Σύνοψη: Η συζήτηση για τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας εισέρχεται σε νέα φάση, καθώς η Περιφέρεια Αττικής επιχειρεί να απαντήσει στη δημόσια αντιπαράθεση γύρω από το σχέδιο ανάπλασης του ιστορικού συγκροτήματος. Μέσα από βίντεο με τίτλο «9 Ψέματα και αλήθειες για τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας», ο Περιφερειάρχης Νίκος Χαρδαλιάς απορρίπτει ισχυρισμούς περί κατεδάφισης, εμπορευματοποίησης και απομάκρυνσης των σημερινών διαμενόντων χωρίς πρόβλεψη στήριξης. Το σχέδιο προβλέπει κοινωνικές κατοικίες και ξενώνα συνοδών ασθενών του νοσοκομείου «Άγιος Σάββας», ενώ παράλληλα διατηρείται ο ιστορικός χαρακτήρας του συγκροτήματος. Ωστόσο, πέρα από τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις, παραμένουν ανοιχτά ζητήματα εφαρμογής, κοινωνικής συναίνεσης και διαχείρισης ενός χώρου με ιδιαίτερο ιστορικό και συμβολικό φορτίο.
————
Αναλυτικά…
Τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά και κοινωνικά τοπόσημα της σύγχρονης Αθήνας. Το συγκρότημα των οκτώ πολυκατοικιών, που κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1930 για τη στέγαση προσφύγων της Μικρασιατικής Καταστροφής, έχει μετατραπεί εδώ και δεκαετίες σε ένα πεδίο σύνθετων κοινωνικών, πολιτικών και πολεοδομικών αντιπαραθέσεων.
Σήμερα, η Περιφέρεια Αττικής επιχειρεί να δώσει νέα διάσταση στη συζήτηση, παρουσιάζοντας μέσω βίντεο μια συγκροτημένη απάντηση στις επικρίσεις και τις φήμες που συνοδεύουν το σχέδιο ανάπλασης της περιοχής. Ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς, μέσα από εννέα συγκεκριμένες απαντήσεις, επιχειρεί να αποδομήσει όσα χαρακτηρίζει ψευδή αφηγήματα και παραπληροφόρηση.
Σύμφωνα με το σχέδιο που παρουσιάζεται, βασικός στόχος είναι η μετατροπή του χώρου σε σύγχρονο κοινωνικό πυρήνα με κοινωνικές κατοικίες και δομές κοινωνικής υποστήριξης. Μεταξύ αυτών προβλέπεται και η δημιουργία ξενώνα για συνοδούς ασθενών του Αντικαρκινικού Νοσοκομείου «Άγιος Σάββας», που βρίσκεται σε μικρή απόσταση από το συγκρότημα.
Η Περιφέρεια επιμένει ότι το έργο δεν συνδέεται με εμπορική αξιοποίηση ούτε με μετατροπή της περιοχής σε πεδίο επενδυτικής δραστηριότητας τύπου real estate. Η συγκεκριμένη επισήμανση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς τα τελευταία χρόνια αρκετές αστικές αναπλάσεις στην Αθήνα έχουν βρεθεί στο επίκεντρο δημόσιων αντιπαραθέσεων σχετικά με φαινόμενα εξευγενισμού περιοχών και αύξησης της κερδοσκοπίας γύρω από την κατοικία.
Παράλληλα, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο ζήτημα των σημερινών διαμενόντων. Ένα από τα βασικά σημεία αντιπαράθεσης αφορά την τύχη ανθρώπων που κατοικούν σήμερα στον χώρο, είτε μόνιμα είτε περιστασιακά. Η Περιφέρεια υποστηρίζει ότι κανένας δεν πρόκειται να εγκαταλειφθεί, ενώ δεσμεύεται ότι θα υπάρξουν εναλλακτικές λύσεις στέγασης και δυνατότητα συμμετοχής σε προγράμματα κοινωνικής κατοικίας βάσει αντικειμενικών κριτηρίων.
