Το τελευταίο διάστημα, η Ελλάδα, ως μέλος της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ, με σαφή δυτικό προσανατολισμό και στενές σχέσεις με ΗΠΑ, Γαλλία και Ισραήλ, έχει αναβαθμίσει τη γεωπολιτική της θέση. Συγκεκριμένα, οι πρόσφατες στρατηγικές της κινήσεις επιβεβαιώνουν τον ρόλο της ως πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
του Κων/νου Μπαλωμένου
Στο πλαίσιο αυτό, κινήθηκε προληπτικά, με ταχύτητα και στρατηγική διορατικότητα, αποτρέποντας τη δημιουργία τετελεσμένων. Υπό αυτή την οπτική, η απόφαση του Πρωθυπουργού, κ. Κυριάκου Μητσοτάκη, να αποστείλει δύο φρεγάτες του Πολεμικού Ναυτικού και τέσσερα αεροσκάφη F16 στην Κύπρο, συμβάλλοντας στην αποτροπή πιθανών απειλών κατά των στρατιωτικών και κρίσιμων υποδομών του νησιού, αποδείχτηκε ιδιαίτερης στρατηγικής σημασίας.
Παράλληλα, η τοποθέτηση συστοιχιών Patriot στην Κάρπαθο και στο Διδυμότειχο για την ενίσχυση της αεράμυνας της Βουλγαρίας, κατόπιν σχετικού αιτήματος της γειτονικής χώρας, ενισχύει το συνολικό αποτρεπτικό πλαίσιο στην περιοχή και προστατεύει τα εθνικά και συμμαχικά συμφέροντα.
Οι πρωτοβουλίες αυτές αναδεικνύουν την Ελλάδα ως αξιόπιστο εγγυητή της ασφάλειας της Κύπρου και των συμμάχων της, αποδεικνύοντας ότι διαθέτει τη βούληση και την ικανότητα να διαδραματίζει ενεργό ρόλο πέραν των εθνικών της ορίων, ενισχύοντας τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η άμεση σύγκληση του ΚΥΣΕΑ και η στοχευμένη διπλωματική κινητικότητα ανέδειξαν ότι η Ελλάδα διαχειρίζεται την κρίση με όρους εθνικής στρατηγικής, ενισχύοντας την αξιοπιστία και τον ρόλο της στην ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου. Παράλληλα, αξιοποίησε το στρατηγικό κενό της Ε.Ε., αναλαμβάνοντας ενεργό δράση και καλύπτοντας την έλλειψη ευρωπαϊκής συνοχής, ενώ ώθησε τους εταίρους να στηρίξουν εκ των υστέρων την προσέγγισή της για την προστασία της Κύπρου.
Οι εν λόγω ενεργητικές και πολυεπίπεδες στρατηγικές πρωτοβουλίες της Ελλάδας ανέτρεψαν τα μέχρι πρότινος δεδομένα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, προκαλώντας τον αιφνιδιασμό και την αμηχανία της Τουρκίας.
Συγκεκριμένα, η Άγκυρα αντέδρασε με καθυστέρηση, κατηγορώντας την Αθήνα για δημιουργία τετελεσμένων και στρεφόμενη κατά ευρωπαίων εταίρων που στήριξαν την Κύπρο. Επίσης, ο αιφνιδιασμός της αποτυπώθηκε με τη απόπειρα παραβίασης του ελληνικού εναέριου χώρου και την αποστολή F-16 και συστημάτων αεράμυνας στα Κατεχόμενα.
Οι κινήσεις αυτές δείχνουν προσπάθεια αποκατάστασης της εικόνας ισχύος και κατευνασμού εσωτερικών πιέσεων. Ωστόσο, αποκαλύπτουν τη διπλά εκτεθειμένη θέση της Τουρκίας: επιχειρησιακά, λόγω της αδυναμίας της να επιβάλει αποτελεσματική παρουσία στην περιοχή, και διπλωματικά, λόγω της καθυστερημένης και αναποτελεσματικής αντίδρασής της απέναντι στις στοχευμένες πρωτοβουλίες της Ελλάδας.
Αξιολογώντας την ανωτέρω στάση της Τουρκίας, καθίσταται σαφές ότι η Άγκυρα δεν διαμορφώνει πλέον τις εξελίξεις στην περιοχή, αλλά περιορίζεται σε σπασμωδικές αντιδράσεις, ενώ η Ελλάδα έχει πλέον αναλάβει την πρωτοβουλία κινήσεων και καθορίζει τις εξελίξεις και το πλαίσιο της περιφερειακής ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ταυτόχρονα, οι πρόσφατες πρωτοβουλίες της Ελλάδας, σε συνδυασμό με τις συμμαχίες της (ΗΠΑ, Γαλλία, Ισραήλ) και τον ρόλο της σε Ε.Ε. και ΝΑΤΟ, ανατρέπουν τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο, αναδεικνύοντάς την σε βασικό διαμορφωτή εξελίξεων. Πλέον δεν ακολουθεί, αλλά συνδιαμορφώνει τις εξελίξεις, με τις στρατηγικές της σχέσεις να λειτουργούν ως πολλαπλασιαστής ισχύος, ενισχύοντας την αποτροπή και τη θέση της ως πυλώνα σταθερότητας.
