Σύνοψη: Ένα νέο ψηφιακό σύστημα φιλοδοξεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο η Περιφέρεια Αττικής παρακολουθεί και διαχειρίζεται τα έργα της. Το Παρατηρητήριο Έργων θα συγκεντρώνει σε ενιαία υποδομή στοιχεία για φυσικό και οικονομικό αντικείμενο, χρηματοδότηση, χρονοδιαγράμματα, ορόσημα και πραγματική πρόοδο. Το κρίσιμο στοίχημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο τεχνολογικό. Είναι διοικητικό: η πληροφορία να μετατρέπεται έγκαιρα σε αποφάσεις, πριν οι αποκλίσεις εξελιχθούν σε χρόνια προβλήματα.
————-
Αναλυτικά…
Project Control Tower / Project Management Office (PMO) (ψηφιακός «Πύργος Ελέγχου» έργων)
Η παρακολούθηση ενός δημόσιου έργου στην Αττική περνά σταδιακά από τον φάκελο, το υπολογιστικό φύλλο και τις αποσπασματικές ενημερώσεις σε ένα ενιαίο ψηφιακό περιβάλλον.
Αυτός είναι ο βασικός στόχος του Παρατηρητηρίου Έργων της Περιφέρειας Αττικής, η σύμβαση για την υλοποίηση του οποίου υπεγράφη από τον περιφερειάρχη Νίκο Χαρδαλιά. Στην καρδιά του εγχειρήματος βρίσκεται ένας ψηφιακός «Πύργος Ελέγχου», ο οποίος θα επιχειρήσει να συγκεντρώσει την πραγματική εικόνα του χαρτοφυλακίου των έργων έως το 2028.
Το μέγεθος του εγχειρήματος είναι σημαντικό: 352 μητροπολιτικά έργα και παρεμβάσεις θα παρακολουθούνται μέσα από το νέο σύστημα, με την Περιφέρεια να επενδύει 2,79 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ και τη συνολική διάρκεια της σύμβασης να φτάνει τους 33 μήνες.
- Από τη διαχείριση έργων στη διαχείριση αποκλίσεων
Η ουσία του νέου μοντέλου δεν βρίσκεται απλώς στην ψηφιοποίηση των στοιχείων. Το ενδιαφέρον είναι ότι το σύστημα σχεδιάζεται ώστε να εντοπίζει εγκαίρως πού ένα έργο αρχίζει να αποκλίνει από τον αρχικό σχεδιασμό.
Ένα δημόσιο έργο μπορεί να καθυστερήσει για πολλούς λόγους: αδειοδοτήσεις, απαλλοτριώσεις, τεχνικές δυσκολίες, αλλαγές μελετών, χρηματοδοτικές εκκρεμότητες ή προβλήματα συντονισμού μεταξύ διαφορετικών φορέων. Στην πράξη, το πρόβλημα συχνά δεν είναι ότι μια καθυστέρηση δεν είναι γνωστή, αλλά ότι εντοπίζεται όταν έχει ήδη μεγαλώσει.
Το Project Control Tower φιλοδοξεί να αλλάξει ακριβώς αυτό. Θα συγκεντρώνει δεδομένα για το φυσικό και οικονομικό αντικείμενο, τις πηγές χρηματοδότησης, τα συμβατικά χρονοδιαγράμματα, τα κρίσιμα ορόσημα και την πραγματική εξέλιξη των εργασιών.
Με αυτόν τον τρόπο, η διοίκηση αποκτά τη δυνατότητα να συγκρίνει τον σχεδιασμό με την πραγματικότητα και να παρεμβαίνει νωρίτερα.
- Η γεωγραφία των έργων αποκτά σημασία
Ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο είναι η γεωχωρική απεικόνιση.
