Σύνοψη: Η αίσθηση ότι η εγκληματικότητα έχει ξεφύγει από τα όρια της παραδοσιακής κοινωνίας συνδέεται με τη συχνότητα και τη δημοσιότητα σοβαρών περιστατικών. Ωστόσο, η πραγματική εικόνα είναι πιο σύνθετη. Τα επίσημα στοιχεία καταγράφουν διαφοροποιήσεις ανά κατηγορία αδικήματος, ενώ η Ελληνική Αστυνομία αναφέρει σημαντική βελτίωση στην εξιχνίαση ανθρωποκτονιών. Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι μόνο περισσότερη καταστολή, αλλά ένας συνεκτικός μηχανισμός πρόληψης, κοινωνικής προστασίας και απονομής δικαιοσύνης.
————
Αναλυτικά…
Όταν η εγκληματικότητα παύει να μοιάζει «μακρινή»
Η δολοφονία μιας νέας γυναίκας στην Ηγουμενίτσα, σε μια περιοχή όπου τέτοια περιστατικά δεν αποτελούν μέρος της καθημερινής εμπειρίας, λειτουργεί αναπόφευκτα ως σοκ για την τοπική κοινωνία.
γράφει ο «Επίκουρος ο Αναμοχλεύς»
Δεν είναι μόνο η βαρύτητα του εγκλήματος. Είναι και η αίσθηση ότι η βία μπορεί πλέον να εμφανιστεί σε χώρους που μέχρι χθες θεωρούνταν ασφαλείς και προβλέψιμοι.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι κάθε περιοχή της χώρας μετατρέπεται σε πεδίο ανεξέλεγκτης εγκληματικότητας. Η πραγματικότητα χρειάζεται μέτρο και στοιχεία.
Η Ελληνική Αστυνομία διαθέτει πλέον συστηματική στατιστική καταγραφή, ενώ η ΕΛΣΤΑΤ δημοσιεύει χρονοσειρές για τα διαπραχθέντα αδικήματα και τους δράστες έως και το 2024. Τα δεδομένα επιτρέπουν μια πιο ψύχραιμη προσέγγιση από τη διαδοχή των ειδήσεων που, λόγω της φύσης τους, δημιουργούν συχνά την εντύπωση μιας συνεχούς αιματηρής κλιμάκωσης.
- Οι αριθμοί δεν επιβεβαιώνουν μια ενιαία εικόνα
Η εγκληματικότητα δεν είναι ένα ενιαίο μέγεθος. Άλλες τάσεις εμφανίζουν οι κλοπές, άλλες οι διαρρήξεις, άλλες η βία και διαφορετική εικόνα παρουσιάζουν οι ανθρωποκτονίες.
Χαρακτηριστικό είναι ότι η ΕΛ.ΑΣ. έχει καταγράψει στην Αττική μείωση των κλοπών τροχοφόρων κατά 11,6% και των διαρρήξεων οικιών κατά 8,6% από το 2024 στο 2025.
Την ίδια ώρα, η σοβαρή εγκληματικότητα παραμένει υπαρκτή και σε ορισμένες περιπτώσεις αποκτά χαρακτηριστικά οργανωμένης δράσης. Από την έναρξη λειτουργίας της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος, τον Οκτώβριο του 2024, έως τις 17 Αυγούστου 2026, οι αρμόδιες υπηρεσίες χειρίστηκαν 1.361 υποθέσεις σοβαρού και οργανωμένου εγκλήματος και ανακοίνωσαν την αποδόμηση 238 εγκληματικών οργανώσεων και ομάδων.
- Το οργανωμένο έγκλημα αλλάζει το τοπίο
Οι πρόσφατες υποθέσεις δείχνουν ότι ένα τμήμα της βίαιης εγκληματικότητας συνδέεται με δομημένα δίκτυα, όπλα, εκβιασμούς, εμπρησμούς και ναρκωτικά. Τον Μάιο του 2026, για παράδειγμα, η ΕΛ.ΑΣ. ανακοίνωσε την εξάρθρωση οργάνωσης που ερευνήθηκε για ανθρωποκτονία, εμπρησμό, έκρηξη, κλοπή και άλλες σοβαρές πράξεις.
Αυτό είναι διαφορετικό πρόβλημα από την εγκληματικότητα της καθημερινότητας και απαιτεί διαφορετικά εργαλεία: οικονομική έρευνα, διασταύρωση πληροφοριών, ψηφιακή εγκληματολογική ανάλυση και διεθνή συνεργασία.
