Σύνοψη: Η νέα άνοδος του ενεργειακού κόστους επαναφέρει στο προσκήνιο την ανάγκη για δημοσιονομικά στοχευμένες παρεμβάσεις, χωρίς να υπονομεύεται η οικονομική σταθερότητα. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης συνδέει την ελληνική οικονομική πολιτική με τη στήριξη των επιχειρήσεων, τις επενδύσεις και την παραγωγικότητα, ενώ από τη θέση του προέδρου του Eurogroup μεταφέρει τη συζήτηση στο ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι επαφές σε Γερμανία και Ρουμανία αποκτούν ιδιαίτερη σημασία καθώς η Ευρώπη αναζητά τρόπους να κινητοποιήσει κεφάλαια, να εμβαθύνει την ενιαία αγορά και να περιορίσει τις επιπτώσεις των εξωτερικών ενεργειακών και γεωπολιτικών shocks. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει για την Ελλάδα ανάπτυξη 1,8% το 2026, αλλά και άνοδο του πληθωρισμού στο 3,7%, κυρίως λόγω του ενεργειακού σοκ.
————–
Αναλυτικά…
Η ελληνική οικονομία καλείται να αποδείξει ότι η δημοσιονομική σταθερότητα μπορεί να λειτουργήσει όχι μόνο ως ασπίδα απέναντι στις κρίσεις, αλλά και ως εργαλείο για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Το νέο κύμα ανόδου στις τιμές της ενέργειας επαναφέρει αυτή την εξίσωση στο επίκεντρο, περιορίζοντας τα περιθώρια για οριζόντιες παρεμβάσεις και αυξάνοντας την ανάγκη για μέτρα με σαφή στόχευση.
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, έθεσε το συγκεκριμένο πλαίσιο τόσο στην ελληνική επιχειρηματική κοινότητα όσο και στις πρόσφατες ευρωπαϊκές επαφές του. Η βασική γραμμή είναι διπλή: στήριξη απέναντι στις άμεσες πιέσεις και ταυτόχρονα επιτάχυνση των αλλαγών που μπορούν να αυξήσουν την παραγωγική δυναμικότητα της οικονομίας.
- Η ενεργειακή πίεση αλλάζει τις προτεραιότητες
Η συγκυρία δεν είναι ουδέτερη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι το ενεργειακό σοκ του 2026 επιβαρύνει την ανάπτυξη και ενισχύει τον πληθωρισμό. Για την Ελλάδα προβλέπει ανάπτυξη 1,8% φέτος, έναντι 2,1% το 2025, ενώ ο πληθωρισμός εκτιμάται στο 3,7%. Η αύξηση των τιμών ενέργειας επηρεάζει άμεσα το διαθέσιμο εισόδημα και την κατανάλωση, αλλά παράλληλα μεταφέρεται στο κόστος παραγωγής και στις τιμές αγαθών και υπηρεσιών.
Σε αυτό το περιβάλλον, η αναφορά του Πιερρακάκη στη διατήρηση δημοσιονομικών εφεδρειών έχει ιδιαίτερη σημασία. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς η ανακοίνωση νέων μέτρων, αλλά η δυνατότητα της πολιτείας να αντιδρά όταν μια εξωτερική διαταραχή μετατρέπεται σε επίμονη πίεση για την οικονομία.
- Το στοίχημα των επιχειρήσεων
Στο εσωτερικό μέτωπο, το βάρος μετατοπίζεται στην επιχειρηματικότητα. Σύμφωνα με την τοποθέτηση του υπουργού, έχουν ήδη προωθηθεί 23 παρεμβάσεις που αφορούν φορολογία, ασφαλιστικές εισφορές, κίνητρα για μεγέθυνση και καινοτομία, επενδύσεις και προσέλκυση ανθρώπινου κεφαλαίου.
Η ουσία, ωστόσο, βρίσκεται στο επόμενο στάδιο. Για μια οικονομία που θέλει να διατηρήσει υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, η μείωση επιβαρύνσεων από μόνη της δεν αρκεί. Χρειάζονται επιχειρήσεις που μεγαλώνουν, επενδύουν σε τεχνολογία, εξάγουν και μπορούν να μετατρέψουν την παραγωγικότητα σε καλύτερες αμοιβές.
Αυτό είναι και το σημείο όπου η ελληνική συζήτηση συναντά την ευρωπαϊκή.