Τα έργα θα μπορούν να αποτυπώνονται ανά Δήμο, Περιφερειακή Ενότητα, περιοχή και τομέα πολιτικής. Αυτό σημαίνει ότι η πληροφορία δεν θα αντιμετωπίζεται μόνο ως ένας μεγάλος πίνακας αριθμών, αλλά θα συνδέεται με τον χώρο όπου πραγματοποιείται κάθε παρέμβαση.
Για έναν οργανισμό με το μέγεθος και την πολυπλοκότητα της Αττικής, η δυνατότητα αυτή έχει ιδιαίτερη διοικητική αξία. Επιτρέπει να φαίνεται όχι μόνο ποια έργα καθυστερούν, αλλά και πού συγκεντρώνονται προβλήματα, ποιοι τομείς παρουσιάζουν μεγαλύτερες αποκλίσεις και πού απαιτείται μεγαλύτερη διοικητική κινητοποίηση.
- Το κρίσιμο στοίχημα είναι η ποιότητα των δεδομένων
Η δημιουργία μιας ψηφιακής πλατφόρμας, από μόνη της, δεν εγγυάται αποτελεσματικότερη διοίκηση.
Το δύσκολο κομμάτι βρίσκεται στη συνεχή ενημέρωση των δεδομένων, στην ενιαία μεθοδολογία καταγραφής και κυρίως στη σαφή κατανομή ευθύνης. Αν τα στοιχεία εισάγονται καθυστερημένα ή με διαφορετικά κριτήρια από διαφορετικές υπηρεσίες, ακόμη και το πιο εξελιγμένο πληροφοριακό σύστημα θα παράγει μια ελλιπή εικόνα.
Γι’ αυτό και η δημιουργία Project Management Office (PMO) αποτελεί σημαντικό μέρος του σχεδιασμού. Το PMO θα λειτουργεί ως μηχανισμός οργανωμένης παρακολούθησης, εφαρμόζοντας μεθοδολογίες project management προσαρμοσμένες στη λειτουργία της Περιφέρειας.
Παράλληλα, οι εφαρμογές πεδίου θα επιτρέπουν στα συνεργεία να ενημερώνουν το σύστημα για την έναρξη και την ολοκλήρωση εργασιών, την πρόοδο ή έκτακτα περιστατικά. Η πληροφορία, επομένως, θα πρέπει να μετακινείται από το εργοτάξιο προς το κέντρο ελέγχου με όσο το δυνατόν μικρότερη καθυστέρηση.
- Από τον έλεγχο της διοίκησης στον έλεγχο των πολιτών
Η πιο πολιτικά και θεσμικά ενδιαφέρουσα πλευρά είναι η δημόσια διάσταση του Παρατηρητηρίου.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2027 οι πολίτες θα μπορούν να έχουν πρόσβαση στην εικόνα των έργων: σε ποιο στάδιο βρίσκονται, πώς χρηματοδοτούνται, ποια είναι η πρόοδος και, όπου υπάρχει καθυστέρηση, ποια είναι η αιτία και ποιος φορέας είναι αρμόδιος για την αντιμετώπισή της.
Εδώ βρίσκεται και η πραγματική δοκιμασία της πρωτοβουλίας.
Η διαφάνεια δεν εξαντλείται στη δημοσίευση ενός αριθμού ή μιας ημερομηνίας. Απαιτεί πληροφορία κατανοητή, έγκαιρη και συγκρίσιμη. Απαιτεί, επίσης, η διοίκηση να μην μπορεί εύκολα να «κρύψει» την απόκλιση πίσω από μια γενική ένδειξη ότι ένα έργο βρίσκεται σε εξέλιξη.
Η ελληνική δημόσια διοίκηση έχει ήδη κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση με ψηφιακά εργαλεία παρακολούθησης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ηλεκτρονική πλατφόρμα e-Peitharxika της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, η οποία συγκεντρώνει σε ενιαία βάση δεδομένα για την εξέλιξη πειθαρχικών διαδικασιών και επιτρέπει την άντληση αναφορών και στατιστικών για τεκμηριωμένες διοικητικές παρεμβάσεις.