Το συγκεκριμένο ζήτημα παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητο. Κοινωνικές συλλογικότητες και ομάδες πολιτών που δραστηριοποιούνται στον χώρο έχουν επανειλημμένα εκφράσει ανησυχίες για ενδεχόμενο εκτοπισμό ανθρώπων ή αλλοίωση του χαρακτήρα της περιοχής. Από την άλλη πλευρά, η διοίκηση της Περιφέρειας επισημαίνει ότι επί δεκαετίες το πρόβλημα παρέμενε χωρίς σαφή θεσμική αντιμετώπιση.
Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης το ιστορικό φορτίο των Προσφυγικών. Τα κτίρια έχουν χαρακτηριστεί διατηρητέα και συνδέονται με σημαντικές στιγμές της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Εκτός από τη μνήμη της προσφυγιάς, τα Προσφυγικά συνδέθηκαν με τα Δεκεμβριανά του 1944, αποτελώντας χώρο συγκρούσεων και ιστορικών γεγονότων που σημάδεψαν τη μεταπολεμική Ελλάδα.
Για πολλούς ιστορικούς και αρχιτέκτονες, η διάσωση του συγκροτήματος δεν αφορά απλώς τη συντήρηση κτιρίων αλλά τη διατήρηση ενός ζωντανού αρχείου συλλογικής μνήμης.
Το πραγματικό στοίχημα επομένως δεν είναι μόνο τεχνικό ή πολεοδομικό. Είναι βαθιά κοινωνικό και πολιτικό. Αφορά το κατά πόσο μπορεί να επιτευχθεί ισορροπία ανάμεσα στην προστασία της ιστορίας, την κοινωνική συνοχή και τη δημιουργία αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης.
Συνολικά…
Η υπόθεση των Προσφυγικών της Λεωφόρου Αλεξάνδρας υπερβαίνει τα όρια μιας απλής αστικής παρέμβασης. Αποτελεί δοκιμασία για το πώς αντιλαμβάνεται η σύγχρονη ελληνική Πολιτεία τη σχέση μεταξύ ιστορικής μνήμης, κοινωνικής προστασίας και δημόσιου χώρου. Οι δεσμεύσεις της Περιφέρειας για μη εμπορευματοποίηση, διατήρηση του μνημειακού χαρακτήρα και κοινωνική αξιοποίηση του συγκροτήματος δημιουργούν ένα συγκεκριμένο πλαίσιο προσδοκιών. Ωστόσο, η επιτυχία του σχεδίου θα κριθεί τελικά στην πράξη: από τη διαφάνεια των διαδικασιών, την πραγματική μέριμνα για τους σημερινούς διαμένοντες και τη δυνατότητα ουσιαστικού κοινωνικού διαλόγου. Διότι τα Προσφυγικά δεν είναι μόνο ένα κτιριακό σύνολο· είναι ένα ιστορικό σύμβολο που καλείται να αποκτήσει νέο κοινωνικό ρόλο χωρίς να χάσει την ταυτότητά του.
————–
Η ανακοίνωση της Περιφέρειας Αττικής
«9 Ψέματα και αλήθειες για τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας – Τεκμηριωμένες απαντήσεις στην παραπληροφόρηση»
Τα Προσφυγικά δεν θα γίνουν real estate. Δεν θα παραδοθούν σε ιδιωτικά συμφέροντα. Θα υπηρετούν έναν καθαρά κοινωνικό σκοπό
Με ένα βίντεο διάρκειας πεντέμισι λεπτών, με τίτλο «9 Ψέματα και αλήθειες για τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας», ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς παρουσιάζει τις πραγματικές διαστάσεις και τις πτυχές του έργου ανάπλασης του ιστορικού αρχιτεκτονικού συμπλέγματος, που προγραμματίζει η Περιφέρεια με την αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων.
Αφορμή για την παραγωγή του βίντεο υπήρξε η συστηματική διακίνηση ανυπόστατων σεναρίων και ψευδών ειδήσεων, που συσκοτίζουν τον δημόσιο διάλογο γύρω από την ανάπλαση των Προσφυγικών και καλλιεργούν σύγχυση αναφορικά με τις πραγματικές προθέσεις και τους στόχους του έργου, περί δήθεν κατεδάφισης των οικημάτων, εμπορευματοποίησης του χώρου, καθώς και βίαιης απομάκρυνσης των διαμενόντων χωρίς πρότερη μέριμνα για τη φιλοξενία τους.
