Σύνοψη: Η αντιμετώπιση των ηλεκτρονικών απατών περνά σε πιο οργανωμένο και διασυνδεδεμένο μοντέλο, με τη δημιουργία Εθνικού Κέντρου Αντιμετώπισης Απάτης και δέσμη 13 δράσεων. Η λογική των παρεμβάσεων δεν περιορίζεται στην καταστολή μετά την απώλεια χρημάτων, αλλά επιχειρεί να παρέμβει σε ολόκληρη την αλυσίδα: από το πρώτο τηλεφώνημα ή μήνυμα έως τον λογαριασμό υποδοχής και τη μεταφορά των χρημάτων. Παράλληλα, προωθούνται εργαλεία ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ τραπεζών και αρμόδιων αρχών, ενώ ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι ύποπτοι λογαριασμοί και οι τεχνικές εξαπάτησης με χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
—————
Αναλυτικά
Ηλεκτρονικές απάτες: Τα 13 μέτρα που αλλάζουν την άμυνα πολιτών και τραπεζών
- Το νέο μοντέλο απέναντι στις απάτες
Η ηλεκτρονική απάτη δεν είναι πλέον υπόθεση ενός μόνο φορέα. Ο δράστης μπορεί να ξεκινήσει με μια τηλεφωνική κλήση, να χρησιμοποιήσει ένα πλαστό SMS ή e-mail και να ολοκληρώσει την επίθεση μέσα από μια τραπεζική συναλλαγή. Γι’ αυτό και η νέα προσέγγιση επιχειρεί να ενώσει διαφορετικούς κρίκους του συστήματος.
Η δημιουργία του Εθνικού Κέντρου Αντιμετώπισης Απάτης (ΕΚΑΑ) εντάσσεται σε αυτή τη λογική. Το κέντρο αναμένεται να λειτουργεί σε 24ωρη βάση, με τη συνεργασία της ΕΛ.ΑΣ., τραπεζών, τηλεπικοινωνιακών παρόχων, της ΑΑΔΕ και άλλων αρμόδιων φορέων.
Η πρόκληση είναι κυρίως χρονική. Όσο μικραίνει το διάστημα ανάμεσα στην εξαπάτηση και στην ενεργοποίηση των μηχανισμών ελέγχου, τόσο αυξάνονται οι δυνατότητες να ανακοπεί η διαδρομή του χρήματος.
- Από το τηλεφώνημα στον λογαριασμό
Στο επιχειρησιακό σκέλος προβλέπεται εθνική βάση δεδομένων Fraud Intelligence, ώστε να συγκεντρώνονται και να αναλύονται δεδομένα από διαφορετικά περιστατικά. Παράλληλα, εξετάζεται κοινό πρωτόκολλο έκτακτης ανάγκης, προκειμένου η αντίδραση να μην εξαρτάται από μια αργή αλυσίδα επικοινωνιών.
Σημαντικό ρόλο αποκτά και το Fraud Alert μεταξύ των τραπεζών, καθώς και η συνεργασία για τον εντοπισμό των λεγόμενων Money Mules, δηλαδή λογαριασμών ή προσώπων που χρησιμοποιούνται ως ενδιάμεσοι για τη μεταφορά παράνομων χρημάτων.
Στην ίδια κατεύθυνση κινείται η «έξυπνη» καθυστέρηση συναλλαγών υψηλού κινδύνου. Όταν ένα σύστημα εντοπίζει συνδυασμό ενδείξεων που παραπέμπουν σε απάτη, η συναλλαγή θα μπορεί να καθυστερεί ώστε να υπάρξει χρόνος ελέγχου.
- Η νέα απειλή των deepfakes
Η τεχνολογία προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο δυσκολίας. Ήχος και εικόνα μπορούν πλέον να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία ιδιαίτερα πειστικών ψεύτικων ταυτοτήτων. Ένα τηλεφώνημα που φαίνεται να προέρχεται από τράπεζα ή ένα πρόσωπο που εμφανίζεται σε βίντεο δεν αποτελεί από μόνο του απόδειξη γνησιότητας.
