Σύνοψη
- Οικονομική επιβίωση και ΚΑΠ: Αίτημα για απόδοση του 7% των ακαθάριστων εσόδων του Κρατικού Προϋπολογισμού στους δήμους εντός πενταετίας, με μακροπρόθεσμο στόχο το 8% του ΑΕΠ για την πλήρη κάλυψη του πραγματικού λειτουργικού κόστους.
- Ενεργειακή ασφυξία: Καταγγελία για την τιμή ρεύματος των δήμων και των ΔΕΥΑ που φτάνει τα 0,26 €/kWh έναντι 0,06 €/kWh των μεγάλων καταναλωτών. Ζητείται net metering και μείωση τιμής στα 0,10–0,15 €/kWh, κίνηση που εξοικονομεί σχεδόν δύο ετήσιες κατανομές ΚΑΠ.
- Προσλήψεις και υποδομές: Θεσμοθέτηση τριετούς προγράμματος προσλήψεων με κάλυψη μισθολογικού κόστους για μικρούς, ορεινούς και νησιωτικούς δήμους, παράλληλα με νέο αναπτυξιακό πρόγραμμα διαδόχου των προγραμμάτων «Αντώνης Τρίτσης» και Ταμείου Ανάκαμψης.
- Δημόσιος έλεγχος και αρμοδιότητες: Πλήρης διατήρηση του δημόσιου χαρακτήρα του νερού υπό την ευθύνη των δήμων (ΔΕΥΑ) και δημιουργία μόνιμου μηχανισμού κοστολόγησης κάθε νέας αρμοδιότητας με την ΕΕΤΑΑ.
———————
Αναλυτικά…
Η ώρα των αποφάσεων για την πρωτοβάθμια Αυτοδιοίκηση
Το σύνθημα για «ισχυρούς δήμους» που δεσπόζει στο Ετήσιο Τακτικό Συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) στην Καλαμάτα δεν συνιστά απλώς μια διακηρυκτική σύμβαση. Αποτυπώνει τη βαθιά αγωνία των αιρετών της χώρας απέναντι σε ένα ασφυκτικό λειτουργικό και οικονομικό περιβάλλον.
Παρά τις επιμέρους πολιτικές αποχρώσεις και τις διαφορετικές τακτικές διεκδίκησης μεταξύ των παρατάξεων, το σώμα των δημάρχων κατέληξε σε ένα κοινό μέτωπο. Η εκκίνηση των εργασιών σημαδεύτηκε από τη συμφωνία σε έξι βασικούς άξονες, οι οποίοι συνιστούν τις άμεσες προϋποθέσεις για να αποτραπεί το λειτουργικό αδιέξοδο των τοπικών κοινωνιών.
- Το δημοσιονομικό στοίχημα και οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι
Στον πυρήνα των αιτημάτων δεσπόζει η ριζική αναθεώρηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ). Οι δήμοι ζητούν να καλυφθεί σταδιακά σε βάθος πενταετίας το πραγματικό λειτουργικό κόστος που έχει εκτοξευθεί τα τελευταία έτη.
Συγκεκριμένα, διεκδικείται η άμεση απόδοση του 7% των ακαθάριστων εσόδων του Κρατικού Προϋπολογισμού, με στρατηγικό προσανατολισμό τη διάθεση του 8% του εθνικού ΑΕΠ στην Αυτοδιοίκηση, προκειμένου η Ελλάδα να συγκλίνει με τα ευρωπαϊκά πρότυπα αποκέντρωσης.
- Νέο αναπτυξιακό πλαίσιο μετά το Ταμείο Ανάκαμψης
Μεγάλη πηγή ανησυχίας για τους ΟΤΑ αποτελεί το χρηματοδοτικό κενό που διαφαίνεται στον ορίζοντα. Η σταδιακή ολοκλήρωση του προγράμματος «Αντώνης Τρίτσης» και η εκπνοή των προθεσμιών του Ταμείου Ανάκαμψης επιβάλλουν τη συγκρότηση ενός νέου εθνικού αναπτυξιακού εργαλείου.
Η Αυτοδιοίκηση ζητά στοχευμένη χρηματοδότηση για τη συντήρηση του οδικού και αγροτικού δικτύου, την αναβάθμιση βασικών τοπικών δικτύων και, κυρίως, την αντισεισμική θωράκιση των δημοτικών και σχολικών κτιρίων, όπου οι ανάγκες παραμένουν επείγουσες.