Μέσα από το βίντεο, κωδικοποιούνται τα εννέα σημεία στα οποία επικεντρώνεται η διάχυση ψευδών ειδήσεων, με τον κ. Χαρδαλιά να απαντά τεκμηριωμένα σε κάθε έναν από τους βασικούς ισχυρισμούς που διακινούνται το τελευταίο διάστημα γύρω από το έργο ανάπλασης. Ειδικότερα, ο Περιφερειάρχης διαψεύδει κατηγορηματικά τα σενάρια για αλλαγή χρήσης των Προσφυγικών και επιβεβαιώνει τη διατήρηση του κοινωνικού χαρακτήρα τους με τη μετατροπή τους σε κοινωνικές κατοικίες και ξενώνα συνοδών των καρκινοπαθών ασθενών του γειτονικού Γενικού Αντικαρκινικού-Ογκολογικού Νοσοκομείου «Άγιος Σάββας». Παράλληλα, διαβεβαιώνει τη βούληση της Περιφέρειας να βρεθούν – σε συνεργασία με τους συναρμόδιους φορείς – νέοι χώροι φιλοξενίας των σημερινών διαμενόντων, ενώ θα τους δοθεί η ευκαιρία να διεκδικήσουν κοινωνική κατοικία μετά το πέρας της ανάπλασης, εφόσον πληρούν τα κριτήρια.
Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας: Οι απαντήσεις της Περιφέρειας Αττικής
Στόχος του ενημερωτικού βίντεο είναι η παροχή τεκμηριωμένων απαντήσεων στις διασπειρόμενες φήμες. Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται: «Τα Προσφυγικά περιμένουν λύση εδώ και δεκαετίες. Για τα Προσφυγικά ακούγονται πολλά. Και δυστυχώς ακούγονται και πολλά ψέματα. Γι’ αυτό μιλάμε καθαρά. Χωρίς μισόλογα. Χωρίς κραυγές. Χωρίς τοξικότητα. Ήρθε η ώρα να μιλήσουμε με αλήθειες».
Ακολουθούν τα 9 Ψέματα και αλήθειες για την ανάπλαση των Προσφυγικών:
- Ψέμα 1: Η Περιφέρεια θέλει να διώξει τους ανθρώπους και να δημιουργήσει νέους άστεγους.
Αλήθεια: Η αλήθεια είναι ότι κανένας άνθρωπος δεν θα μείνει χωρίς μέριμνα. Αυτό είναι αδιαπραγμάτευτο.
Όσοι διαμένουν σήμερα στα Προσφυγικά δεν είναι «αόρατοι» για εμάς. Είναι άνθρωποι που χρειάζονται ασφάλεια, αξιοπρέπεια και πραγματική λύση.
Και αυτό ακριβώς κάνουμε: περνάμε από την εγκατάλειψη στη μέριμνα. Από την αυθαιρεσία στην ευθύνη.
- Ψέμα 2: Σήμερα στα Προσφυγικά υπάρχει ήδη λύση στέγασης.
Αλήθεια: Η αλήθεια είναι ότι αυτό που υπάρχει σήμερα δεν είναι λύση. Είναι αδιέξοδο.
Δεν μπορεί να θεωρείται κοινωνική πολιτική η άτυπη χρήση δημόσιων κτιρίων χωρίς κανόνες, χωρίς ασφάλεια και χωρίς καμία θεσμική εγγύηση δικαιωμάτων.
Η εγκατάλειψη δεν είναι αλληλεγγύη. Η αυθαιρεσία δεν είναι προστασία.
Και η συζήτηση για τις κοινωνικές ή αλληλέγγυες δομές που λειτουργούν σήμερα στον χώρο δεν μπορεί να αγνοεί το βασικό: Οι άνθρωποι που χρειάζονται στήριξη αξίζουν δομές ασφαλείς, οργανωμένες και με πραγματική ευθύνη της Πολιτείας.
Και αυτό ακριβώς φέρνει η ανάπλαση: πραγματική, νόμιμη και σταθερή κοινωνική κατοικία.