Η βασική αρχή για τον πολίτη παραμένει απλή: καμία τράπεζα, η Αστυνομία ή δημόσια υπηρεσία δεν ζητά κωδικούς e-banking ή στοιχεία κάρτας για να «σώσει» χρήματα.
Για το θέμα και την αναγγελία των σχεδιαζόμενων μέτρων αντιμετώπισης των τηλεφωνικών απατών με θύματα τους ηλικιωμένους, μίλησε ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, στον ΣΚΑΪ/ΤΥ και την εκπομπή, αναγγέλλοντας τα 13 μέτρα που πρόκειται τις επόμενες ημέρες να νομοθετηθούν…
Aναλυτικότερα, όπως είπε, αυτή τη στιγμή κυριαρχούν οι τηλεφωνικές απάτες, αλλά, πολύ σύντομα, η Αστυνομία θα τελειώσει με αυτό το φαινόμενο. Ωστόσο, έρχεται το άλλο το φαινόμενο, αυτό της ηλεκτρονικής απάτης, «όπου εκεί παίζονται μεγαλύτερα ποσά, διακυβεύονται περιουσίες και αυτοί, οι οποίοι δραστηριοποιούνται σε αυτό αποκομίζουν πάρα πολλά χρήματα…. Είναι άλλου είδους κακοποιοί πιο μορφωμένοι, πιο intellectual».
Εξήγησε πως, οι δράστες χακάρουν μέσω ηλεκτρονικών υπολογιστών τους λογαριασμούς των θυμάτων ή τις πιστωτικές τους κάρτες και αποσπούν χρήματα. Ανάφερε πως, ήδη από τις υπηρεσίες της ΕΛ.ΑΣ. εξαρθρώνονται συμμορίες που επιδίδονται σε τηλεφωνικές απάτες, ενώ ζήτησε την προσοχή των πολιτών στο ζήτημα της ηλεκτρονικής απάτης, που, όπως είπε, τώρα αρχίζει να παίρνει διαστάσεις.
Ενημέρωσε δε, πως για την αντιμετώπιση του ζητήματος, πριν από περίπου 15 μέρες, πραγματοποιήθηκε σύσκεψη, στο υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, στην οποία συμμετείχαν αρμόδιοι από οργανισμούς, φορείς, τράπεζες και εταιρείες.
Τέλος ο κ. Χρυσοχοΐδης ανακοίνωσε τη δημιουργία ενός «Εθνικού Κέντρου Αντιμετώπισης της Απάτης», το οποίο θα ενταχθεί στη Υποδιεύθυνση Οικονομικής Αστυνομίας της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος με τους αρμόδιους αξιωματικούς που θα το στελεχώσουν, να ασχολούνται συστηματικά με 13 δράσεις, στις οποίες φαίνεται ότι επικεντρώνονται οι κακοποιοί, «ώστε να τις αντιμετωπίσουμε όλες», όπως κατέληξε χαρακτηριστικά.
Συνολικά…
Η ουσία των 13 δράσεων βρίσκεται στη μετατόπιση του βάρους από την εκ των υστέρων διερεύνηση στην έγκαιρη ανίχνευση. Η απάτη αντιμετωπίζεται ως αλυσίδα και όχι ως μεμονωμένο περιστατικό.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στην ψηφιακή οικονομία, όπου μια συναλλαγή μπορεί να πραγματοποιηθεί σε δευτερόλεπτα και στη συνέχεια να περάσει από πολλούς λογαριασμούς, καθιστώντας δυσκολότερη την ανάκτηση των χρημάτων.
Η αποτελεσματικότητα του σχεδίου, επομένως, θα κριθεί στην πράξη από την ταχύτητα συνεργασίας των εμπλεκόμενων φορέων, την ποιότητα των δεδομένων και την ικανότητα των συστημάτων να ξεχωρίζουν μια πραγματικά ύποπτη συναλλαγή από μια νόμιμη.
Για τον πολίτη, πάντως, η πρώτη γραμμή άμυνας εξακολουθεί να είναι η ίδια: καμία πίεση, κανένας πανικός και ποτέ κοινοποίηση κωδικών ή στοιχείων ασφαλείας σε τηλεφωνική ή ηλεκτρονική επικοινωνία.
