκονται σήμερα δίπλα στο βουνό –από το Ζωγράφου μέχρι την Ηλιούπολη και από το Χαλάνδρι μέχρι τη Βάρη– δημιουργήθηκαν μέσα από μια διαδικασία ταχείας αστικοποίησης. Σε πολλές περιπτώσεις, η δόμηση έφτασε στα όρια του βουνού και σε άλλες περιπτώσεις προχώρησε μέσα σε δασικές εκτάσεις.
Ο Υμηττός μετατράπηκε έτσι σε μια γραμμή σύγκρουσης ανάμεσα στην πόλη και τη φύση. Κάθε νέα πίεση για οικιστική επέκταση, για νέους δρόμους ή για νέες εγκαταστάσεις έθετε το ίδιο ερώτημα: μπορεί το λεκανοπέδιο να αναπτυχθεί χωρίς να καταστρέψει τον μοναδικό του φυσικό πνεύμονα;
Η βιοποικιλότητα του Υμηττού
Η οικολογική σημασία του Υμηττού είναι ιδιαίτερα σημαντική λόγω της πλούσιας βιοποικιλότητάς του. Παρά το γεγονός ότι βρίσκεται δίπλα σε ένα από τα μεγαλύτερα αστικά κέντρα της Μεσογείου, φιλοξενεί μεγάλο αριθμό φυτικών και ζωικών ειδών.
Η χλωρίδα του βουνού περιλαμβάνει:
- Μεσογειακά θαμνώδη οικοσυστήματα (μακκία βλάστηση)
- Πεύκα και κυπαρίσσια
- Αρωματικά φυτά όπως θυμάρι, ρίγανη και φασκόμηλο
- Σπάνια και ενδημικά φυτά της Αττικής
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η παρουσία ενδημικών ειδών που απαντώνται μόνο στον Υμηττό ή σε περιορισμένες περιοχές της Ελλάδας. Αυτή η βιολογική ποικιλία συμβάλλει στη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας και αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής έρευνας.
Η πανίδα του Υμηττού περιλαμβάνει:
- Πουλιά (αρπακτικά και μεταναστευτικά)
- Μικρά θηλαστικά όπως αλεπούδες και σκαντζόχοιρους
- Ερπετά και αμφίβια
- Πλούσια εντομοπανίδα
Η ύπαρξη αυτού του οικοσυστήματος λειτουργεί ως φυσικός διάδρομος βιοποικιλότητας που συνδέει διαφορετικές περιοχές της Αττικής.
Η σημασία του για την ποιότητα ζωής των κατοίκων
Για εκατοντάδες χιλιάδες κατοίκους της Αττικής, ο Υμηττός δεν είναι απλώς ένα βουνό. Είναι χώρος άθλησης, αναψυχής και επαφής με τη φύση. Καθημερινά, χιλιάδες άνθρωποι επισκέπτονται τις διαδρομές του για πεζοπορία, ποδήλατο, τρέξιμο ή απλώς για να βρεθούν σε έναν φυσικό χώρο μακριά από την ένταση της πόλης.
Η αξία αυτή έγινε ακόμη πιο εμφανής τα τελευταία χρόνια, όταν η καθημερινότητα στις πόλεις έγινε πιο πιεστική. Ο Υμηττός λειτουργεί ως ένας από τους ελάχιστους χώρους όπου οι κάτοικοι μπορούν να βρουν ηρεμία χωρίς να φύγουν από την πόλη.
Η κοινωνική του σημασία είναι τεράστια. Όσο μεγαλώνει η πόλη, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη για φυσικούς χώρους. Και όσο μειώνονται αυτοί οι χώροι, τόσο αυξάνεται η αξία εκείνων που παραμένουν.
Η ανάγκη προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος
Η προστασία του Υμηττού δεν είναι απλώς ένα περιβαλλοντικό ζήτημα. Είναι ζήτημα δημόσιας πολιτικής. Το βουνό απειλήθηκε πολλές φορές από πυρκαγιές, παράνομες κατασκευές, αυθαίρετη δόμηση και πιέσεις για έργα υποδομής.
Κάθε πυρκαγιά στον Υμηττό δεν καταστρέφει μόνο δάση. Καταστρέφει ένα κομμάτι του οικοσυστήματος που χρειάζεται δεκαετίες για να αναγεννηθεί. Ταυτόχρονα, η καταστροφή των δασών αυξάνει τον κίνδυνο πλημμυρών και επιδεινώνει την ποιότητα του αέρα.
