Σύνοψη
- Στοχευμένη παρέμβαση 1 εκατ. ευρώ: Υπεγράφη η σύμβαση για την κατασκευή συλλεκτήρα ομβρίων μήκους 1.130 μέτρων στις οδούς Ιπποκράτους και Δουκίσσης Πλακεντίας, με διορία παράδοσης το αργότερο σε έναν χρόνο.
- Προστασία κρίσιμης υποδομής: Το έργο διοχετεύει τα επιφανειακά ύδατα απευθείας στο ρέμα Κουφού, εξασφαλίζοντας την αντιπλημμυρική ασφάλεια στην ευαίσθητη περιοχή πλησίον του Νοσοκομείου Παίδων Πεντέλης.
- Ευρύτερο στρατηγικό πλάνο 2028: Η παρέμβαση εντάσσεται στο επιχειρησιακό πρόγραμμα της Περιφέρειας Αττικής για 64 έργα, με 30 εξ αυτών (ύψους 250 εκατ. ευρώ) να βρίσκονται ήδη σε διαδικασίες συμβασιοποίησης και δημοπράτησης.
—————-
Αναλυτικά…
Στοχευμένη παρέμβαση υποδομής με επίκεντρο το Παίδων Πεντέλης
Στην ενεργοποίηση ενός ακόμη κρίσιμου έργου υποδομής προχωρά η Περιφέρεια Αττικής, υπογράφοντας τη σύμβαση για την κατασκευή αγωγού ομβρίων υδάτων στην οδό Ιπποκράτους στον Δήμο Πεντέλης. Η υπογραφή πραγματοποιήθηκε στο Διοικητήριο της Περιφέρειας από τον Περιφερειάρχη Νίκο Χαρδαλιά, παρουσία της Δημάρχου Πεντέλης Νατάσσας Κοσμοπούλου.
Το έργο, συνολικού προϋπολογισμού 1 εκατομμυρίου ευρώ (πλέον ΦΠΑ), χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από πόρους της Περιφέρειας Αττικής. Στόχος είναι η οριστική επίλυση των χρόνιων προβλημάτων απορροής των υδάτων σε μια γεωμορφολογικά επιβαρυμένη ζώνη των βορείων προαστίων.
Στην τελετή υπογραφής έδωσαν το «παρών» ο Αντιδήμαρχος Τεχνικών Έργων Πεντέλης Φώτης Φωτίου, ο δημοτικός σύμβουλος Γιώργος Τάκας, καθώς και ο Γενικός Διευθυντής Αναπτυξιακού Προγραμματισμού Έργων και Υποδομών της Περιφέρειας Αττικής Μιλτιάδης Κύρκος.
- Τεχνικά χαρακτηριστικά και χρονοδιάγραμμα παράδοσης
Σύμφωνα με την τεχνική μελέτη, η παρέμβαση προβλέπει τη δημιουργία ενός κεντρικού υπόγειου συλλεκτήρα ομβρίων υδάτων, συνολικού μήκους 1.130 μέτρων. Το δίκτυο ξεκινά από τη συμβολή των οδών Ιπποκράτους και Δουκίσσης Πλακεντίας, σε άμεση γειτνίαση με το Νοσοκομείο Παίδων Πεντέλης.
Η χάραξη του αγωγού καταλήγει με ειδική τεχνική πρόβλεψη στο ρέμα Κουφού, λειτουργώντας ως φυσικός και ασφαλής αποδέκτης των όγκων νερού κατά τη διάρκεια έντονων βροχοπτώσεων. Το συμβατικό χρονοδιάγραμμα θέτει ως ανώτατο όριο ολοκλήρωσης και παράδοσης του έργου τους δώδεκα μήνες.
Η συγκεκριμένη κατασκευή αποκτά ειδικό βάρος, καθώς προστατεύει την απρόσκοπτη πρόσβαση και λειτουργία μιας μείζονος σημασίας νοσοκομειακής μονάδας, αποτρέποντας πλημμυρικά φαινόμενα που στο παρελθόν δυσχέραιναν την κυκλοφορία.
- Ο σχεδιασμός της Περιφέρειας: 64 αντιπλημμυρικά έργα έως το 2028
Η παρέμβαση στην Πεντέλη δεν λειτουργεί αποσπασματικά, αλλά εντάσσεται στη συνολική στρατηγική διαχείρισης κινδύνου της Περιφέρειας Αττικής, η οποία περιλαμβάνει 64 μεγάλα αντιπλημμυρικά έργα με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2028.
