Σύνοψη: Ολοένα και πιο κεντρικός αναδεικνύεται ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών, καθώς η κλιματική κρίση αυξάνει τη συχνότητα και την ένταση των ακραίων φαινομένων. Στη διαβούλευση για την Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Κινδύνων Δασικών Πυρκαγιών, ο Πρόεδρος της Επιτροπής Πολιτικής Προστασίας και Κλιματικής Κρίσης της ΚΕΔΕ, Βλάσης Σιώμος, παρουσίασε τις θέσεις της ΚΕΔΕ για την ενίσχυση του ρόλου των δήμων. Η πρόληψη, η διασφάλιση χρηματοδοτικών πόρων, η αξιοποίηση της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης, η θεσμική συνεργασία υπηρεσιών και η ανάπτυξη ευρωπαϊκών δικτύων αλληλεγγύης και τεχνογνωσίας αποτελούν βασικούς πυλώνες της προτεινόμενης στρατηγικής.
———
Αναλυτικά…
Η αυξανόμενη ένταση και συχνότητα των δασικών πυρκαγιών σε ολόκληρη την Ευρώπη μετατρέπει την Πολιτική Προστασία σε έναν από τους σημαντικότερους τομείς δημόσιας πολιτικής των επόμενων ετών. Η Ελλάδα, μια χώρα που βρίσκεται διαχρονικά αντιμέτωπη με ιδιαίτερα υψηλό κίνδυνο εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιών, βιώνει πλέον με ακόμη μεγαλύτερη ένταση τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, γεγονός που καθιστά αναγκαία την αναθεώρηση του τρόπου οργάνωσης και λειτουργίας των μηχανισμών πρόληψης και αντιμετώπισης.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) επιχειρεί να αναδείξει τον κρίσιμο ρόλο των δήμων όχι μόνο κατά τη διάρκεια της διαχείρισης μιας κρίσης αλλά κυρίως στο στάδιο της πρόληψης και της προετοιμασίας. Στη διαβούλευση που πραγματοποιήθηκε στις 26 Ιουνίου 2026 για την Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την Ολοκληρωμένη Διαχείριση Κινδύνων Δασικών Πυρκαγιών, ο Πρόεδρος της Επιτροπής Πολιτικής Προστασίας και Κλιματικής Κρίσης της ΚΕΔΕ, Βλάσης Σιώμος, παρουσίασε επεξεργασμένες θέσεις και προτάσεις της Ένωσης.
Υπό τον συντονισμό του εισηγητή της σχετικής γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών και Γενικού Γραμματέα της ΚΕΔΕ, Δημήτρη Καφαντάρη, αναδείχθηκε η ανάγκη υιοθέτησης μιας συνολικής και ολιστικής προσέγγισης απέναντι στις δασικές πυρκαγιές.
Στην καρδιά των προτάσεων βρίσκεται η παραδοχή ότι η πρόληψη αποτελεί το αποτελεσματικότερο εργαλείο διαχείρισης κινδύνων. Η εμπειρία των τελευταίων ετών έχει καταδείξει ότι η αντιμετώπιση των πυρκαγιών αποκλειστικά στο στάδιο της καταστολής οδηγεί σε υψηλό οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό κόστος.
Οι δήμοι αποτελούν τον πλησιέστερο θεσμό προς τον πολίτη και διαθέτουν άμεση γνώση των τοπικών ιδιαιτεροτήτων, των υποδομών και των ευάλωτων σημείων κάθε περιοχής. Για τον λόγο αυτό, η ΚΕΔΕ ζητά να εξασφαλιστεί σταθερή και αναλογική χρηματοδότηση όλων των επιπέδων του Εθνικού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας μέσω των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών ταμείων.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται επίσης στη θεσμική συνεργασία μεταξύ δασικών υπηρεσιών και Πυροσβεστικού Σώματος. Η διαχείριση των δασικών οικοσυστημάτων απαιτεί εξειδικευμένη γνώση σχετικά με τη μορφολογία του εδάφους, τη βλάστηση, τις αντιπυρικές ζώνες και τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής. Η συνδυαστική αξιοποίηση της εμπειρίας των εμπλεκόμενων φορέων θεωρείται κρίσιμη για αποτελεσματικότερες παρεμβάσεις.
Παράλληλα, οι τεχνολογικές εξελίξεις δημιουργούν νέα δεδομένα στον τομέα της Πολιτικής Προστασίας. Η αξιοποίηση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης, δορυφορικών συστημάτων, αισθητήρων, μη επανδρωμένων αεροσκαφών και ψηφιακών εργαλείων παρακολούθησης μπορεί να συμβάλει στον έγκαιρο εντοπισμό κινδύνων και στη λήψη αποφάσεων σε πραγματικό χρόνο.
Οι δήμοι στην πρώτη γραμμή της Πολιτικής Προστασίας
Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Πολιτικής Προστασίας και Κλιματικής Κρίσης της ΚΕΔΕ, Βλάσης Σιώμος, παρουσίασε τις θέσεις της Ένωσης κατά τη διάρκεια της διαβούλευσης που πραγματοποιήθηκε στις 26 Ιουνίου 2026 υπό τον συντονισμό του Γενικού Γραμματέα της ΚΕΔΕ και εισηγητή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών, Δημήτρη Καφαντάρη.