Η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος του Υμηττού είναι επομένως άμεσα συνδεδεμένη με την προστασία της ίδιας της πόλης. Η διατήρηση του βουνού δεν αφορά μόνο την οικολογία. Αφορά τη δημόσια υγεία, την ασφάλεια και την ποιότητα ζωής.
Περιβαλλοντικές πιέσεις και απειλές
Παρά τη σημασία του, ο Υμηττός βρίσκεται αντιμέτωπος με σοβαρές προκλήσεις. Η μεγαλύτερη απειλή είναι η διαρκής πίεση από την αστική ανάπτυξη. Η επέκταση των πόλεων γύρω από τον ορεινό όγκο έχει περιορίσει σημαντικά τις φυσικές ζώνες και έχει αυξήσει τον κίνδυνο περιβαλλοντικής υποβάθμισης.
Οι βασικές απειλές είναι:
- Πυρκαγιές
- Αυθαίρετη δόμηση
- Παράνομες δραστηριότητες
- Κλιματική αλλαγή
- Υπερβολική ανθρώπινη παρουσία σε ορισμένες περιοχές
Οι πυρκαγιές αποτελούν ίσως τη μεγαλύτερη απειλή για το οικοσύστημα. Κάθε μεγάλη πυρκαγιά μπορεί να καταστρέψει δάση δεκαετιών και να διαταράξει τη φυσική ισορροπία του βουνού.
Ο ρόλος του Σύνδεσμος Προστασίας και Ανάπτυξης Υμηττού (ΣΠΑΥ)
Ένας από τους βασικούς θεσμούς που δημιουργήθηκαν για την προστασία του Υμηττού είναι ο ΣΠΑΥ. Πρόκειται για έναν διαδημοτικό οργανισμό στον οποίο συμμετέχουν πολλοί δήμοι που βρίσκονται γύρω από το βουνό.
Ο ΣΠΑΥ δημιουργήθηκε με στόχο την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, την πρόληψη πυρκαγιών και την οργάνωση δράσεων για τη διατήρηση του οικοσυστήματος. Η ύπαρξή του αποτελεί μια από τις σημαντικότερες πρωτοβουλίες συνεργασίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην Αττική.
Η σύνθεσή του περιλαμβάνει δήμους από όλο το λεκανοπέδιο που συνορεύουν με τον Υμηττό. Η συνεργασία αυτή δεν είναι εύκολη. Κάθε δήμος έχει διαφορετικές ανάγκες και διαφορετικές προτεραιότητες. Όμως η προστασία του βουνού απαιτεί κοινή στρατηγική.
Ο ΣΠΑΥ συγκροτείται από δήμους της Αττικής που βρίσκονται γύρω από τον ορεινό όγκο, μεταξύ των οποίων δήμοι του νότιου, ανατολικού και κεντρικού τομέα της Αθήνας. Η λειτουργία του βασίζεται στη συνεργασία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και στην κοινή διαχείριση περιβαλλοντικών δράσεων.
Οι βασικές δράσεις του ΣΠΑΥ περιλαμβάνουν:
- Προγράμματα αναδάσωσης
- Πρόληψη πυρκαγιών
- Περιβαλλοντική εκπαίδευση
- Φύλαξη του ορεινού όγκου
- Δημιουργία υποδομών πολιτικής προστασίας
Τα τελευταία χρόνια, ο ΣΠΑΥ έχει ενισχύσει τις δράσεις του με σύγχρονα μέσα επιτήρησης, συνεργασία με εθελοντικές οργανώσεις και ανάπτυξη δικτύων παρακολούθησης πυρκαγιών.
Η σημασία της συνεργασίας των δήμων
Ο Υμηττός δεν ανήκει σε έναν δήμο. Ανήκει σε ολόκληρη την Αττική. Γι’ αυτό και η προστασία του δεν μπορεί να βασιστεί σε μεμονωμένες πρωτοβουλίες.
Ο ΣΠΑΥ λειτουργεί ως ένα παράδειγμα διαδημοτικής συνεργασίας. Μέσα από κοινές δράσεις, οι δήμοι μπορούν να οργανώσουν καλύτερη πυροπροστασία, καλύτερη φύλαξη και καλύτερη περιβαλλοντική διαχείριση.
Τα τελευταία χρόνια, η ανάγκη αυτή έγινε ακόμη πιο έντονη. Οι κλιματικές αλλαγές αυξάνουν τον κίνδυνο πυρκαγιών και τα ακραία καιρικά φαινόμενα κάνουν ακόμη πιο δύσκολη την προστασία των δασών.