- Ανθρώπινο δυναμικό: Στήριξη σε ορεινούς και νησιωτικούς δήμους
Η υποστελέχωση των δημοτικών υπηρεσιών απειλεί πλέον τη στοιχειώδη εξυπηρέτηση των πολιτών. Οι δήμαρχοι προκρίνουν την εφαρμογή ενός στοχευμένου τριετούς προγράμματος προσλήψεων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις μικρές, ορεινές και νησιωτικές περιοχές, όπου τα γεωγραφικά εμπόδια και η υποστελέχωση καθιστούν αδύνατη τη διοικητική επάρκεια. Βασικός όρος παραμένει η πλήρης κάλυψη του μισθολογικού κόστους από το κράτος, ώστε να μην επιβαρυνθούν περαιτέρω τα ταμεία των ΟΤΑ από ενδεχόμενες αυξήσεις.
- Ενεργειακός στραγγαλισμός και ανισότητες στην αγορά ρεύματος
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η τοποθέτηση για την ενεργειακή κρίση, με τους δημάρχους να καταγγέλλουν κραυγαλέες ανισότητες στην τιμολόγηση της ηλεκτρικής ενέργειας.
Ενώ οι μεγάλοι βιομηχανικοί καταναλωτές απολαμβάνουν τιμές κοντά στα 0,06 ευρώ ανά κιλοβατώρα, οι δήμοι και οι Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) επιβαρύνονται με τιμολόγια που αγγίζουν τα 0,26 ευρώ.
Η ΚΕΔΕ ζητά τη μείωση της τιμής στα 0,10 έως 0,15 ευρώ ανά κιλοβατώρα, επισημαίνοντας ότι μια τέτοια παρέμβαση θα αποδέσμευε πόρους ισοδύναμους με σχεδόν δύο πλήρεις ετήσιες κατανομές ΚΑΠ. Παράλληλα, αξιώνεται η επαναφορά του ενεργειακού συμψηφισμού (net metering) και η εγγυημένη δέσμευση ηλεκτρικού χώρου στο δίκτυο για τις ενεργειακές κοινότητες των δήμων.
- Αρμοδιότητες με πόρους και «κόκκινη γραμμή» για το νερό
Στο επίκεντρο των διεκδικήσεων τέθηκε επίσης η θεσμοθέτηση μόνιμου μηχανισμού παρακολούθησης και κοστολόγησης κάθε νέας αρμοδιότητας. Σε συνεργασία με την ΕΕΤΑΑ και τα συναρμόδια υπουργεία, καθίσταται σαφές ότι καμία νέα υποχρέωση δεν μπορεί να μεταφέρεται στους δήμους χωρίς το ανάλογο προσωπικό και τα αναγκαία κονδύλια.
Τέλος, απόλυτη στάθηκε η θέση της ΚΕΔΕ για τις ΔΕΥΑ, τις Υπηρεσίες Δόμησης και το επιβαρυντικό τέλος ταφής. Ο πρόεδρος της Ένωσης επανέλαβε την αδιαπραγμάτευτη αρχή για τη διασφάλιση του δημόσιου χαρακτήρα του νερού και την παραμονή των δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης υπό την αποκλειστική διαχείριση της Αυτοδιοίκησης.
Συνολικά…
Το συνέδριο της Καλαμάτας σηματοδοτεί την έναρξη μιας περιόδου έντονων διεργασιών ανάμεσα στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και την κυβέρνηση. Οι δήμοι δεν διεκδικούν απλώς αυξήσεις κονδυλίων, αλλά ένα σταθερό θεσμικό συμβόλαιο που θα εγγυάται τη λειτουργική αυτοτέλειά τους. Η επίλυση του ενεργειακού κόστους, η ουσιαστική στήριξη των ΔΕΥΑ και η στελέχωση των περιφερειακών δήμων συνιστούν προϋποθέσεις κοινωνικής συνοχής. Εάν τα αιτήματα αυτά δεν ενσωματωθούν στον κεντρικό κυβερνητικό σχεδιασμό, η λειτουργία κρίσιμων τοπικών δομών θα τεθεί σε άμεσο κίνδυνο.
————–
Πηγές
- Ετήσιο Τακτικό Συνέδριο Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), Καλαμάτα.
- Εισηγήσεις και δηλώσεις προεδρείου ΚΕΔΕ και εκπροσώπων αυτοδιοικητικών παρατάξεων.
- Δημοσιογραφική επιμέλεια και ανάλυση: Συντακτική ομάδα portal.