Σύμφωνα με τις προτάσεις της ΚΕΔΕ, η αποτελεσματική διαχείριση των δασικών πυρκαγιών πρέπει να βασίζεται σε μια ολιστική στρατηγική που θα περιλαμβάνει σαφείς αρμοδιότητες, επαρκείς πόρους και καλύτερο συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Οι δήμοι, ως ο πλησιέστερος θεσμός προς τον πολίτη, γνωρίζουν τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής και μπορούν να διαδραματίσουν κομβικό ρόλο τόσο στην πρόληψη όσο και στη διαχείριση κρίσεων.
Πρόληψη δασικών πυρκαγιών: Η σημαντικότερη επένδυση
Κεντρικός άξονας των προτάσεων της ΚΕΔΕ αποτελεί η μετατόπιση του βάρους από την καταστολή στην πρόληψη.
Η εμπειρία των τελευταίων ετών στην Ελλάδα αλλά και στην υπόλοιπη Ευρώπη έχει δείξει ότι το κόστος αποκατάστασης μετά από μεγάλες καταστροφές είναι πολλαπλάσιο από το κόστος έγκαιρης πρόληψης.
Στο πλαίσιο αυτό προτείνεται:
- ενίσχυση των χρηματοδοτήσεων προς τους δήμους μέσω ευρωπαϊκών διαρθρωτικών ταμείων
- αναλογική χρηματοδότηση όλων των βαθμίδων του Εθνικού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας
- συστηματικός σχεδιασμός δράσεων πρόληψης
- καλύτερη προετοιμασία σε τοπικό επίπεδο
Τεχνητή νοημοσύνη και ψηφιακά εργαλεία στην αντιμετώπιση πυρκαγιών
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία που αναδείχθηκαν στη διαβούλευση αφορά την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών και εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.
Η χρήση ψηφιακών συστημάτων, δορυφορικών δεδομένων, αισθητήρων, μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) και εργαλείων πρόβλεψης μπορεί να ενισχύσει σημαντικά τις δυνατότητες έγκαιρης προειδοποίησης και επιχειρησιακού συντονισμού.
Παράλληλα, η ΚΕΔΕ προτείνει την ψηφιακή αποτύπωση κρίσιμων υποδομών όπως:
- οδικά δίκτυα
- υδατοδεξαμενές
- υδροστόμια
- σημεία ανεφοδιασμού
- διαδρομές εκκένωσης οικισμών
Η ύπαρξη ενός ολοκληρωμένου ψηφιακού χάρτη θα μπορούσε να επιταχύνει τις επιχειρησιακές αποφάσεις κατά τη διάρκεια έκτακτων περιστατικών.
Εθελοντισμός και ευρωπαϊκή συνεργασία
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται επίσης στη θεσμική ενίσχυση των εθελοντικών ομάδων. Οι εθελοντές αποτελούν κρίσιμο πυλώνα υποστήριξης του μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας και σε αρκετές περιπτώσεις λειτουργούν ως πρώτη δύναμη παρέμβασης σε τοπικό επίπεδο.
Παράλληλα, προτείνεται η ανάπτυξη ευρωπαϊκών δικτύων συνεργασίας μεταξύ δήμων και εθελοντικών οργανώσεων με στόχο:
- ανταλλαγή τεχνογνωσίας
- διάχυση καλών πρακτικών
- ενίσχυση της αλληλεγγύης
- δημιουργία κοινών χρηματοδοτικών εργαλείων
Η συζήτηση για τις δασικές πυρκαγιές πλέον ξεπερνά τα στενά εθνικά όρια. Η ανταλλαγή τεχνογνωσίας, η διαμόρφωση κοινών ευρωπαϊκών πολιτικών και η ανάπτυξη μηχανισμών συνεργασίας αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για την αντιμετώπιση ενός προβλήματος που αποκτά ολοένα και περισσότερο διασυνοριακά χαρακτηριστικά.
Συνολικά…
Οι θέσεις που κατέθεσε η ΚΕΔΕ αποτυπώνουν μια ευρύτερη μετατόπιση της φιλοσοφίας αντιμετώπισης των δασικών πυρκαγιών: από την αντίδραση στην πρόληψη και από τις αποσπασματικές παρεμβάσεις σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης κινδύνων. Η ενίσχυση των δήμων δεν αποτελεί μόνο διοικητική ανάγκη αλλά και στρατηγική επιλογή για την αποτελεσματικότερη προστασία ανθρώπινων ζωών, περιουσιών και φυσικού περιβάλλοντος. Η κλιματική κρίση επιβάλλει μοντέλα συνεργασίας, αξιοποίηση νέων τεχνολογιών και επαρκείς πόρους. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο η καταστολή των πυρκαγιών όταν εκδηλώνονται, αλλά η δημιουργία ανθεκτικών τοπικών κοινωνιών που θα μπορούν να προλαμβάνουν, να διαχειρίζονται και να ανακάμπτουν ταχύτερα από τέτοιου είδους κρίσεις.