—————
Τα 13 μέτρα που πρόκειται να νομοθετηθούν σύντομα…
[βρίσκονται στο στάδιο της επεξεργασίας και απαιτούνται νομοθετικές ρυθμίσεις, μεταξύ άλλων για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, αλλά και για τη διαλειτουργικότητα και τη συνεργασία των εμπλεκόμενων φορέων.]
- Αυτόματο alert για ύποπτους λογαριασμούς
Στην εθνική βάση Fraud Intelligence θα συγκεντρώνονται και θα αναλύονται τα δεδομένα από κάθε περιστατικό.
Για παράδειγμα, εάν ένας IBAN δηλωθεί στην Αθήνα και στη συνέχεια εμφανιστεί μέσα στις επόμενες ημέρες σε συναλλαγές στη Θεσσαλονίκη ή σε άλλες πόλεις της χώρας, το σύστημα θα μπορεί να ενεργοποιεί αυτόματο alert.
- Κοινό πρωτόκολλο έκτακτης ανάγκης για τον εντοπισμό απάτης
Παράλληλα με το πρώτο μέτρο, προβλέπεται ένα κοινό πρωτόκολλο έκτακτης ανάγκης για τον εντοπισμό απάτης, ώστε να περιοριστεί ο κυκεώνας επικοινωνιών που απαιτείται σήμερα για την καταγγελία ενός περιστατικού.
Στόχος είναι, με την εφαρμογή του πρωτοκόλλου, να πραγματοποιούνται όλες οι απαραίτητες ενέργειες μέσα σε χρονικό διάστημα 30 λεπτών.
- Fraud Alert και «μουλάρια» μεταφοράς χρημάτων
Η δέσμη των προτεινόμενων μέτρων περιλαμβάνει τη δημιουργία εθνικού Fraud Alert μεταξύ όλων των τραπεζών.
Η επαλήθευση δικαιούχου λειτουργεί στην Ελλάδα από τον Οκτώβριο του 2025, με τη ΔΙΑΣ να αποτελεί τον τεχνικό ενδιάμεσο για την επαλήθευση του ονόματος με τον IBAN.
- Επιβεβαίωση κινδύνου (Verification of Risk).
Το επόμενο βήμα αφορά την επιβεβαίωση κινδύνου (Verification of Risk). Αστυνομία και τράπεζες θα συνεργάζονται μέσω κοινού προγράμματος για την αντιμετώπιση των Money Mules, δηλαδή των «μουλαριών» που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά παράνομου χρήματος.
Μέσω του προγράμματος θα εντοπίζονται ύποπτοι λογαριασμοί, ώστε να ξεκινά άμεσα οικονομική και ποινική έρευνα.
- Νέα γραμμή για καταγγελίες απάτης
Στο πλαίσιο των μέτρων εξετάζεται και η αξιοποίηση του 11188, του πενταψήφιου αριθμού της Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος, ως αριθμού έκτακτης ανάγκης για απάτες (Fraud Emergency Point).
Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα σύστημα «μίας στάσης» για την αναφορά περιστατικών απάτης.
- Προστασία των θυμάτων και αποζημιώσεις
Ένα ακόμη μέτρο αφορά την προστασία των πολιτών από το APP Fraud, δηλαδή την απάτη μέσω εξουσιοδοτημένης πληρωμής.
Πρόκειται για περιπτώσεις στις οποίες το θύμα δεν χάνει απλώς τους κωδικούς του, αλλά εξαπατάται από κάποιον που εμφανίζεται ως αστυνομικός, λογιστής, εκπρόσωπος τράπεζας ή ακόμη και συγγενικό πρόσωπο και τελικά εγκρίνει το ίδιο την πληρωμή.
Για τις περιπτώσεις αυτές προτείνεται η εκπόνηση νομοθετικής μελέτης για ένα σύστημα επιμερισμού της ζημιάς. Η Τράπεζα της Ελλάδος θα καθορίζει τα όρια αποζημίωσης, καθώς και τις σχετικές εξαιρέσεις.