Η λογική είναι παρόμοια: ενιαία δεδομένα, συνεχής παρακολούθηση και αποφάσεις που στηρίζονται σε πραγματική εικόνα.
- Τα 2,79 εκατ. ευρώ και η σχέση κόστους – αποτελέσματος
Το οικονομικό σκέλος αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή το ίδιο το σύστημα καλείται να βελτιώσει τη διαχείριση σημαντικά μεγαλύτερου χαρτοφυλακίου δημόσιων επενδύσεων.
Το ποσό των 2,79 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ δεν αφορά απλώς την ανάπτυξη ενός λογισμικού. Η σύμβαση περιλαμβάνει τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη του Project Control Tower, τις εφαρμογές πεδίου, το Control Room, τη λειτουργία του PMO, καθώς και την τεχνική και επιχειρησιακή υποστήριξη.
Το πραγματικό οικονομικό όφελος, επομένως, θα πρέπει να μετρηθεί διαφορετικά: λιγότερες καθυστερήσεις, ταχύτερες διορθωτικές κινήσεις, καλύτερη αξιοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων και περιορισμός του κόστους που δημιουργούν οι παρατεταμένες εκκρεμότητες.
- Οι τέσσερις φάσεις και η κρίσιμη ημερομηνία του 2027
Η υλοποίηση θα εξελιχθεί σε τέσσερις φάσεις. Αρχικά θα καταγραφούν οι ανάγκες και θα σχεδιαστεί το μοντέλο λειτουργίας. Θα ακολουθήσει η ανάπτυξη του πληροφοριακού συστήματος και η εγκατάσταση του Control Room.
Στη συνέχεια προβλέπεται η παραγωγική λειτουργία του PMO, του κεντρικού συστήματος και των εφαρμογών πεδίου, ενώ η τελευταία φάση αφορά την υποστήριξη και την ενημέρωση των πολιτών και των επιχειρήσεων.
Το ορόσημο που θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό την πολιτική αξιοπιστία του εγχειρήματος είναι το πρώτο εξάμηνο του 2027, όταν η δημόσια ψηφιακή διάσταση του Παρατηρητηρίου αναμένεται να περάσει στην καθημερινότητα των πολιτών.
Μέχρι τότε, η Περιφέρεια θα πρέπει να αποδείξει ότι το σύστημα δεν θα μείνει ένας ακόμη ψηφιακός «πίνακας ελέγχου», αλλά θα ενσωματωθεί πραγματικά στον τρόπο λήψης αποφάσεων.
Σημείωση: Η εκτέλεσή του έχει ανατεθεί, κατόπιν ανοικτού διεθνούς διαγωνισμού, στην Ένωση Εταιρειών PRICEWATERHOUSE, COOPERS Business Solutions Α.Ε. & ΤΕΛΜΑΚΟ Α.Ε.
—————-
Νίκος Χαρδαλιάς: «Υλοποιούμε μία από τις σημαντικότερες προεκλογικές μας δεσμεύσεις»
«Σήμερα δεν συμβασιοποιήθηκε ένα ακόμα έργο. Σήμερα ανοίγει μια νέα σελίδα διαφάνειας και αποτελεσματικότητας στη δημόσια διοίκηση σε όλη τη χώρα, μια καλή πρακτική για τους αυτοδιοικητικούς οργανισμούς σε όλη την Ευρώπη» δήλωσε μετά την υπογραφή της σύμβασης ο κ. Χαρδαλιάς και πρόσθεσε: «Η έναρξη υλοποίησης του Παρατηρητηρίου Έργων σηματοδοτεί μια βαθιά τομή στον τρόπο με τον οποίο η Περιφέρεια Αττικής σχεδιάζει, παρακολουθεί και λογοδοτεί για κάθε παρέμβασή της. Πρόκειται για ένα από τα πρώτα ολοκληρωμένα ψηφιακά εργαλεία στην Ελλάδα που θα συγκεντρώνει το σύνολο της πληροφορίας για τα έργα μας, υιοθετώντας μια αποδεδειγμένα καλή ευρωπαϊκή και διεθνή πρακτική. Ήταν η σημαντικότερη προσωπική προεκλογική δέσμευσή μου – και σήμερα είμαι περήφανος γιατί περνάμε οριστικά από τα λόγια στην πράξη.