- Ψέμα 3: Οι σημερινοί διαμένοντες αποκλείονται από τις νέες κοινωνικές κατοικίες.
Αλήθεια: Η αλήθεια είναι ότι θα υπάρξουν καθαροί κανόνες, διαφανείς διαδικασίες και κοινωνικά κριτήρια. Όσοι πληρούν τις προϋποθέσεις θα έχουν τη δυνατότητα να στεγαστούν στα νέα διαμερίσματα. Όχι με ρουσφέτια. Όχι με αυθαιρεσία. Όχι με αδιαφανείς μηχανισμούς.
Αλλά με κανόνες, ισονομία και σεβασμό σε όσους έχουν πραγματική ανάγκη.
- Ψέμα 4: Η Περιφέρεια γνωρίζει ήδη ποιοι και πόσοι διαμένουν σήμερα στα Προσφυγικά.
Αλήθεια: Κανείς σήμερα δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα ποιοι και πόσοι διαμένουν πραγματικά στα Προσφυγικά. Και αυτό δείχνει το μέγεθος της θεσμικής εγκατάλειψης των τελευταίων δεκαετιών.
Γι’ αυτό προχωράμε με διαφάνεια, με σεβασμό στα προσωπικά δεδομένα και με ευθύνη απέναντι στους ανθρώπους που βρίσκονται εκεί. Γιατί κανένα σοβαρό κράτος δεν μπορεί να λειτουργεί με εκτιμήσεις, φήμες και αυθαίρετους αριθμούς.
- Ψέμα 5: Το σχέδιο έγινε χωρίς διάλογο.
Αλήθεια: Η αλήθεια είναι ότι τα Προσφυγικά παραμένουν σε εκκρεμότητα για περισσότερα από 25 χρόνια. Μια εκκρεμότητα που η Πολιτεία δεν έχει καταφέρει να λύσει.
Αυτό που κάνουμε σήμερα είναι να βάλουμε τέλος στη διαρκή μετάθεση ευθυνών. Ταυτόχρονα ανοίγουμε ουσιαστικό διάλογο: με ψηφιακή πλατφόρμα για την οργανωμένη καταγραφή των διαμενόντων, αλλά και με δυνατότητα συμμετοχής για πολίτες και φορείς που θέλουν να καταθέσουν προτάσεις, απόψεις και προβληματισμούς.
Ο διάλογος δεν γίνεται με κραυγές. Γίνεται με επιχειρήματα.
- Ψέμα 6: Στόχος είναι η εμπορική εκμετάλλευση των Προσφυγικών.
Αλήθεια: Καμία εμπορευματοποίηση. Καμία κρυφή ατζέντα. Αυτή είναι η αλήθεια.
Τα Προσφυγικά προορίζονται για κοινωνική κατοικία, κοινωνική χρήση και για στήριξη των ευάλωτων συμπολιτών μας: για οικογένειες, για νέους ανθρώπους, για χαμηλοσυνταξιούχους, για ανέργους, για συνοδούς ασθενών του «Αγίου Σάββα».
Τα Προσφυγικά δεν θα γίνουν real estate. Δεν θα γίνουν πεδίο εκμετάλλευσης. Δεν θα παραδοθούν σε ιδιωτικά συμφέροντα.
Θα υπηρετούν έναν καθαρά κοινωνικό σκοπό. Και αυτό είναι δέσμευση.
- Ψέμα 7: Η ανάπλαση αλλοιώνει την ιστορική φυσιογνωμία των Προσφυγικών.
Αλήθεια: Η αλήθεια είναι ότι η ανάπλαση γίνεται ακριβώς για να διασωθεί και να αναδειχθεί ο ιστορικός χαρακτήρας των Προσφυγικών.
Μιλάμε για διατηρητέο μνημείο συλλογικής μνήμης. Για έναν χώρο που πρέπει να αποκατασταθεί – όχι να αφεθεί να καταρρεύσει.
Και φυσικά η μελέτη έχει εγκριθεί από το Υπουργείο Πολιτισμού.
- Ψέμα 8: Όσοι αντιδρούν υπερασπίζονται την κοινωνική ευαισθησία».