- Πιστοποίηση των τηλεφωνικών αριθμών
Παράλληλα, προτείνεται η δημιουργία εθνικού συστήματος πιστοποίησης Caller ID, κατά το γαλλικό πρότυπο.
Στόχος είναι να αποτρέπεται η παραποίηση αριθμών ή ονομάτων που παραπέμπουν σε τράπεζες, στην Αστυνομία, σε δημόσιες υπηρεσίες ή ακόμη και σε οικεία πρόσωπα των υποψήφιων θυμάτων.
- Μπλόκο σε τηλεφωνικούς αριθμούς
Όταν ο πάροχος δεν μπορεί να επιβεβαιώσει ότι ένας αριθμός είναι αυθεντικός, θα προβλέπεται είτε να μην εμφανίζεται είτε να μπλοκάρεται η κλήση, ανάλογα με τον βαθμό κινδύνου.
- Εθνικό μητρώο ονομάτων αποστολέων μαζικής αποστολής μηνυμάτων
Η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων αναμένεται επίσης να δημιουργήσει, με τη συμμετοχή των παρόχων, εθνικό μητρώο ονομάτων αποστολέων.
Οι πάροχοι bulk SMS, δηλαδή μαζικής αποστολής μηνυμάτων, θα πρέπει να γνωρίζουν την πραγματική ταυτότητα των πελατών τους και να εφαρμόζονται αυξημένοι έλεγχοι στις μαζικές αποστολές.
- Ταχεία αφαίρεση ιστοσελίδων phishing
Στα μέτρα περιλαμβάνεται και το Fast Takedown Protocol, δηλαδή ένα πρωτόκολλο ταχείας αφαίρεσης κακόβουλων ιστοσελίδων.
Για επιβεβαιωμένες σελίδες phishing, ψεύτικες επενδυτικές πλατφόρμες ή impersonation sites, προβλέπεται διαδικασία ταχείας αναφοράς και αφαίρεσης, με τις απαραίτητες δικαστικές εγγυήσεις όπου αυτές απαιτούνται.
Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται, όταν εντοπίζεται μια απάτη, να μην παραμένει ενεργή για ημέρες, προσελκύοντας νέα θύματα.
- Στο στόχαστρο οι επενδυτικές απάτες και τα deepfakes
Μία ακόμη δράση αφορά τη δημιουργία ειδικής ομάδας για τον εντοπισμό και την ταυτοποίηση Investment και Deepfake Fraud.
Πρόκειται για επενδυτικές απάτες στις οποίες χρησιμοποιούνται βίντεο και ήχος μέσω Τεχνητής Νοημοσύνης.
- Ασφαλής τραπεζική περιήγηση
Το 11ο μέτρο αφορά την ασφαλή τραπεζική περιήγηση. Οι τράπεζες θα μπορούν να προσφέρουν προαιρετικά στους πελάτες που επιθυμούν αυξημένη προστασία πρόσθετες δικλίδες ασφαλείας, όπως χαμηλότερο ημερήσιο όριο ανάληψης ή καθυστέρηση μεγάλης πληρωμής προς νέο λογαριασμό.
- Εθνική καμπάνια ενημέρωσης
Η προσπάθεια για την αντιμετώπιση των ηλεκτρονικών απατών θα συνοδευτεί από εθνική ενημερωτική καμπάνια σε τηλεοπτικούς σταθμούς, δημόσιες υπηρεσίες και μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Το βασικό μήνυμα της καμπάνιας είναι: «Καμία τράπεζα, Αστυνομία ή δημόσια υπηρεσία δεν θα σου ζητήσει κωδικούς για να “σώσει” τα χρήματά σου».
———–
Πηγή: Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη /ανακοίνωση της 22ας Σεπτεμβρίου 2026 για τη δημιουργία του Εθνικού Κέντρου Αντιμετώπισης της Απάτης.
Σημείωση για τα 13 μέτρα: Τα επιμέρους μέτρα που περιγράφονται στο άρθρο βασίζονται στα στοιχεία της επίσημης ανακοίνωσης και σε πρόσθετες δημοσιευμένες στο διαδίκτυο πληροφορίες για το σχέδιο