Όπως ανέλυσε ο Περιφερειάρχης Νίκος Χαρδαλιάς, αυτή τη στιγμή καταγράφεται έντονη κινητικότητα σε πολλαπλά μέτωπα:
- Περίπου 30 έργα, συνολικού προϋπολογισμού 250 εκατ. ευρώ, βρίσκονται σε ώριμες φάσεις υλοποίησης.
- Έχουν ήδη συμβασιοποιηθεί επτά έργα, ύψους 28,87 εκατ. ευρώ.
- Προχωρούν άμεσα οι διαδικασίες για ακόμη εννέα παρεμβάσεις, προϋπολογισμού 87,73 εκατ. ευρώ.
- Έως το τέλος του τρέχοντος έτους προγραμματίζεται η δημοπράτηση επιπλέον 12 έργων, συνολικής αξίας 127,66 εκατ. ευρώ.
«Όταν πριν από λίγους μήνες είχα επισκεφθεί τον Δήμο Πεντέλης, είχα δεσμευτεί για τη δρομολόγηση μεγάλων έργων, που θα βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των πολιτών της Πεντέλης. Χωρίς αναβολές, τα έργα αυτά έχουν μπει πλέον σε τροχιά υλοποίησης» δήλωσε ο κ. Χαρδαλιάς. Αναφερόμενος στη συνεργασία των δύο βαθμών αυτοδιοίκησης, σημείωσε: «Αποδεικνύουμε στην πράξη ότι, όταν η Περιφέρεια και η τοπική αυτοδιοίκηση συνεργάζονται με σχέδιο, συνέπεια και ξεκάθαρους στόχους, μπορούμε να δίνουμε συγκεκριμένες λύσεις που βελτιώνουν την καθημερινότητα και ενισχύουν το αίσθημα ασφάλειας των συμπολιτών μας».
- Σύγκλιση Αυτοδιοίκησης και τοπική ανθεκτικότητα
Από την πλευρά της, η Δήμαρχος Πεντέλης Νατάσσα Κοσμοπούλου υπογράμμισε τη σημασία της επένδυσης στην πρόληψη για την προστασία των πολιτών και των περιουσιών.
«Η υπογραφή της σύμβασης αποτελεί ένα ακόμη ουσιαστικό βήμα για την αντιπλημμυρική θωράκιση της πόλης μας. Επενδύουμε στην πρόληψη, στην προστασία της ανθρώπινης ζωής και της περιουσίας και στη δημιουργία ασφαλέστερων υποδομών για τους συμπολίτες μας», ανέφερε η κυρία Κοσμοπούλου, ευχαριστώντας τη διοίκηση της Περιφέρειας για τη διαρκή στήριξη.
Η δρομολόγηση του έργου στην οδό Ιπποκράτους ακολουθεί μια σειρά κοινών δράσεων στον δήμο, όπως η πρόσφατη ολοκλήρωση του Πάρκου «Θάλωσσι» στη Νέα Πεντέλη και οι παρεμβάσεις οδικής ασφάλειας στην Παλαιά Πεντέλη, εδραιώνοντας ένα μοντέλο ταχείας υλοποίησης έργων αστικής αναβάθμισης.
Ρέμα Κουφού: Η ευάλωτη υδρολογική λεκάνη της Πεντέλης και οι πλημμυρικές προκλήσεις μετά τις πυρκαγιές
—————
Τα υδρολογικά δεδομένα της Πεντέλης, η λεκάνη απορροής του ρέματος Κουφού και τις παρεμβάσεις που απαιτούνται για την πρόληψη πλημμυρικών φαινομένων.
- Υδρολογική ιδιαιτερότητα και κλίσεις: Το ρέμα Κουφού αποστραγγίζει σημαντικό τμήμα των νοτιοδυτικών πλαγιών του Πεντελικού, συγκεντρώνοντας απορροές με υψηλή ταχύτητα λόγω έντονου αναγλύφου και μικρού χρόνου συγκέντρωσης των ομβρίων.
- Σωρευτική περιβαλλοντική πίεση: Οι διαδοχικές δασικές πυρκαγιές των τελευταίων δεκαετιών, σε συνδυασμό με την άναρχη οικιστική πύκνωση, μείωσαν δραστικά τη φυσική διήθηση του εδάφους και πολλαπλασίασαν τον συντελεστή απορροής.