Παράλληλα, μέσω στοχευμένων επιλογών, όπως η συμμετοχή σε ενεργειακά και διαμετακομιστικά δίκτυα, η ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων και η αξιοποίηση υποδομών όπως η Σούδα και η Αλεξανδρούπολη, η Ελλάδα αναβαθμίζεται γεωπολιτικά.
Επιπλέον, η ενεργή της παρουσία σε ΝΑΤΟ και Ε.Ε. και η επιχειρησιακή της συμβολή επιβεβαιώνουν ότι λειτουργεί ως δύναμη που συνδιαμορφώνει την περιφερειακή ασφάλεια. Ενδεικτική της αναβαθμισμένης αυτής στρατηγικής είναι το παράδειγμα της ελληνικής πυροβολαρχίας Patriot, που βρίσκεται ανεπτυγμένη στη Σαουδική Αραβία από το 2021 στο πλαίσιο διμερούς συμφωνίας και διεθνούς αποστολής αεράμυνας.
Το γεγονός, ότι η εν λόγω πυροβολαρχία προχώρησε στην αναχαίτιση δύο ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων που στόχευαν ενεργειακές υποδομέςαποδεικνύει την επιχειρησιακή ετοιμότητα και την υψηλή εκπαίδευση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, αλλά και τον διεθνή ρόλο της Ελλάδας ως αξιόπιστου παρόχου ασφάλειας στη Μέση Ανατολή.
Μέσω τέτοιων αποστολών, η Ελλάδα υπερβαίνει τα γεωγραφικά της όρια και εδραιώνεται ως κρίσιμος πυλώνας σταθερότητας, ενισχύοντας παράλληλα την αποτρεπτική ικανότητα των συμμάχων της. Εν κατακλείδι, η Ελλάδα έχει πλέον αναδειχθεί σε αξιόπιστο εταίρο της Δύσης, ο οποίος δεν ζητά απλώς εγγυήσεις ασφαλείας, αλλά συμβάλλει έμπρακτα και με συνέπεια στη διαμόρφωση της περιφερειακής ασφάλειας και σταθερότητας.
Σε αντίθεση με την Ελλάδα, η Τουρκία εμφανίζεται ως ένας ολοένα και πιο αμφίσημος και αναξιόπιστος σύμμαχος για τη Δύση. Παρά τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ, επιδιώκει έναν αυτόνομο και συχνά ανταγωνιστικό ρόλο έναντι των συμμάχων της, λειτουργώντας σε πολλές περιπτώσεις ως «Δούρειος Ίππος» της Ρωσίας εντός της Συμμαχίας ακολουθώντας ταυτόχρονα, μια πολυδιάστατη στρατηγική που την απομακρύνει από το δυτικό πλαίσιο ασφάλειας.
Η Άγκυρα διατηρεί επίσης, σχέσεις με δρώντες που αντιτίθενται στη Δύση, όπως το Ιράν και οργανώσεις τύπου Χαμάς, ενισχύοντας την εικόνα μιας χώρας που επιδιώκει ρόλο ηγετικού εκφραστή του μουσουλμανικού κόσμου.
Στο πλαίσιο αυτό, οι παρεμβάσεις της σε πολλαπλά μέτωπα αποτυπώνουν συνεκτική στρατηγική αναθεωρητισμού και φιλοδοξία περιφερειακής ισχύος, καθιστώντας την περισσότερο παράγοντα αστάθειας παρά σταθερότητας.
Συνεπώς, η εν λόγω αντιφατική και σε πολλές περιπτώσεις ανταγωνιστική στάση της απέναντι στα συμφέροντα των δυτικών συμμάχων της, υπονομεύουν την αξιοπιστία της και περιορίζουν την γεωπολιτική της επιρροή.
Εν κατακλείδι, η αμηχανία της Τουρκίας από τις στρατηγικές πρωτοβουλίες της Ελλάδας σε συνδυασμό με την επιδίωξή της να παραμείνει επιτήδεια ουδέτερη και να διαδραματίσει ρόλο ειρηνοποιού στην Μέση Ανατολή, την καθιστούν παρατηρητή των εξελίξεων και όχι πρωταγωνιστή, όπως εδώ και πολλά χρόνια προσπαθεί να προβάλει μέσω του Τουρκικού προπαγανδιστικού της αφηγήματος.
