Σύνοψη: Η ημερίδα της ΚΕΔΕ, του Ινστιτούτου Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της ΠΕΔ Κεντρικής Μακεδονίας στη Θεσσαλονίκη έφερε στο προσκήνιο τη νεανική παραβατικότητα ως ζήτημα πρόληψης και κοινωνικής πολιτικής. Η παρουσίαση της μελέτης του ΙΤΑ επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από τη διαπίστωση του προβλήματος στη δημιουργία ενός πρακτικού πλαισίου δράσης για τους Δήμους, με έμφαση στην έγκαιρη παρέμβαση, τη συνεργασία και την κοινωνική υποστήριξη.
———–
Αναλυτικά…
Η ΚΕΔΕ δίπλα στη νέα γενιά της Θεσσαλονίκης
Με μεγάλη συμμετοχή η ημερίδα της ΚΕΔΕ και του ΙΤΑ στη Θεσσαλονίκη, στην παρουσίαση της μελέτης για τη νεανική παραβατικότητα
Λ. Κυρίζογλου: Η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν θέλει να είναι θεατής, αλλά δύναμη πρόληψης, στήριξης και ουσιαστικής παρέμβασης στα ζητήματα που αφορούν τους νέους.
Η νεανική παραβατικότητα επιστρέφει στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου, αυτή τη φορά με την Τοπική Αυτοδιοίκηση να διεκδικεί πιο ενεργό ρόλο στην πρόληψη. Στη Θεσσαλονίκη, η ΚΕΔΕ, το Ινστιτούτο Τοπικής Αυτοδιοίκησης και η ΠΕΔ Κεντρικής Μακεδονίας έθεσαν στο τραπέζι ένα διαφορετικό ερώτημα: όχι μόνο πώς καταγράφεται το φαινόμενο, αλλά τι μπορεί να γίνει πριν ένα περιστατικό φτάσει στο στάδιο της καταστολής.
- Από τη διαπίστωση στην έγκαιρη παρέμβαση
Η ημερίδα της 25ης Σεπτεμβρίου δεν περιορίστηκε στην παρουσίαση μιας ακόμη θεσμικής πρωτοβουλίας. Στο επίκεντρο βρέθηκε η μελέτη του ΙΤΑ και η προσπάθεια να διαμορφωθεί ένα Σχέδιο Δράσης που θα μπορεί να αξιοποιηθεί από τους Δήμους σε πραγματικές συνθήκες.
Η λογική είναι κρίσιμη: η παραβατικότητα των ανηλίκων δεν αποτελεί ένα ενιαίο κοινωνικό φαινόμενο με μία μόνο αιτία. Συνδέεται με το σχολικό περιβάλλον, την οικογένεια, τις κοινωνικές συνθήκες, την πρόσβαση σε υποστηρικτικές υπηρεσίες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, με τη δυναμική που αναπτύσσεται στις γειτονιές.
Για τον λόγο αυτό, η πρόληψη δεν μπορεί να εξαντλείται σε αστυνομικές επιχειρήσεις ή σε εκ των υστέρων παρεμβάσεις.
- Ο Δήμος ως κρίκος μεταξύ θεσμών
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τους Δήμους, καθώς εκεί λειτουργούν υπηρεσίες και δομές που βρίσκονται σε άμεση επαφή με την καθημερινότητα των οικογενειών και των νέων.
Ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυρίζογλου υπογράμμισε ότι η Αυτοδιοίκηση δεν επιδιώκει να υποκαταστήσει τον κατασταλτικό μηχανισμό της Πολιτείας, αλλά να λειτουργήσει ως φορέας πρόληψης, έγκαιρης ανίχνευσης και συνεργασίας.
Αυτό μεταφέρει τη συζήτηση και στο πρακτικό επίπεδο. Ένας σχεδιασμός πρόληψης για να λειτουργήσει χρειάζεται στελεχωμένες κοινωνικές υπηρεσίες, συνεργασία με τα σχολεία, διασύνδεση με ειδικούς επιστήμονες και σαφείς διαδικασίες παραπομπής όταν εντοπίζονται προβλήματα.
- Το στοίχημα της εφαρμογής
Η Θεσσαλονίκη έχει ήδη βρεθεί στο επίκεντρο στοχευμένων αστυνομικών δράσεων για την παραβατικότητα ανηλίκων, με τις αρμόδιες υπηρεσίες να χρησιμοποιούν τα στοιχεία από τους ελέγχους για τη χαρτογράφηση περιοχών και τον σχεδιασμό παρεμβάσεων.
Η προσέγγιση της Αυτοδιοίκησης έρχεται να προσθέσει ένα διαφορετικό επίπεδο: την παρέμβαση πριν από την κρίση και όχι μόνο την αντιμετώπιση των συνεπειών της.