Ο στόχος μας είναι ξεκάθαρος: λιγότερη γραφειοκρατία, αυστηρότερος έλεγχος, μεγαλύτερη διαφάνεια και καθημερινή λογοδοσία απέναντι στους πολίτες. Το πρώτο εξάμηνο του 2027, κάθε πολίτης θα μπορεί να γνωρίζει ποιο έργο εκτελείται στην περιοχή του, σε ποιο στάδιο βρίσκεται, πώς χρηματοδοτείται, ποια είναι η πρόοδός του και, όπου υπάρχουν καθυστερήσεις, ποια είναι η αιτία τους και ποιος φέρει την ευθύνη.
Δεν θέλουμε μια διοίκηση κλεισμένη στα γραφεία της, ούτε έργα χαμένα σε φακέλους και δικαιολογίες. Θέλουμε μια Περιφέρεια παρούσα, απαιτητική και αποτελεσματική, που εντοπίζει έγκαιρα τα προβλήματα και παρεμβαίνει πριν αυτά μετατραπούν σε αδιέξοδα.
Το Παρατηρητήριο Έργων δεν θα είναι μια απλή βάση δεδομένων. Πρόκειται για ένα τεχνικά δύσκολο στην υλοποίηση έργο, αλλά συνάμα για ένα καινοτόμο εργαλείο διοίκησης, στρατηγικού σχεδιασμού και δημόσιου ελέγχου. Γιατί εμείς δεν φοβόμαστε τη διαφάνεια, την επιδιώκουμε και τη μετατρέπουμε σε καθημερινό κανόνα λειτουργίας, προς όφελος ολόκληρης της Αττικής και στις 66 γειτονιές μας».
Στην υπογραφή της σύμβασης παρέστησαν η Ειδική Γραμματέας της Περιφέρειας Αττικής Έλενα Ράπτη, η Γενική Διευθύντρια της «Νέας Μητροπολιτικής Αττικής Α.Ε.» Έφη Φιλιοπούλου και η Διευθύντρια Αναπτυξιακού Προγραμματισμού Μαίρη Μίσκα.
Συνολικά…
Το Παρατηρητήριο Έργων της Περιφέρειας Αττικής έχει ενδιαφέρον όχι επειδή προσθέτει ακόμη μία ψηφιακή πλατφόρμα στη δημόσια διοίκηση, αλλά επειδή επιχειρεί να αλλάξει τη λογική με την οποία διοικείται ένα μεγάλο χαρτοφυλάκιο δημόσιων έργων.
Η επιτυχία του θα κριθεί στην πράξη: από την ποιότητα των δεδομένων, την ταχύτητα ενημέρωσης, την ικανότητα του PMO να εντοπίζει κινδύνους και κυρίως από το αν οι διορθωτικές παρεμβάσεις θα γίνονται πριν οι καθυστερήσεις παγιωθούν.
Αν αυτό επιτευχθεί, τα 352 έργα δεν θα αποτελούν απλώς έναν κατάλογο σε μια οθόνη. Θα μετατραπούν σε ένα μετρήσιμο χαρτοφυλάκιο, με σαφές χρονοδιάγραμμα, οικονομική εικόνα και δυνατότητα δημόσιου ελέγχου.
Και αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο: η διαφάνεια αποκτά αξία όταν οδηγεί σε καλύτερη διοίκηση