Αλήθεια: Η αλήθεια είναι ότι κανείς δεν έχει δικαίωμα να εργαλειοποιεί τον ανθρώπινο πόνο, να κρύβεται ή να κωφεύει μπροστά σε ένα πρόβλημα που παραμένει άλυτο εδώ και δεκαετίες.
Η κοινωνική ευαισθησία δεν αποδεικνύεται με συνθήματα, απειλές και τοξικότητα. Η ευθύνη δεν είναι να φωνάζεις. Είναι να δίνεις πραγματικές λύσεις.
Ψέμα 9: Η Περιφέρεια βιάζεται να προχωρήσει.
Αλήθεια: Το αντίθετο. Έχουμε ήδη αργήσει πάρα πολύ.
Για δεκαετίες, τα Προσφυγικά έμειναν στο περιθώριο. Με αναβολές, υποσχέσεις και μετάθεση ευθυνών.
Εμείς επιλέγουμε να προχωρήσουμε μπροστά. Με σχέδιο, με κοινωνικό πρόσημο, με σεβασμό στην ιστορία και με φροντίδα για όλους τους ανθρώπους.
Αυτή είναι η μόνη αλήθεια.
Το σχέδιο της Περιφέρειας Αττικής
Το βίντεο ολοκληρώνεται με τη σαφή διατύπωση των βασικών αρχών που διέπουν το σχέδιο ανάπλασης των Προσφυγικών: καμία κατεδάφιση, καμία εμπορευματοποίηση, καμία εγκατάλειψη και καμία ανοχή στην αδράνεια που χαρακτήρισε το ζήτημα επί δεκαετίες.
Όπως επισημαίνει ο Περιφερειάρχης: «Η δική μας θέση είναι καθαρή: Καμία κατεδάφιση. Καμία εμπορευματοποίηση. Καμία εγκατάλειψη. Κανένας άνθρωπος μόνος.
Τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας μπορούν και πρέπει να γίνουν ξανά ένας χώρος μνήμης, αξιοπρέπειας και κοινωνικής συνοχής.
Όχι ένα σύμβολο αδράνειας. Όχι πεδίο τοξικότητας. Όχι άλλοθι για όσους προτιμούν να μη λύνεται τίποτα.
Εμείς δεν θα κρυφτούμε. Θα αναλάβουμε την ευθύνη που μας αναλογεί. Και θα δώσουμε λύση».
Oλόκληρο το βίντεο του Περιφερειάρχη Αττικής, με τίτλο «9 Ψέματα και αλήθειες για τα Προσφυγικά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας»,
———–
Σε λειτουργία έως τις 19 Ιουλίου η νέα ψηφιακή πλατφόρμα της Περιφέρειας Αττικής για τους διαμένοντες στα Προσφυγικά
Υπενθυμίζεται ότι από σήμερα, Δευτέρα 22 Ιουνίου και ώρα 13:00, τίθεται σε λειτουργία από την Περιφέρεια Αττικής, η νέα ψηφιακή πλατφόρμα https://frontidaprosf.attica.gov.gr/, μέσω της οποίας καλούνται όσοι διαμένουν σήμερα στα Προσφυγικά καταχωρήσουν τα στοιχεία τους, τα αιτήματα και τις προτάσεις τους.
Η πλατφόρμα, που λειτουργεί σε ελληνική και αγγλική έκδοση, θα παραμείνει ανοικτή έως την Κυριακή 19 Ιουλίου στις 24:00, ενώ μέσα από αυτήν θα μπορούν παράλληλα φορείς, συλλογικότητες και μεμονωμένοι πολίτες να καταθέτουν ηλεκτρονικά τις προτάσεις, τις απόψεις και τις παρατηρήσεις τους.
Στόχος είναι να υποστηριχθεί η ανοιχτή διαδικασία διαβούλευσης που προωθεί η Περιφέρεια για το μέλλον των Προσφυγικών και να διαμορφωθεί για πρώτη φορά μια πλήρης, οργανωμένη και τεκμηριωμένη εικόνα των ανθρώπων που διαμένουν σήμερα στον χώρο, ώστε να διασφαλιστούν όλες οι απαραίτητες συνθήκες φιλοξενίας, υποστήριξης και μέριμνας κατά την υλοποίηση του σχεδίου αποκατάστασης.
