Σύνοψη: Με εγκύκλιο του Υπουργείου Υγείας τίθεται σε εφαρμογή ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο μέτρων για την προστασία της δημόσιας υγείας ενόψει του νέου κύματος καύσωνα που αναμένεται να πλήξει τη χώρα. Οι Δήμοι καλούνται να λειτουργήσουν κλιματιζόμενους χώρους φιλοξενίας, να δώσουν προτεραιότητα στην προστασία των ευάλωτων πολιτών και να συνεργαστούν με τις υπηρεσίες Δημόσιας Υγείας και Πολιτικής Προστασίας. Η εγκύκλιος περιλαμβάνει αναλυτικές οδηγίες πρόληψης, επισημαίνει τους κινδύνους της θερμοπληξίας και εστιάζει στην ανάγκη προστασίας ηλικιωμένων, παιδιών, χρονίως πασχόντων και εργαζομένων σε εξωτερικούς χώρους. Παράλληλα, αναγνωρίζει ότι η κλιματική αλλαγή καθιστά τους καύσωνες συχνότερους και εντονότερους, απαιτώντας καλύτερη προετοιμασία και συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
————
Αναλυτικά…
Καύσωνας: Οι Δήμοι στην πρώτη γραμμή για την προστασία των πολιτών – Υποχρεωτικοί οι κλιματιζόμενοι χώροι
Σε κατάσταση αυξημένης ετοιμότητας τίθενται οι Δήμοι όλης της χώρας μετά τη νέα εγκύκλιο του Υπουργείου Υγείας, η οποία ενεργοποιεί ένα πλέγμα μέτρων προστασίας της δημόσιας υγείας ενόψει του παρατεταμένου κύματος καύσωνα που αναμένεται να επηρεάσει μεγάλο μέρος της Ελλάδας. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας (ΕΜΥ), σε αρκετές περιοχές οι μέγιστες θερμοκρασίες αναμένεται να αγγίξουν ή και να ξεπεράσουν τους 40 βαθμούς Κελσίου, αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο για την υγεία των πολιτών (για να δείτε την εγκύκλιο του Υπουργείου Υγείας κάντε κλικ εδώ).
Η εγκύκλιος του Υπουργείου Υγείας αναδεικνύει την Τοπική Αυτοδιοίκηση σε βασικό πυλώνα της κρατικής στρατηγικής για την αντιμετώπιση των ακραίων θερμοκρασιών. Οι Δήμοι καλούνται να οργανώσουν εγκαίρως και να διαθέσουν στο κοινό κλιματιζόμενες αίθουσες και δροσερούς χώρους, ώστε οι πολίτες, ιδιαίτερα όσοι δεν διαθέτουν επαρκή μέσα δροσισμού στις κατοικίες τους, να μπορούν να προστατευθούν κατά τις θερμότερες ώρες της ημέρας.
Παράλληλα, οι δημοτικές αρχές οφείλουν να ενημερώνουν έγκαιρα τους κατοίκους για τα διαθέσιμα σημεία φιλοξενίας, τα ωράρια λειτουργίας τους και τις βασικές οδηγίες αυτοπροστασίας, ενώ σε πολλές περιπτώσεις ενεργοποιούνται και κοινωνικές υπηρεσίες για την υποστήριξη μοναχικών ηλικιωμένων και άλλων ευάλωτων πολιτών.
Η εγκύκλιος δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των ομάδων υψηλού κινδύνου. Οι ηλικιωμένοι, τα βρέφη και τα μικρά παιδιά, οι έγκυες και οι θηλάζουσες, τα άτομα με χρόνια καρδιαγγειακά, αναπνευστικά ή νεφρικά νοσήματα, καθώς και όσοι λαμβάνουν συγκεκριμένες φαρμακευτικές αγωγές, αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης σοβαρών επιπλοκών κατά τη διάρκεια παρατεταμένων περιόδων υψηλών θερμοκρασιών. Αντίστοιχα, ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για εργαζόμενους που απασχολούνται σε εξωτερικούς χώρους ή εκτελούν βαριές χειρωνακτικές εργασίες.
Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο έκτακτων προσαρμογών στα ωράρια λειτουργίας δημόσιων υπηρεσιών, επιχειρήσεων και εργασιών υπαίθρου, όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο για την προστασία της υγείας εργαζομένων και πολιτών. Αντίστοιχα μέτρα έχουν εφαρμοστεί και τα προηγούμενα χρόνια, όταν οι θερμοκρασίες έφτασαν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, ενώ το Υπουργείο Εργασίας εκδίδει συχνά ειδικές οδηγίες για την αναστολή ή τον περιορισμό εργασιών σε υπαίθριες δραστηριότητες κατά τις ώρες αιχμής του καύσωνα.
Η εγκύκλιος υπενθυμίζει ακόμη ότι η κλιματική αλλαγή καθιστά τους καύσωνες ολοένα συχνότερους, μεγαλύτερης διάρκειας και υψηλότερης έντασης. Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα, όπως και πολλές χώρες της Μεσογείου, βιώνει επαναλαμβανόμενα επεισόδια ακραίας ζέστης, γεγονός που αυξάνει τις πιέσεις στα συστήματα υγείας, στις ενεργειακές υποδομές και στις δημοτικές υπηρεσίες.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα μέτρα ατομικής προστασίας. Οι πολίτες καλούνται να παραμένουν σε κλιματιζόμενους ή καλά αεριζόμενους χώρους, να αποφεύγουν την άσκοπη έκθεση στον ήλιο, να περιορίζουν τις μετακινήσεις κατά τις μεσημβρινές ώρες, να φορούν ελαφριά και ανοιχτόχρωμα ρούχα, να καταναλώνουν άφθονα υγρά και ελαφρά γεύματα, αποφεύγοντας την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.
Ξεχωριστή σημασία αποδίδεται στην έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων της θερμοπληξίας. Υψηλή θερμοκρασία σώματος, έντονος πονοκέφαλος, σύγχυση, ζάλη, ταχυκαρδία, ξηρό και θερμό δέρμα ή απώλεια συνείδησης αποτελούν σημάδια που απαιτούν άμεση ιατρική αντιμετώπιση. Σε τέτοιες περιπτώσεις, το άτομο πρέπει να μεταφερθεί χωρίς καθυστέρηση σε δροσερό χώρο, να εφαρμοστούν μέτρα ψύξης και να ειδοποιηθούν άμεσα οι υπηρεσίες επείγουσας ιατρικής βοήθειας.
Το Υπουργείο επισημαίνει ακόμη ότι ο συνδυασμός υψηλών θερμοκρασιών με αυξημένες συγκεντρώσεις όζοντος και αιωρούμενων σωματιδίων μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά την υγεία, ιδιαίτερα όσων πάσχουν από αναπνευστικά ή καρδιαγγειακά νοσήματα. Για τον λόγο αυτό συνιστάται περιορισμός της έντονης σωματικής δραστηριότητας σε εξωτερικούς χώρους όταν εκδίδονται σχετικές προειδοποιήσεις.
Τι προβλέπεται για τους Δήμους (συνοπτικά)
Οι Δήμοι καλούνται να:
- οργανώσουν και να διαθέσουν έγκαιρα δροσερούς και κλιματιζόμενους χώρους που θα είναι προσβάσιμοι στο κοινό,
- δώσουν ιδιαίτερη προτεραιότητα στην εξυπηρέτηση των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων,
- συνεργάζονται στενά με τις Υπηρεσίες Δημόσιας Υγείας των Περιφερειακών Ενοτήτων για την ενημέρωση των πολιτών,
- συμβάλουν στη λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων πρόληψης σε τοπικό επίπεδο.
Η εγκύκλιος επισημαίνει επίσης ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες θα πρέπει, όπου απαιτείται, να εξετάσουν ακόμη και έκτακτες αλλαγές στα ωράρια λειτουργίας δημόσιων και ιδιωτικών υπηρεσιών, ώστε να περιοριστούν οι μετακινήσεις πολιτών κατά τις θερμότερες ώρες της ημέρας. Ιδιαίτερη μέριμνα πρέπει να ληφθεί για εργαζόμενους που εκτελούν βαριές χειρωνακτικές εργασίες ή εργάζονται σε εξωτερικούς χώρους.