Η συμβολή της Πολιτικής Προστασίας
Η προστασία του Υμηττού δεν είναι μόνο θέμα περιβαλλοντικής πολιτικής. Είναι και θέμα πολιτικής προστασίας. Κάθε καλοκαίρι, ο ορεινός όγκος βρίσκεται σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής.
Οι δήμοι που συνορεύουν με το βουνό, σε συνεργασία με την Περιφέρεια Αττικής, οργανώνουν δράσεις πρόληψης, φύλαξης και άμεσης επέμβασης σε περίπτωση πυρκαγιάς. Οι περιπολίες, οι καθαρισμοί δασικών εκτάσεων και η ενημέρωση των πολιτών αποτελούν βασικά εργαλεία προστασίας.
Ταυτόχρονα, η Πολιτική Προστασία παίζει καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών. Οι πυρκαγιές στον Υμηττό δεν απειλούν μόνο το φυσικό περιβάλλον αλλά και κατοικημένες περιοχές. Η πρόληψη είναι επομένως το πιο σημαντικό εργαλείο.
Η Πολιτική Προστασία δήμων και Περιφέρειας Αττικής
Η προστασία του Υμηττού δεν αποτελεί μόνο ζήτημα περιβαλλοντικής πολιτικής αλλά και θέμα πολιτικής προστασίας. Η Περιφέρεια Αττικής, σε συνεργασία με τους δήμους που περιβάλλουν το βουνό, έχει αναπτύξει ένα σύστημα πρόληψης και αντιμετώπισης φυσικών καταστροφών.
Οι δήμοι που βρίσκονται γύρω από τον Υμηττό έχουν δημιουργήσει:
- Κέντρα επιχειρήσεων πυροπροστασίας
- Δίκτυα εθελοντών
- Συστήματα επιτήρησης
- Σχέδια εκκένωσης και προστασίας κατοίκων
Κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, εφαρμόζεται ένα ευρύ πλέγμα δράσεων που περιλαμβάνει περιπολίες, καθαρισμούς δασικών εκτάσεων και συνεργασία με την Πυροσβεστική Υπηρεσία.
Η Περιφέρεια Αττικής έχει επενδύσει επίσης σε εξοπλισμό, οχήματα πολιτικής προστασίας και τεχνολογικά εργαλεία παρακολούθησης.
Οι προκλήσεις της επόμενης δεκαετίας
Ο Υμηττός βρίσκεται σήμερα σε ένα κρίσιμο σημείο. Από τη μία πλευρά, η περιβαλλοντική συνείδηση των πολιτών έχει αυξηθεί. Από την άλλη, οι πιέσεις προς το φυσικό περιβάλλον συνεχίζονται.
Η κλιματική κρίση δημιουργεί νέους κινδύνους. Οι υψηλές θερμοκρασίες και οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας αυξάνουν τον κίνδυνο πυρκαγιών. Ταυτόχρονα, η ανάγκη για νέες υποδομές δημιουργεί νέες πιέσεις προς το βουνό.
Η προστασία του Υμηττού απαιτεί πλέον ένα νέο μοντέλο διαχείρισης. Ένα μοντέλο που θα συνδυάζει την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος με την ανάγκη των πολιτών για πρόσβαση στη φύση.
Ο Υμηττός ως περιβαλλοντικό και κοινωνικό κεφάλαιο
Πέρα από την οικολογική του σημασία, ο Υμηττός αποτελεί σημαντικό κοινωνικό και πολιτιστικό χώρο για τους κατοίκους της Αττικής. Χιλιάδες άνθρωποι επισκέπτονται το βουνό για:
- Πεζοπορία
- Ποδηλασία
- Περιβαλλοντική εκπαίδευση
- Αναψυχή
Η σχέση των κατοίκων με τον Υμηττό έχει βαθιές ρίζες. Το βουνό λειτουργεί ως τόπος επαφής με τη φύση σε μια περιοχή όπου η αστικοποίηση έχει περιορίσει τους φυσικούς χώρους.
Ταυτόχρονα, η προστασία του βουνού αποτελεί δείκτη ποιότητας ζωής για το λεκανοπέδιο.