Το πραγματικό στοίχημα, επομένως, βρίσκεται πλέον μετά την ημερίδα. Η επιστημονική τεκμηρίωση θα πρέπει να μετατραπεί σε συγκεκριμένες δημοτικές πολιτικές, με πόρους, προσωπικό, συνεργασίες και δυνατότητα αξιολόγησης των αποτελεσμάτων. Εκεί θα κριθεί αν η συζήτηση για τη νεανική παραβατικότητα μπορεί να αποκτήσει μόνιμο και επιχειρησιακό χαρακτήρα.
————–
Η κεντρική εισήγηση του Προέδρου της ΚΕΔΕ και Δημάρχου Αμπελοκήπων- Μενεμένης κ. Λάζαρου Κυρίζογλου
Την κεντρική εισήγηση πραγματοποίησε ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ και Δήμαρχος Αμπελοκήπων – Μενεμένης κ. Λάζαρος Κυρίζογλου, ο οποίος παρουσίασε τις θέσεις της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας για τη στρατηγική της πρωτοβάθμιας Αυτοδιοίκησης στην πρόληψη και αντιμετώπιση της νεανικής παραβατικότητας.
Ο κ. Κυρίζογλου υπογράμμισε ότι η ΚΕΔΕ επιλέγει να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή ανάδειξης και διαχείρισης των μεγάλων ζητημάτων που απασχολούν τη χώρα και τις τοπικές κοινωνίες, όχι με γενικές διαπιστώσεις, αλλά με ουσιαστική ανάλυση, επιστημονική τεκμηρίωση και συγκεκριμένες προτάσεις.
Όπως τόνισε, η νεανική παραβατικότητα αποτελεί ένα σύνθετο και πολυπαραγοντικό κοινωνικό φαινόμενο, που δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί αποσπασματικά ούτε μόνο με κατασταλτικά μέσα. Αντιθέτως, απαιτεί γνώση, πρόληψη, συνεργασία των θεσμών και ενεργό συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
«Ως Αυτοδιοίκηση δεν επιθυμούμε να αποτελέσουμε μέρος του κατασταλτικού μηχανισμού της Πολιτείας. Δεν είναι αυτή η δουλειά μας. Δική μας δουλειά και ευθύνη είναι να έχουμε τα ραντάρ μας ανοιχτά, να ακούμε τις αγωνίες των νέων μας και να συνεργαζόμαστε στενά με όσους εμπλέκονται καθημερινά στη διαχείριση των ζητημάτων που τους απασχολούν», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Πρόεδρος της ΚΕΔΕ.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ανάγκη οι πολιτικές για τους νέους να στηρίζονται σε ουσιαστική γνώση και επιστημονική τεκμηρίωση, επισημαίνοντας ότι η ΚΕΔΕ, πριν προχωρήσει σε πολιτικές αποφάσεις και δράσεις, επιλέγει να μελετά σε βάθος τα φαινόμενα που απασχολούν τις τοπικές κοινωνίες.
Ο κ. Κυρίζογλου στάθηκε επίσης στον κρίσιμο ρόλο των Δήμων ως του θεσμού που βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη, σημειώνοντας ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα εμπιστοσύνης ανάμεσα στη νέα γενιά και τους θεσμούς.
«Έχουμε την ευκαιρία και την ευθύνη να αποκαταστήσουμε τη σχέση εμπιστοσύνης των νέων μας με τους θεσμούς της χώρας. Η Αυτοδιοίκηση μπορεί να γίνει ο πολλαπλασιαστής για την ενίσχυση της σχέσης αυτής», υπογράμμισε.
Η παρέμβαση του Προέδρου της Επιτροπής Εγκληματικότητας και Παραβατικότητας των Νέων της ΚΕΔΕ
Στην παρέμβασή του, ο Πρόεδρος της Επιτροπής Εγκληματικότητας και Παραβατικότητας των Νέων της ΚΕΔΕ και μέλος του Δ.Σ. της ΚΕΔΕ κ. Μιχάλης Καραμαλάκης τόνισε ότι η ημερίδα αποτελεί έναν ουσιαστικό «σταθμό εργασίας» και όχι μια τυπική εκδήλωση, καθώς στόχος είναι ο δημόσιος διάλογος να περάσει από τη γενική ανησυχία σε συγκεκριμένες προτάσεις και από τις αποσπασματικές δράσεις σε ένα συνεκτικό σχέδιο παρέμβασης της Αυτοδιοίκησης.
Υπογράμμισε ότι η πρόληψη, η έγκαιρη παρέμβαση και η συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του ζητήματος, ενώ στάθηκε ιδιαίτερα στον ρόλο των Δήμων, που γνωρίζουν από κοντά τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών και μπορούν να λειτουργήσουν ως πεδίο συνεργασίας ανάμεσα στην οικογένεια, το σχολείο, τις κοινωνικές υπηρεσίες, την επιστημονική κοινότητα και τους αρμόδιους θεσμούς.
