Σύνοψη: Η εξάρθρωση της εγκληματικής ομάδας στη Λαμία αποτελεί μία σημαντική επιτυχία των αστυνομικών αρχών, καθώς μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα αποκαλύφθηκε οργανωμένη δράση με στόχο ηλικιωμένες γυναίκες. Οι δράστες εμφανίζονταν τηλεφωνικά ως δήθεν υπάλληλοι του ΔΕΔΔΗΕ, κατασκευάζοντας σενάρια περί ηλεκτρικών βλαβών, ώστε να πείσουν τα θύματά τους να εγκαταλείψουν χρήματα και κοσμήματα έξω από τα σπίτια τους. Η λεία ξεπέρασε τις 110.000 ευρώ, ωστόσο η ταχεία επέμβαση της Υποδιεύθυνσης Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Λαμίας οδήγησε στις συλλήψεις τριών ατόμων, στην κατάσχεση όλων των κοσμημάτων και στην εξιχνίαση τριών υποθέσεων. Η υπόθεση υπενθυμίζει ότι οι τηλεφωνικές απάτες εξελίσσονται διαρκώς και απαιτούν συνεχή ενημέρωση και αυξημένη επαγρύπνηση.
—————
Αναλυτικά…
Για ακόμη μία φορά, οι επαγγελματίες της εξαπάτησης απέδειξαν ότι δεν έχουν ούτε όρια ούτε αναστολές. Δεν διστάζουν να χτυπήσουν την πόρτα –ή, καλύτερα, το τηλέφωνο– ανθρώπων προχωρημένης ηλικίας, επενδύοντας στον φόβο, στην ανασφάλεια και στην εμπιστοσύνη που εξακολουθούν να δείχνουν πολλοί ηλικιωμένοι απέναντι σε όποιον εμφανίζεται ως «αρμόδιος».
Η υπόθεση που αποκάλυψε η Υποδιεύθυνση Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Λαμίας αποτυπώνει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τον τρόπο δράσης των σύγχρονων κυκλωμάτων τηλεφωνικής απάτης.
Μέσα σε μόλις δύο ημέρες, από τις 17 έως τις 18 Ιουλίου, οι δράστες κατάφεραν να αποσπάσουν χρήματα και κοσμήματα συνολικής αξίας που υπερβαίνει τις 110.000 ευρώ, στοχοποιώντας ηλικιωμένες γυναίκες σε διάφορες περιοχές της Λαμίας.
Το τέχνασμα ήταν απλό, αλλά δυστυχώς αποτελεσματικό. Ένας δήθεν υπάλληλος του ΔΕΔΔΗΕ τηλεφωνούσε στα υποψήφια θύματα και επικαλούνταν υποτιθέμενη ηλεκτρική βλάβη. Με ψυχραιμία, πειστικότητα και απόλυτη προετοιμασία, δημιουργούσε ένα κλίμα πανικού, πείθοντας τις ηλικιωμένες να συγκεντρώσουν χρήματα και κοσμήματα, να τα τοποθετήσουν μέσα σε σακούλες και να τα αφήσουν έξω από τα σπίτια τους, σε συγκεκριμένο σημείο. Από εκεί αναλάμβαναν οι συνεργοί να παραλάβουν τη λεία.
Η κυνικότητα αυτής της μεθόδου προκαλεί αγανάκτηση. Οι δράστες δεν αρκούνται στην κλοπή περιουσιακών στοιχείων. Εκμεταλλεύονται ανθρώπους που έχουν εργαστεί μια ζωή για να αποκτήσουν λίγες οικονομίες ή οικογενειακά κειμήλια ανεκτίμητης συναισθηματικής αξίας. Πίσω από κάθε κόσμημα δεν κρύβεται μόνο η χρηματική του αξία, αλλά και μια προσωπική ιστορία, μια οικογένεια, μια ανάμνηση.