- Στενώσεις και τεχνικά εμπόδια: Η αποσπασματική εγκιβώτιση της κοίτης και οι παλαιότερες τεχνικές αστοχίες καθιστούν αναγκαία τα σημειακά έργα εκτόνωσης, όπως ο νέος αγωγός ομβρίων στην οδό Ιπποκράτους.
Το γεωμορφολογικό ανάγλυφο και η υδρογραφική φυσιογνωμία
Το ρέμα Κουφού αποτελεί έναν από τους βασικούς φυσικούς αποδέκτες επιφανειακών υδάτων της νοτιοδυτικής πλευράς του Πεντελικού όρους. Η λεκάνη απορροής του εκτείνεται σε περιοχές με απότομες υψομετρικές διαβαθμίσεις, γεγονός που προσδίδει στο υδρογραφικό δίκτυο χαρακτηριστικά χειμάρρου ορεινού και ημιορεινού τύπου.
Σε συνθήκες ραγδαίων βροχοπτώσεων, οι συγκεκριμένες κλίσεις οδηγούν σε εξαιρετικά σύντομο χρόνο συγκέντρωσης του νερού. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι τεράστιοι όγκοι υδάτων φτάνουν στις χαμηλότερες ζώνες μέσα σε ελάχιστα λεπτά από την έναρξη του καιρικού φαινομένου, ασκώντας άμεση υδραυλική πίεση στην κοίτη.
Καθώς το ρέμα προσεγγίζει τον αστικό ιστό της Πεντέλης και των γειτονικών δήμων, η φυσική του διατομή μεταβάλλεται. Η διαδρομή του τέμνει κατοικημένες περιοχές, όπου το φυσικό τοπίο παραχωρεί τη θέση του σε άσφαλτο, τσιμέντο και δομημένες επιφάνειες.
Η επίπτωση των πυρκαγιών στη φυσική διήθηση
Η σημαντικότερη περιβαλλοντική μεταβλητή που έχει αλλάξει ριζικά την ισορροπία της λεκάνης απορροής είναι η επανειλημμένη απώλεια δασικής κάλυψης στο Πεντελικό. Οι δασικές πυρκαγιές των προηγούμενων ετών αφαίρεσαν τον φυσικό μηχανισμό ανάσχεσης: τα φυλλώματα και το πλούσιο δασικό υπέδαφος που συγκρατούσαν το νερό και εμπλούτιζαν τον υδροφόρο ορίζοντα.
Χωρίς το δάσος, ο συντελεστής επιφανειακής απορροής εκτινάσσεται. Το νερό δεν προλαβαίνει να διηθηθεί στο έδαφος, παρασύροντας φερτά υλικά, λάσπη, πέτρες και κλαδιά προς τα χαμηλότερα υψόμετρα.
Αυτή η στερεομεταφορά φερτών υλικών συνιστά έναν από τους μεγαλύτερους κινδύνους για το ρέμα Κουφού. Η απόθεση υλικών σταδιακά φράζει οχετούς, γεφυρώσεις και κλειστά τμήματα της κοίτης, μειώνοντας δραματικά την υδραυλική παροχετευτικότητα του ρέματος.
Αστικοποίηση, εγκιβωτισμοί και κρίσιμα σημεία συμφόρησης
Η ιστορική ανάπτυξη του οικιστικού ιστού στην Πεντέλη πραγματοποιήθηκε συχνά χωρίς ολοκληρωμένο masterplan για τη διαχείριση των ομβρίων. Κατά το παρελθόν, τμήματα του ρέματος περιορίστηκαν, μπαζώθηκαν ή εγκιβωτίστηκαν σε τεχνικούς αγωγούς ανεπαρκούς διατομής για τα σημερινά κλιματικά δεδομένα.
Σε αρκετά σημεία της κοίτης παρατηρούνται «λαιμοί μπουκαλιού», όπου η διατομή στενεύει απότομα εξαιτίας παρόδιων κατασκευών ή οδικών υποδομών. Σε μια καταιγίδα τύπου flash flood, τα σημεία αυτά λειτουργούν ως τεχνητά φράγματα, προκαλώντας υπερχειλίσεις και κατακλύσεις παρακείμενων οδών.