Ποιες ομάδες κινδυνεύουν περισσότερο
Το Υπουργείο Υγείας υπενθυμίζει ότι ιδιαίτερα ευάλωτοι στις υψηλές θερμοκρασίες είναι:
- οι ηλικιωμένοι,
- τα βρέφη και τα μικρά παιδιά,
- οι έγκυες και οι θηλάζουσες,
- τα άτομα με παχυσαρκία,
- όσοι εργάζονται ή αθλούνται σε θερμό περιβάλλον,
- οι πάσχοντες από καρδιαγγειακά, αναπνευστικά, νεφρικά, ηπατικά και άλλα χρόνια νοσήματα,
- άτομα με ψυχικές παθήσεις ή άνοια,
- όσοι λαμβάνουν συγκεκριμένες φαρμακευτικές αγωγές, όπως διουρητικά, ψυχοφάρμακα ή αντιδιαβητικά φάρμακα.
Οι βασικές οδηγίες προστασίας
Η εγκύκλιος συνιστά στους πολίτες:
- να παραμένουν σε κλιματιζόμενους χώρους,
- να αποφεύγουν την έκθεση στον ήλιο και τη βαριά σωματική εργασία,
- να φορούν ελαφρά και ανοιχτόχρωμα ρούχα,
- να πίνουν άφθονα υγρά,
- να καταναλώνουν ελαφρά γεύματα,
- να αποφεύγουν το αλκοόλ,
- να κάνουν συχνά δροσερά ντους,
- να φροντίζουν ώστε οι ηλικιωμένοι να μην παραμένουν μόνοι τους κατά τη διάρκεια του καύσωνα.
Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι οι χώροι εργασίας, αλλά και οι δομές που φιλοξενούν βρέφη, παιδιά, ηλικιωμένους και άτομα με αναπηρία, πρέπει να διαθέτουν επαρκή κλιματισμό ή φυσικό αερισμό.
Θερμοπληξία: Τα συμπτώματα που απαιτούν άμεση αντιμετώπιση
Το Υπουργείο περιγράφει αναλυτικά τα συμπτώματα της θερμοπληξίας, τα οποία περιλαμβάνουν:
- θερμοκρασία σώματος άνω των 40,5°C,
- έντονο πονοκέφαλο,
- σύγχυση και αποπροσανατολισμό,
- ζάλη,
- ταχυκαρδία,
- ξηρό και ιδιαίτερα θερμό δέρμα,
- απώλεια συνείδησης ή ακόμη και κώμα.
Σε περίπτωση εμφάνισης τέτοιων συμπτωμάτων, απαιτείται άμεση μεταφορά του ατόμου σε δροσερό ή κλιματιζόμενο χώρο, εφαρμογή μέτρων ψύξης του σώματος και ταχεία διακομιδή σε νοσηλευτική μονάδα.
Η εφαρμογή των μέτρων αυτών αναμένεται να αποτελέσει κρίσιμο παράγοντα για τον περιορισμό των επιπτώσεων του καύσωνα. Η συνεργασία μεταξύ Υπουργείου Υγείας, Περιφερειών, Δήμων, Πολιτικής Προστασίας και υγειονομικών υπηρεσιών θεωρείται καθοριστική, καθώς η έγκαιρη ενημέρωση, η πρόληψη και η άμεση παρέμβαση μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρών περιστατικών κατά τη διάρκεια των ακραίων θερμοκρασιών.
Συνολικά…
Η νέα εγκύκλιος του Υπουργείου Υγείας επιβεβαιώνει ότι οι καύσωνες δεν αποτελούν πλέον έκτακτα αλλά επαναλαμβανόμενα φαινόμενα, τα οποία απαιτούν οργανωμένη και διαρκή ετοιμότητα. Η υποχρεωτική λειτουργία κλιματιζόμενων χώρων από τους Δήμους, η προστασία των ευάλωτων ομάδων, η ενημέρωση των πολιτών και ο συντονισμός όλων των αρμόδιων φορέων συνθέτουν τον βασικό άξονα της κρατικής παρέμβασης. Παράλληλα, η προσαρμογή των τοπικών κοινωνιών στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής καθίσταται πλέον αναγκαία προϋπόθεση για την προστασία της δημόσιας υγείας. Η αποτελεσματικότητα των μέτρων θα εξαρτηθεί από την έγκαιρη εφαρμογή τους, τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων υπηρεσιών και την υπεύθυνη στάση των πολιτών απέναντι στους κινδύνους που συνεπάγονται οι ακραίες θερμοκρασίες.