Εκεί όμως που οι επιτήδειοι υπολόγισαν λάθος ήταν στην άμεση κινητοποίηση των αστυνομικών αρχών. Η μεθοδική έρευνα της Υποδιεύθυνσης Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Λαμίας οδήγησε γρήγορα στην ταυτοποίηση και στη σύλληψη τριών ημεδαπών, εκ των οποίων ο ένας είναι ανήλικος. Παράλληλα, αποκαλύφθηκε ότι ο τρίτος συλληφθείς καταζητούνταν ήδη με ένταλμα σύλληψης για διακεκριμένες περιπτώσεις κλοπής, στοιχείο που καταδεικνύει ότι οι διωκτικές αρχές είχαν απέναντί τους πρόσωπο ήδη γνωστό στη Δικαιοσύνη.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι κατασχέθηκε το σύνολο των αφαιρεθέντων κοσμημάτων, τα οποία βρέθηκαν στην κατοχή του ανήλικου συλληφθέντα και πρόκειται να επιστραφούν στις παθούσες. Πρόκειται για μία εξέλιξη που δεν είναι πάντοτε αυτονόητη σε υποθέσεις αυτού του είδους, καθώς πολλές φορές τα πολύτιμα αντικείμενα διοχετεύονται άμεσα σε παράνομα κυκλώματα, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη την ανάκτησή τους.
Η συγκεκριμένη υπόθεση, ωστόσο, δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Οι τηλεφωνικές απάτες έχουν εξελιχθεί σε μία από τις πιο επίμονες μορφές οργανωμένης εγκληματικότητας. Οι απατεώνες αλλάζουν συνεχώς ρόλους και σενάρια. Τη μία εμφανίζονται ως υπάλληλοι δημόσιων υπηρεσιών, την άλλη ως λογιστές, εφοριακοί ή γνωστοί συγγενών. Άλλοτε επικαλούνται επείγουσες οικονομικές ανάγκες, άλλοτε επιστροφές χρημάτων ή έκτακτες υποχρεώσεις. Ο κοινός παρονομαστής παραμένει ένας: να μη δοθεί στο θύμα ο χρόνος να σκεφτεί.
Ο αιφνιδιασμός είναι το ισχυρότερο όπλο τους. Δημιουργούν αίσθηση επείγοντος, καλλιεργούν πανικό και πιέζουν για άμεσες αποφάσεις. Όσο περισσότερο πιέζεται το θύμα, τόσο λιγότερες πιθανότητες έχει να επικοινωνήσει με συγγενείς ή με τις αρχές για να επιβεβαιώσει όσα ακούει.
Γι’ αυτό και η ενημέρωση παραμένει το αποτελεσματικότερο μέσο πρόληψης. Η Ελληνική Αστυνομία επαναλαμβάνει διαρκώς τις ίδιες συμβουλές όχι επειδή πρόκειται για τυπικές ανακοινώσεις, αλλά επειδή οι ίδιες ακριβώς μέθοδοι εξακολουθούν να αποδίδουν στους δράστες όταν οι πολίτες δεν γνωρίζουν πώς λειτουργούν. Καμία δημόσια υπηρεσία δεν ζητά από πολίτες να αφήσουν χρήματα ή κοσμήματα έξω από τα σπίτια τους. Καμία πραγματική διαδικασία δεν ολοκληρώνεται με σακούλες γεμάτες τιμαλφή σε πεζοδρόμια και αυλές.
————
Η ΓΕ.Π.Α.Δ. Στερεάς Ελλάδας, στοχεύοντας στην ενημέρωση των συμπολιτών μας και ιδιαίτερα των ηλικιωμένων, απευθύνει ξανά χρήσιμες συμβουλές με σκοπό την πρόληψη και αποφυγή εξαπάτησής τους.
Οι επιτήδειοι, έχοντας συγκεντρώσει πληροφορίες σχετικές με τα υποψήφια θύματά τους, τα πλησιάζουν αιφνιδιαστικά ή τους τηλεφωνούν και χρησιμοποιώντας διάφορα τεχνάσματα, όπως ότι είναι γνωστοί συγγενών τους, λογιστές, εφοριακοί κ.λπ., ζητούν χρήματα με διάφορες προφάσεις, όπως για παράδειγμα την εξόφληση χρέους των ίδιων ή για λογαριασμό συγγενικών τους προσώπων.
Πιο συγκεκριμένα, προκειμένου να τους προσεγγίσουν και να τους εξαπατήσουν, χρησιμοποιούν κυρίως την ακόλουθη μεθοδολογία δράσης:
- Επιλέγουν κυρίως ηλικιωμένους ανθρώπους, για τους οποίους πληροφορούνται, με οποιανδήποτε τρόπο, τα στοιχεία ταυτότητας τόσο των ιδίων, όσο και προσφιλών συγγενικών τους προσώπων, συνήθως των παιδιών ή των εγγονιών τους.