Η περιβαλλοντική συνείδηση των πολιτών
Ένα από τα πιο θετικά στοιχεία των τελευταίων χρόνων είναι η αυξανόμενη ευαισθητοποίηση των πολιτών. Εθελοντικές ομάδες, περιβαλλοντικές οργανώσεις και κάτοικοι των γύρω περιοχών συμμετέχουν ενεργά στην προστασία του Υμηττού.
Η αλλαγή αυτή είναι σημαντική. Η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος δεν μπορεί να βασιστεί μόνο στο κράτος. Χρειάζεται και τη συμμετοχή της κοινωνίας.
Ο Υμηττός έχει πλέον μετατραπεί σε ένα σύμβολο περιβαλλοντικής ευαισθησίας. Και αυτό ίσως είναι το πιο σημαντικό στοιχείο για το μέλλον του.
Επιμύθιο
Ο Υμηττός δεν είναι απλώς ένας ορεινός όγκος δίπλα στην Αθήνα. Είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που καθορίζουν την ποιότητα ζωής στο λεκανοπέδιο της Αττικής. Η περιβαλλοντική του αξία είναι τεράστια, αλλά η σημασία του δεν περιορίζεται μόνο στη φύση. Αφορά την κοινωνία, την οικονομία και τη δημόσια πολιτική.
Η προστασία του Υμηττού αποτελεί μια διαρκή δοκιμασία για το ελληνικό κράτος και την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Η δημιουργία του ΣΠΑΥ ήταν ένα σημαντικό βήμα, γιατί έδειξε ότι οι δήμοι μπορούν να συνεργαστούν για έναν κοινό στόχο. Όμως η προστασία του βουνού δεν μπορεί να βασιστεί μόνο σε θεσμούς. Χρειάζεται πολιτική βούληση, μακροχρόνιο σχεδιασμό και σταθερή χρηματοδότηση.
Ταυτόχρονα, η Πολιτική Προστασία παίζει καθοριστικό ρόλο. Οι πυρκαγιές που απειλούν κάθε καλοκαίρι τον Υμηττό δείχνουν ότι η πρόληψη είναι το πιο σημαντικό εργαλείο. Η συνεργασία δήμων, Περιφέρειας Αττικής και κρατικών υπηρεσιών είναι απαραίτητη για να διασφαλιστεί ότι το βουνό θα παραμείνει ζωντανό.
Παρά τις σημαντικές πρωτοβουλίες, οι προκλήσεις παραμένουν μεγάλες. Οι πυρκαγιές, η κλιματική πίεση, οι ανθρώπινες δραστηριότητες και η συνεχής αστική εξάπλωση αποτελούν διαρκείς απειλές για το μέλλον του Υμηττού. Η προστασία του απαιτεί μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, χρηματοδότηση και ενεργή συμμετοχή της κοινωνίας.
Η περιβαλλοντική πολιτική δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά. Χρειάζεται ολοκληρωμένη στρατηγική που να συνδυάζει δασοπροστασία, βιώσιμη ανάπτυξη, περιβαλλοντική εκπαίδευση και ενεργή συμμετοχή των πολιτών. Ο Υμηττός μπορεί να αποτελέσει πρότυπο μοντέλο προστασίας αστικού βουνού σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ο Υμηττός αποτελεί επίσης ένα σύμβολο της σχέσης της πόλης με τη φύση. Σε μια εποχή όπου η κλιματική κρίση επηρεάζει όλο και περισσότερο τις πόλεις, η ύπαρξη μεγάλων φυσικών χώρων γίνεται πιο σημαντική από ποτέ. Η προστασία του βουνού δεν αφορά μόνο το παρόν. Αφορά τις επόμενες γενιές.
Το μέλλον του Υμηττού θα εξαρτηθεί από τις επιλογές που θα γίνουν τα επόμενα χρόνια. Αν αντιμετωπιστεί ως εμπόδιο στην ανάπτυξη, θα συνεχίσει να απειλείται. Αν όμως αντιμετωπιστεί ως πολύτιμος φυσικός πόρος, μπορεί να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα περιβαλλοντικά παραδείγματα της χώρας.
Τελικά, το μέλλον του Υμηττού συνδέεται άμεσα με το μέλλον της Αθήνας και της Αττικής συνολικά. Η διατήρηση της φυσικής του ισορροπίας δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντική υποχρέωση, αλλά και επένδυση στην ποιότητα ζωής των επόμενων γενεών. Αν η κοινωνία καταφέρει να προστατεύσει τον Υμηττό, τότε θα έχει αποδείξει ότι μπορεί να συνδυάσει την ανάπτυξη με τον σεβασμό στη φύση.