- Από την Αθήνα στο Βερολίνο και το Eurogroup
Η επίσκεψη του Πιερρακάκη στη Γερμανία στις 15 Σεπτεμβρίου, με συναντήσεις με τον καγκελάριο Friedrich Merz και τον υπουργό Οικονομικών Lars Klingbeil, είχε ως αντικείμενο τις μακροοικονομικές εξελίξεις, τον δημοσιονομικό συντονισμό και τις προτεραιότητες του Eurogroup.
Η συζήτηση αποκτά πρόσθετο βάρος καθώς η Ευρώπη αναζητά νέο αναπτυξιακό μοντέλο. Στην πρόσφατη συνεδρίαση του Eurogroup, ο Πιερρακάκης συνέδεσε την ευρωπαϊκή ανθεκτικότητα με την παραγωγικότητα, το ανθρώπινο κεφάλαιο, την κινητοποίηση αποταμιεύσεων και την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς.
Το πρόβλημα είναι πλέον ευρύτερο από την αντιμετώπιση ενός πληθωριστικού επεισοδίου. Η Ευρώπη πρέπει να αυξήσει την ικανότητά της να μετατρέπει κεφάλαια, τεχνολογία και καινοτομία σε επενδύσεις και παραγωγή εντός της ίδιας της αγοράς.
- Η βαλκανική διάσταση
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι επαφές με τη Ρουμανία. Η ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας σε φορολογική διοίκηση και ψηφιοποίηση συνδέεται με μια ευρύτερη προσπάθεια εκσυγχρονισμού των κρατικών μηχανισμών και βελτίωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος.
Η ευρωπαϊκή ατζέντα περιλαμβάνει πλέον όχι μόνο δημοσιονομικούς δείκτες, αλλά και το κατά πόσο οι οικονομίες μπορούν να κινητοποιήσουν επενδύσεις, να αυξήσουν την παραγωγικότητα και να περιορίσουν τα εμπόδια στην ενιαία αγορά.
Για την Ελλάδα, η πρόκληση είναι να διατηρήσει την αξιοπιστία που απέκτησε στα δημοσιονομικά, χωρίς να χάσει την ευκαιρία να μετατρέψει τη σταθερότητα σε παραγωγική ανάπτυξη.
Συνολικά…
Η σημερινή οικονομική εξίσωση δεν κρίνεται μόνο από το ύψος της ανάπτυξης ή από το δημοσιονομικό αποτέλεσμα. Κρίνεται από το αν η ανάπτυξη μπορεί να αντέξει ένα νέο εξωτερικό σοκ και, κυρίως, από το αν μεταφράζεται σε πραγματική βελτίωση του εισοδήματος και των προοπτικών των πολιτών.
Η ενεργειακή κρίση υπενθυμίζει ότι η Ελλάδα παραμένει εκτεθειμένη σε παράγοντες που δεν ελέγχει. Παράλληλα, όμως, η ευρωπαϊκή συζήτηση μετακινείται προς ζητήματα που μπορούν να αντιμετωπιστούν με πολιτικές επιλογές: παραγωγικότητα, επενδύσεις, ανθρώπινο κεφάλαιο, τεχνολογική προσαρμογή και λειτουργικότερη ενιαία αγορά.
Αυτό είναι και το ουσιαστικό διακύβευμα της νέας οικονομικής ατζέντας. Οι δημοσιονομικές εφεδρείες μπορούν να απορροφήσουν μέρος της πίεσης, αλλά δεν υποκαθιστούν τις διαρθρωτικές αλλαγές. Και οι μεταρρυθμίσεις, από την άλλη, χρειάζονται χρόνο για να αποδώσουν.
Η πρόκληση για την ελληνική οικονομία είναι επομένως διπλή: να προστατεύσει την κοινωνία από τις άμεσες επιπτώσεις της ενεργειακής αναστάτωσης και ταυτόχρονα να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε η επόμενη φάση ανάπτυξης να στηρίζεται περισσότερο στην παραγωγικότητα, στις επενδύσεις και σε υψηλότερα εισοδήματα. Στο ευρωπαϊκό επίπεδο, η ίδια εξίσωση παίρνει μεγαλύτερες διαστάσεις: η ανθεκτικότητα πρέπει πλέον να μετατραπεί σε ανταγωνιστικότητα.