- Επικοινωνούν μαζί τους τηλεφωνικά ή τους προσεγγίζουν «δήθεν» ως απεσταλμένοι των συγγενών τους και με το πρόσχημα άμεσης και επείγουσας ανάγκης χρημάτων, επιδιώκουν να τους αποσπάσουν μεγάλα χρηματικά ποσά. Η προσέγγιση συνήθως γίνεται κατά την έξοδο ή λίγο πριν την είσοδο στην κατοικία τους, έξω από Τράπεζες ή εμπορικά καταστήματα κ.λπ.
- Οι τεχνικές που χρησιμοποιούν οι επιτήδειοι, για να πείσουν τους ηλικιωμένους να τους δώσουν τα χρήματα για λογαριασμό των οικείων τους, είναι ο αιφνιδιασμός και η παρουσίαση μιας αληθοφανούς οικονομικής ανάγκης που πρέπει να ικανοποιηθεί χωρίς αναβολή. Με τον τρόπο αυτό, αλλά και με την αναφορά σε συγγενικά πρόσωπα με ιδιαίτερη οικειότητα, επιδιώκουν να κερδίσουν την εμπιστοσύνη και να μην αφήσουν περιθώρια δεύτερης σκέψης. Σε αρκετές περιπτώσεις, για να ισχυροποιήσουν τα επιχειρήματά τους, προσποιούνται πως τηλεφωνούν στα οικεία πρόσωπα για να επιβεβαιώσουν την οικονομική ανάγκη, όμως οι ηλικιωμένοι μέσα στην αναστάτωση τους δεν αντιλαμβάνονται ότι συνομιλούν με συνεργούς των δραστών και όχι με τους συγγενείς τους.
- Οι λόγοι που επικαλούνται οι δράστες για να αποσπάσουν χρήματα είναι συνήθως η εξόφληση ενός χρέους, η πληρωμή ασφαλιστηρίων συμβολαίων, η αγορά ηλεκτρικών συσκευών, ανταλλακτικών αυτοκινήτων κ.λπ., για λογαριασμό «δήθεν» συγγενικών προσώπων.
- Επισημαίνεται ότι, συχνά γίνεται λόγος ότι το συγγενικό πρόσωπο δικαιούται επιστροφή υψηλού χρηματικού ποσού από τα ασφαλιστικά ταμεία, για τη λήψη του οποίου απαιτείται η πληρωμή ορισμένων παραβόλων, οι δε δράστες εμφανίζονται ως δήθεν οι «λογιστές» των συγγενικών τους προσώπων, οι οποίοι έχουν αναλάβει τα διαδικαστικά ζητήματα για τη λήψη των χρημάτων αυτών.
- Τα χρηματικά ποσά που ζητούν οι δράστες, μεταβάλλονται και προσαρμόζονται ανάλογα με τη δεκτικότητα και ευπιστία των ηλικιωμένων. Ενδεικτικά αναφέρεται πως στο παρελθόν δράστες έχουν μεταφέρει με αυτοκίνητο ηλικιωμένους ακόμα και σε Τράπεζες, προκειμένου να αναλάβουν μεγάλα χρηματικά ποσά και να τους τα παραδώσουν.
Η εξάρθρωση της συγκεκριμένης συμμορίας αποτελεί αναμφίβολα μια σημαντική επιτυχία για τις αστυνομικές υπηρεσίες της Στερεάς Ελλάδας. Ταυτόχρονα όμως λειτουργεί και ως υπενθύμιση ότι ο αγώνας απέναντι στα κυκλώματα τηλεφωνικής εξαπάτησης δεν έχει τελειώσει. Όσο οι απατεώνες επενδύουν στην ευπιστία και στην αγωνία των ηλικιωμένων, τόσο η κοινωνία, οι οικογένειες και οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να επενδύουν στην ενημέρωση, στην πρόληψη και στην άμεση καταγγελία κάθε ύποπτης επικοινωνίας.
Γιατί οι απατεώνες μπορεί να αλλάζουν πρόσωπα, ρόλους και προσχήματα, όμως το σχέδιό τους παραμένει πάντοτε το ίδιο: να μετατρέψουν την εμπιστοσύνη των πολιτών σε εύκολο κέρδος.