Ο κ. Καραμαλάκης τόνισε ότι η ΚΕΔΕ και το ΙΤΑ προσέγγισαν το ζήτημα με επιστημονική τεκμηρίωση και συστηματική καταγραφή, ώστε το αποτέλεσμα να μην αποτελεί μια θεωρητική αποτύπωση, αλλά ένα εφαρμόσιμο πλαίσιο δράσης για τους Δήμους, την εκπαιδευτική κοινότητα, τις τοπικές κοινωνίες και την οικογένεια.
Παρουσίαση της μελέτης και επιστημονικές παρεμβάσεις
Στο επίκεντρο των εργασιών βρέθηκε η παρουσίαση της μελέτης του ΙΤΑ για τη νεανική παραβατικότητα, καθώς και η διαμόρφωση ενός Σχεδίου Δράσης που φιλοδοξεί να αποτελέσει ουσιαστικό και εφαρμόσιμο εργαλείο για τους Δήμους της χώρας, ενισχύοντας πολιτικές πρόληψης, κοινωνικής υποστήριξης και ενδυνάμωσης των νέων σε τοπικό επίπεδο.
Η παρουσίαση της μελέτης πλαισιώθηκε από την εισαγωγική τοποθέτηση της Καθηγήτριας Εγκληματολογίας κ. Χριστίνας Ζαραφωνίτου και από παρεμβάσεις του πρώην Διευθυντή Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Δυτικής Θεσσαλονίκης Δρ. Χρήστου Ρουμπίδη, του Αστυνόμου Β΄ της Υποδιεύθυνσης Προστασίας Ανηλίκων κ. Παναγιώτη Αγγελίδη, καθώς και του Διευθυντή του Παιδοψυχιατρικού Τμήματος του Γ.Ν.Θ. Ιπποκράτειο και Διδάκτορος της Ιατρικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Βάιου Νταφούλη.
Η ημερίδα ολοκληρώθηκε με ουσιαστικό διάλογο, ανταλλαγή απόψεων και σημαντικά συμπεράσματα για την ανάγκη πρόληψης, έγκαιρης παρέμβασης και συντονισμένης δράσης απέναντι στη νεανική παραβατικότητα. Κοινή διαπίστωση αποτέλεσε ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση, ως ο θεσμός που βρίσκεται πιο κοντά στους νέους, στις οικογένειες, στα σχολεία και στις τοπικές κοινωνίες και ως βασικός πυλώνας κοινωνικής συνοχής, μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση ασφαλών, υποστηρικτικών και συμπεριληπτικών κοινοτήτων, με τους νέους στο επίκεντρο.
Συνολικά…
Η πρωτοβουλία της ΚΕΔΕ και του ΙΤΑ στη Θεσσαλονίκη δείχνει ότι η συζήτηση για τη νεανική παραβατικότητα μετατοπίζεται σταδιακά από τη διαχείριση των περιστατικών προς την πρόληψη των συνθηκών που μπορούν να οδηγήσουν σε αυτά.
Η μετατόπιση αυτή έχει θεσμική σημασία. Οι Δήμοι δεν διαθέτουν ούτε μπορούν να υποκαταστήσουν όλες τις αρμοδιότητες της Πολιτείας, έχουν όμως καθημερινή επαφή με το σχολείο, την οικογένεια, τη γειτονιά και τις κοινωνικές υπηρεσίες. Αυτό τους επιτρέπει να λειτουργήσουν ως κόμβοι συντονισμού, υπό την προϋπόθεση ότι θα διαθέτουν τα αναγκαία εργαλεία και πόρους.
Η παρουσίαση του Σχεδίου Δράσης αποτελεί, συνεπώς, περισσότερο αφετηρία παρά κατάληξη. Η επόμενη φάση θα είναι η εφαρμογή του σε τοπικό επίπεδο και η μέτρηση του αποτελέσματος.
Το ζητούμενο είναι ένα μοντέλο πολιτικής που θα εντοπίζει έγκαιρα τις ανάγκες, θα κινητοποιεί τους κατάλληλους φορείς και θα αποφεύγει τόσο την αδράνεια όσο και τις αποσπασματικές παρεμβάσεις. Η ίδια η ΚΕΔΕ περιγράφει τη μελέτη ως βάση για ένα εφαρμόσιμο πλαίσιο δράσης των Δήμων, της εκπαιδευτικής κοινότητας και της οικογένειας.
Πηγές
- Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), «Η ΚΕΔΕ δίπλα στη νέα γενιά της Θεσσαλονίκης», 25 Σεπτεμβρίου 2026.
- ΚΕΔΕ / Ινστιτούτο Τοπικής Αυτοδιοίκησης, πρόγραμμα ημερίδας για τη νεανική παραβατικότητα.
- Ελληνική Αστυνομία, στοιχεία ειδικών επιχειρησιακών δράσεων για την πρόληψη και αντιμετώπιση της παραβατικότητας ανηλίκων στη Θεσσαλονίκη.