Η ασφάλεια δεν μετριέται μόνο με συλλήψεις
Υπάρχει και μια δεύτερη διάσταση. Η κοινωνική ασφάλεια δεν εξαντλείται στο αν η Αστυνομία θα εντοπίσει τον δράστη μετά το έγκλημα. Κρίνεται και από το αν το κράτος μπορεί να προλάβει την επόμενη πράξη βίας, να προστατεύσει πιθανά θύματα και να εξασφαλίσει ότι η Δικαιοσύνη λειτουργεί αποτελεσματικά.
Στις ανθρωποκτονίες, μάλιστα, η εικόνα της εξιχνίασης είναι σαφώς διαφορετική από την εντύπωση που μπορεί να δημιουργεί η επικαιρότητα: σύμφωνα με την ΕΛ.ΑΣ., το ποσοστό εξιχνίασης έφτασε το 100% το 2025, από 46,55% το 2020, ενώ στο πρώτο επτάμηνο του 2026 διαμορφώθηκε στο 94,64%.
Αυτό δεν αναιρεί το κοινωνικό κόστος μιας ανθρωποκτονίας. Δείχνει, όμως, ότι η δημόσια συζήτηση πρέπει να διαχωρίζει την έκταση του προβλήματος από την αποτελεσματικότητα της αντιμετώπισής του.
Το βαθύτερο ζήτημα είναι η πρόληψη
Η συζήτηση για την εγκληματικότητα δεν μπορεί να περιορίζεται στην αστυνομική καταστολή. Χρειάζεται να αγγίζει την οικογένεια, το σχολείο, την κοινωνική απομόνωση, την κακοποίηση, την πρόσβαση σε δομές προστασίας και τη δυνατότητα έγκαιρης παρέμβασης.
Η Ευρώπη, άλλωστε, αντιμετωπίζει αντίστοιχες προκλήσεις. Τα στοιχεία της Eurostat για το 2024 καταγράφουν 3.953 ανθρωποκτονίες στην Ε.Ε., ενώ οι ανθρωποκτονίες από μέλη οικογένειας ή συντρόφους εξακολουθούν να πλήττουν δυσανάλογα τις γυναίκες.
Η Ελλάδα δεν χρειάζεται ούτε εφησυχασμό ούτε καταστροφολογία. Χρειάζεται μια πολιτική ασφάλειας που να στηρίζεται σε πραγματικά δεδομένα και να αντιμετωπίζει διαφορετικά κάθε μορφή εγκληματικότητας.
Συνολικά…
Η εικόνα της εγκληματικότητας στην Ελλάδα είναι περισσότερο σύνθετη από την εντύπωση που αφήνει η συνεχής ροή σοβαρών ειδήσεων. Υπάρχουν πραγματικές εστίες βίας, οργανωμένου εγκλήματος και εγκλημάτων κατά της ζωής, αλλά υπάρχουν ταυτόχρονα και δείκτες που δεν δικαιολογούν μια γενίκευση περί συνολικής κατάρρευσης της δημόσιας ασφάλειας.
Το κρίσιμο ζητούμενο είναι η ισορροπία ανάμεσα στην αποτελεσματική αστυνόμευση και στην πρόληψη. Η εξιχνίαση ενός εγκλήματος είναι αναγκαία· δεν αρκεί όμως για να αποτρέψει το επόμενο.
Η πολιτεία καλείται να επενδύσει σε σύγχρονες υπηρεσίες ασφαλείας, καλύτερη αξιοποίηση δεδομένων, έγκαιρη προστασία θυμάτων, λειτουργική Δικαιοσύνη και κοινωνικές δομές που μπορούν να εντοπίζουν έγκαιρα παράγοντες κινδύνου.
Γιατί τελικά η ασφάλεια δεν είναι απλώς ένας αριθμός συλλήψεων ή εξιχνιάσεων. Είναι η δυνατότητα του πολίτη να ζει, να εργάζεται και να κινείται χωρίς να θεωρεί τη βία αναπόφευκτο μέρος της καθημερινότητάς του.
———
Πηγές:
- Ελληνική Αστυνομία – Στατιστικά στοιχεία εγκληματικότητας και επίσημες ανακοινώσεις για το οργανωμένο έγκλημα.
- ΕΛΣΤΑΤ – «Διαπραχθέντα Αδικήματα / 2024» και διαθέσιμες χρονοσειρές εγκληματικότητας.
- Eurostat – Crime statistics, στοιχεία για ανθρωποκτονίες και εγκληματικότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