Συνολικά…
Η υπόθεση της Λαμίας αποδεικνύει ότι οι τηλεφωνικές απάτες εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρή κοινωνική απειλή, με κύριο στόχο τους πιο ευάλωτους πολίτες. Η ταχεία εξιχνίαση, οι συλλήψεις και η ανάκτηση των κλοπιμαίων συνιστούν σημαντική επιτυχία της Ελληνικής Αστυνομίας, όμως η αντιμετώπιση του φαινομένου δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην καταστολή. Απαιτείται συνεχής ενημέρωση των ηλικιωμένων, ενεργή συμμετοχή των οικογενειών και άμεση ειδοποίηση των αρχών όταν εμφανίζονται ύποπτες τηλεφωνικές κλήσεις. Η καλύτερη άμυνα απέναντι στους επαγγελματίες της εξαπάτησης είναι η γνώση, η ψυχραιμία και η επιβεβαίωση κάθε ισχυρισμού πριν παραδοθεί έστω και ένα ευρώ ή οποιοδήποτε πολύτιμο αντικείμενο.
————-
Η Ελληνική Αστυνομία συνιστά:
- Να μην πείθεστε εύκολα από άτομα, τα οποία σας “πλησιάζουν” ως γνωστοί συγγενικών – φιλικών προσώπων.
- Να είστε ιδιαίτερα επιφυλακτικοί όταν άγνωστοι προσπαθήσουν να σας πείσουν για την καταβολή χρηματικού ποσού, με το πρόσχημα επείγουσας ανάγκης συγγενικού – φιλικού προσώπου (π.χ. νοσηλεία σε νοσοκομείο).Το ίδιο μπορεί να προσπαθήσουν και τηλεφωνικά. Για τους ίδιους λόγους να μην ενδίδετε σε προτροπές για συνάντηση (ραντεβού κ.λπ.).
- Σε περιπτώσεις που άγνωστοι επικαλούνται έκτακτη ανάγκη γνωστού -συγγενικού σας προσώπου, να επιδιώκετε πάντα οι ίδιοι να επικοινωνείτε τηλεφωνικά με το γνωστό-συγγενικό σας πρόσωπο, προς επιβεβαίωση των όσων επικαλούνται. Η επικοινωνία να γίνεται με δικό σας τηλέφωνο και κατόπιν δικής σας πρωτοβουλίας και να μην δέχεστε να μιλάτε με άτομο, το οποίο κάλεσαν οι άγνωστοι.
- Σε κάθε περίπτωση, να δηλώνετε ότι δεν πρόκειται να παραδώσετε χρήματα, εάν δεν εμφανιστούν οι γνωστοί-συγγενείς σας.
- Να μην δέχεστε σε καμία περίπτωση άγνωστα άτομα να σας οδηγήσουν σε Πιστωτικό Κατάστημα ή ΑΤΜ για ανάληψη χρηματικού ποσού.
- Να μην πείθεστε από άγνωστους, οι οποίοι εμφανίζονται ως υπάλληλοι Δημόσιας Υπηρεσίας ή άλλου φορέα για την επιδιόρθωση κάποιου τεχνικού προβλήματος, εάν δεν τους έχετε εσείς προηγουμένως καλέσει.
- Επισημαίνεται ότι από δημόσιες υπηρεσίες δεν χρησιμοποιείται η πρακτική υπάλληλοί τους να μεταβαίνουν σε οικίες ή σε δημόσιους χώρους και να ζητούν από πολίτες την καταβολή χρημάτων για υπηρεσίες που παρέχουν.
- Να έχετε πάντα διαθέσιμους τους τηλεφωνικούς αριθμούς, με τους οποίους πρέπει να επικοινωνήσετε σε περίπτωση ανάγκης (Αστυνομία, Πυροσβεστική, Νοσοκομεία, στενοί συγγενείς κ.α.).
- Προσπαθήστε να συγκρατήσετε τα χαρακτηριστικά των δραστών, καθώς και τα οχήματα με τα οποία κινούνται (αριθμό κυκλοφορίας, μάρκα οχήματος, χρώμα κ.λπ.), για να βοηθήσετε το έργο των διωκτικών αρχών.
- Να ενημερώνετε πάντα τις αστυνομικές Αρχές, ακόμη και σε περίπτωση απόπειρας απάτης σε βάρος σας.