Ιδιαίτερα ευαίσθητη παραμένει η περιοχή γύρω από το Νοσοκομείο Παίδων Πεντέλης, καθώς και οι κεντρικές αρτηρίες που συνδέουν τον δήμο με τον υπόλοιπο αστικό ιστό. Τυχόν πλημμυρισμός σε αυτές τις ζώνες δεν θέτει μόνο σε κίνδυνο ιδιωτικές περιουσίες, αλλά απειλεί να αποκόψει την οδική πρόσβαση σε υποδομές υγείας έκτακτης ανάγκης.
Η ανάγκη σημειακών και ολιστικών τεχνικών παρεμβάσεων
Η διαχείριση του πλημμυρικού ρίσκου στο ρέμα Κουφού δεν μπορεί να επιτευχθεί με μεμονωμένες, σπασμωδικές κινήσεις. Απαιτεί έναν συνδυασμό ορεινών υδρονομικών έργων, συστηματικού καθαρισμού και αστικών συλλεκτήριων δικτύων.
Η κατασκευή του νέου αγωγού ομβρίων στην οδό Ιπποκράτους, μήκους 1.130 μέτρων, αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα στοχευμένης εκτόνωσης. Μέσω της ελεγχόμενης διοχέτευσης των υδάτων από τους αστικούς δρόμους προς το ρέμα, αποτρέπεται η συγκέντρωση επικίνδυνων επιφανειακών ροών πάνω στο οδόστρωμα.
Ταυτόχρονα, κρίνεται απολύτως αναγκαία η εφαρμογή έργων ανάσχεσης στα ορεινά τμήματα της λεκάνης, όπως κορμοδέματα, μικρά φράγματα βαρύτητας και έργα συγκράτησης φερτών υλών. Αυτές οι πράσινες και γκρίζες υποδομές συγκρατούν τη δυναμική ενέργεια του νερού προτού φτάσει στον οικιστικό πυρήνα.
Η λεκάνη απορροής του ρέματος Κουφού αναδεικνύεται σε βαρόμετρο για την περιβαλλοντική και αντιπλημμυρική ασφάλεια της Πεντέλης. Η αποκατάσταση των καμένων εκτάσεων, η τακτική συντήρηση και απελευθέρωση της φυσικής κοίτης, καθώς και η επιτάχυνση των σύγχρονων υδραυλικών έργων αποτελούν αδιαπραγμάτευτες προϋποθέσεις. Στην εποχή της ραγδαίας κλιματικής αλλαγής, η προστασία των πολιτών και των ευαίσθητων υποδομών απαιτεί διαρκή εγρήγορση, επιστημονική εποπτεία και αυστηρό συντονισμό μεταξύ Τοπικής Αυτοδιοίκησης και Περιφέρειας.
Συνολικά…
Η συμβασιοποίηση του έργου της οδού Ιπποκράτους επισφραγίζει τη μετάβαση από τον θεωρητικό σχεδιασμό στην έμπρακτη ενίσχυση της αστικής ανθεκτικότητας στα βόρεια προάστια. Σε μια περίοδο όπου η κλιματική κρίση επιβάλλει αυξημένη ετοιμότητα, η ταχεία απορρόφηση πόρων και η συντονισμένη δράση Περιφέρειας και Δήμου αποτελούν το μοναδικό αποτελεσματικό αντίβαρο απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα. Η τήρηση του αυστηρού χρονοδιαγράμματος των 12 μηνών θα αποτελέσει το επόμενο ουσιαστικό στοίχημα για την περιοχή.
——————-
Πηγές
- Επίσημο δελτίο Τύπου Περιφέρειας Αττικής (Γραφείο Τύπου Περιφερειάρχη Αττικής)
- Δηλώσεις Περιφερειάρχη Αττικής Νίκου Χαρδαλιά και Δημάρχου Πεντέλης Νατάσσας Κοσμοπούλου
- Τεχνική Έκθεση & Αναπτυξιακός Προγραμματισμός Έργων & Υποδομών Περιφέρειας Αττικής
- Σχέδια Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας των Λεκανών Απορροής Ποταμών του Υδατικού Διαμερίσματος Αττικής (Ειδική Γραμματεία Υδάτων / ΥΠΕΝ)
- Μελέτες αντιπλημμυρικής προστασίας και οριοθέτησης ρεμάτων Περιφέρειας Αττικής
- Υδρολογικά και γεωμορφολογικά δελτία Ινστιτούτου Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών (ΕΑΓΜΕ)
- Τεχνικές εκθέσεις Δήμου Πεντέλης για τις υποδομές απορροής ομβρίων