Η αντιπαλότητά της επίσης με το Ισραήλ και η πιθανή λήξη του πολέμου με το Ιράν,είτε μέσω αλλαγής ηγεσίας είτε μέσω της αποδυνάμωσης της χώρας, δεν την ευνοούν. Αντιθέτως, την καθιστούν ευάλωτη και εκτεθειμένη σε περιφερειακές συγκρούσεις υπονομεύοντας τη θέση της ως στρατηγικού παράγοντα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Τουρκία φαίνεται να εγκλωβίζεται ανάμεσα στις φιλόδοξες γεωπολιτικές της επιδιώξεις και στην έλλειψη πραγματικής διεθνούς αξιοπιστίας, ενώ η Ελλάδα, αξιοποιεί τη γεωπολιτική της θέση, τις συμμαχίες τηςκαι τις στρατηγικές πρωτοβουλίες της πολιτικής της ηγεσίας,για να εδραιώσει τον ρόλο της ως αξιόπιστη και χρήσιμη στρατηγική εταίρος και δυναμικός πρωταγωνιστής στην περιοχή.
Η σημασία της γεωγραφικής της θέσης και των υποδομών της, η επιχειρησιακή της ετοιμότητα και η ικανότητά της να συνεργάζεται αποτελεσματικά με μεγάλες δυνάμεις, σε συνδυασμό με τη βούληση της πολιτικής της ηγεσίας να υλοποιήσει μια δυναμική και στρατηγικά στοχευμένη εθνική στρατηγική, δημιουργούν ένα νέο πλαίσιο που την καθιστά κρίσιμο πυλώνα σταθερότητας και ασφάλειας σε μια από τις πιο ασταθείς περιοχές του κόσμου.
Τέλος, η Ελλάδα εκμεταλλευόμενη τη συγκυρία από τον πόλεμο εναντίον του Ιράν και τις στρατηγικές της πρωτοβουλίες για την προστασία της Κύπρου,καθώς και την ενίσχυση της αντιαεροπορικής της άμυνας, μπορεί να προχωρήσει περαιτέρω στη στρατηγική αξιοποίηση των νέων δεδομένων που προέκυψαν επί του πεδίου.
Για παράδειγμα, οι πρωτοβουλίες της Αθήνας για την προστασία της Κύπρου, ακύρωσαν επί του πεδίου το αναθεωρητικό αφήγημα της Τουρκίας έναντι της Ελλάδας και το δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας, ενώ η μη αντίδραση της Άγκυρας παρά την ισχύ τουCasus Belli και τις αξιώσεις της για την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου, αποδεικνύουν ότι η διαχρονική επιθετικότητα της Τουρκίας είναι μόνο σε ρητορικό επίπεδο και δεν καθίσταται υπαρκτή.
Το γεγονός άλλωστε, ότι Τουρκία δεν είχε τη δυνατότητα να αναχαιτίσει τους τρεις βαλλιστικούς πυραύλους που εκτοξεύτηκαν από το Ιράν με κατεύθυνση την επικράτειά της επιβεβαιώνει του λόγου το αληθές.
Η ανάγκη να ζητήσει τη συνδρομή του ΝΑΤΟ για την αντιμετώπισή τους αποδεικνύει, ότι η Τουρκία δεν διαθέτει τους απαραίτητους εξοπλισμούς και τις επιχειρησιακές ικανότητες που προβάλλει και πως «ο Βασιλιάς είναι γυμνός».
Δεδομένου, ότι οι πρωτοβουλίες της Ελλάδας έτυχαν διεθνούς αναγνώρισης και στήριξης από τις ΗΠΑ και τους ευρωπαίους συμμάχους, δημιουργείται προηγούμενο για το Διεθνές Δίκαιο και εδραιώνεται η θέση της Ελλάδας ως αξιόπιστου, αποφασιστικού και θεσμικού πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Συνεπώς, η διαρκής παραμονή των ελληνικών φρεγατών και των αεροσκαφών στη Κύπρο, καθώς και η διατήρηση των συστοιχιών των Patriot στην Κάρπαθο και μετά τη λήξη του πολέμου, θα διατηρήσει την Ελλάδα σε θέση στρατηγικής υπεροχής, κατέχοντας την πρωτοβουλία των κινήσεων.
Παράλληλα, εδραιώνει τη δυνατότητά της να διαμορφώνει αποφασιστικά τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και να λειτουργεί ως σταθερός και αξιόπιστος πυλώνας ασφάλειας για τους συμμάχους της. Με τη στρατηγική της παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο και την ενεργητική ανάληψη πρωτοβουλιών, η Ελλάδα απέδειξε ότι δεν παρακολουθεί τις εξελίξεις, αλλά τις καθορίζει.
Με στοχευμένη και συνεκτική στρατηγική,που διασφαλίζει τα εθνικά της συμφέροντα, αποφασιστικότητα και αξιοπιστία, η Ελλάδα στέλνει ξεκάθαρο μήνυμα προς όλους: η Ανατολική Μεσόγειος δεν είναι πλέον πεδίο αναθεωρητισμού και αλυτρωτικών επιδιώξεων, αλλά μια περιοχή όπου η Ελλάδα έχει λόγο και διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του πλαισίου ασφάλειας και σταθερότητάς της.
