Σύνοψη: Πανελλήνιο εικαστικό διαγωνισμό με θέμα τη διαχρονία και την οικουμενικότητα του Οικουμενικού Πατριαρχείου διοργανώνουν η Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών και η εθελοντική ομάδα «Ρωμηών Πράξεις», με τη συνεργασία των Δήμων Αλίμου, Νέας Σμύρνης και Παλαιού Φαλήρου. Η πρόσκληση απευθύνεται σε ενήλικες δημιουργούς, οι οποίοι μπορούν να συμμετάσχουν με ένα πρωτότυπο έργο ζωγραφικής, κολάζ, χαρακτικής, γραφιστικής, φωτογραφίας ή βίντεο. Η περίοδος υποβολής εκτείνεται από τις 20 Σεπτεμβρίου 2026 έως τις 31 Μαρτίου 2027.
Η πρωτοβουλία δεν περιορίζεται σε έναν ακόμη διαγωνισμό τέχνης. Συνδέει την εικαστική δημιουργία με τη διαχείριση της ιστορικής μνήμης και επιχειρεί να μεταφέρει έναν θεσμό με μακραίωνη παρουσία στο σύγχρονο πολιτιστικό περιβάλλον. Η ΑΣΚΤ διαθέτει παράλληλα ενεργή εκθεσιακή και καλλιτεχνική δραστηριότητα, γεγονός που προσδίδει στην πρωτοβουλία ένα ευρύτερο πλαίσιο σύνδεσης της ιστορίας με τις σύγχρονες εικαστικές πρακτικές.
————-
Αναλυτικά…
Μια ιστορική θεματική μέσα από σύγχρονα εικαστικά εργαλεία
Σε μια περίοδο κατά την οποία η πολιτιστική κληρονομιά αναζητά νέους τρόπους επικοινωνίας με το κοινό, η εικαστική δημιουργία καλείται να λειτουργήσει όχι μόνο ως μέσο αισθητικής έκφρασης αλλά και ως εργαλείο μνήμης. Σε αυτή τη λογική εντάσσεται ο νέος πανελλήνιος διαγωνισμός της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών και της εθελοντικής ομάδας «Ρωμηών Πράξεις», με αντικείμενο το Οικουμενικό Πατριαρχείο.
Η διοργάνωση, στην οποία συμμετέχουν επίσης οι Δήμοι Αλίμου, Νέας Σμύρνης και Παλαιού Φαλήρου, επιχειρεί να μεταφέρει ένα σύνθετο ιστορικό και πολιτιστικό θέμα στο πεδίο της σύγχρονης τέχνης. Το ζητούμενο δεν είναι μια απλή αναπαράσταση της Κωνσταντινούπολης ή του Πατριαρχικού θεσμού, αλλά μια προσωπική εικαστική προσέγγιση της διαχρονίας, της πνευματικής και πολιτιστικής παρουσίας του και της σχέσης του με τον σύγχρονο κόσμο.
- Από την ιστορική μνήμη στον δημόσιο διάλογο
Το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει διαδραματίσει διαχρονικά κεντρικό ρόλο στην ιστορία της Ορθοδοξίας και στην πολιτιστική εξέλιξη του ευρύτερου ορθόδοξου κόσμου. Η ίδια η ιστορική παρουσία της Εκκλησίας της Κωνσταντινούπολης συνδέεται με την εξέλιξη των θεσμών, της παιδείας, της θεολογικής σκέψης και της πολιτιστικής παραγωγής στην περιοχή.
Αυτό ακριβώς το εύρος επιχειρεί να αναδείξει η θεματική του διαγωνισμού. Η «διαχρονία» δεν αφορά μόνο το παρελθόν. Αφορά και το ερώτημα με ποιον τρόπο ένας ιστορικός θεσμός συνεχίζει να αποκτά νόημα στο παρόν, ενώ η «οικουμενικότητα» ανοίγει το πεδίο σε ζητήματα διαλόγου, συνύπαρξης και πολιτιστικής επικοινωνίας.
Δεν είναι τυχαίο ότι το Οικουμενικό Πατριαρχείο έχει συνδέσει επανειλημμένα τη σύγχρονη αποστολή του με τον διαθρησκειακό και διαπολιτισμικό διάλογο, υποστηρίζοντας ότι η επικοινωνία μεταξύ διαφορετικών κοινοτήτων αποτελεί εργαλείο ειρήνης και συνύπαρξης.
- Η τέχνη ως πεδίο διαλόγου
Η επιλογή διαφορετικών μορφών έκφρασης, -από τη ζωγραφική και τη χαρακτική έως τη φωτογραφία και το βίντεο-, διευρύνει σημαντικά το κοινό στο οποίο απευθύνεται η πρόσκληση. Παράλληλα, επιτρέπει στους συμμετέχοντες να προσεγγίσουν το θέμα με διαφορετικές αισθητικές και αφηγηματικές μεθόδους.
Η κατεύθυνση αυτή βρίσκεται σε συνάφεια με τη σύγχρονη δραστηριότητα της ΑΣΚΤ, όπου συνυπάρχουν παραδοσιακά εικαστικά μέσα, ψηφιακές πρακτικές, ήχος, εγκαταστάσεις και διαθεματικές προσεγγίσεις.
Οι συμμετέχοντες καλούνται να δώσουν τον καλύτερό τους εαυτό και να δημιουργήσουν εικαστικά έργα που θα αποτυπώνουν:
- τη διαχρονική παρουσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου από την ίδρυσή του έως σήμερα,
- την πνευματική και πολιτιστική του προσφορά,
- τον οικουμενικό χαρακτήρα της αποστολής του,
- τη σύνδεση παράδοσης και σύγχρονου κόσμου,
- το μήνυμα ειρήνης, διαλόγου και συνύπαρξης των λαών.
Η πρόσκληση θέτει συγκεκριμένο πλαίσιο: κάθε δημιουργός μπορεί να υποβάλει ένα πρωτότυπο έργο, ενώ προβλέπονται ανώτατες διαστάσεις για τα εικαστικά έργα και όριο διάρκειας για τις βιντεοδημιουργίες. Η αξιολόγηση θα γίνει από ειδική διεπιστημονική επιτροπή με συμμετοχή προσώπων από τον χώρο των τεχνών, της ιστορίας και του πολιτισμού.
- Η έκθεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία
Ιδιαίτερο βάρος έχει και το γεγονός ότι η συμμετοχή δεν εξαντλείται στη διαδικασία της βράβευσης. Τα έργα των συμμετεχόντων προβλέπεται να παρουσιαστούν σε έκθεση σε εκθεσιακό χώρο της ΑΣΚΤ και να συμπεριληφθούν σε έντυπο κατάλογο, μαζί με στοιχεία για τους δημιουργούς.
Με αυτόν τον τρόπο, η διοργάνωση μετατρέπεται από διαγωνιστική διαδικασία σε συλλογικό πολιτιστικό αρχείο. Η συγκέντρωση διαφορετικών αναγνώσεων του ίδιου θέματος μπορεί να λειτουργήσει ως καταγραφή του τρόπου με τον οποίο μια σύγχρονη γενιά καλλιτεχνών αντιλαμβάνεται την ιστορική συνέχεια, την πολιτιστική ταυτότητα και τη σχέση Ελλάδας και Κωνσταντινούπολης.
Οι αιτήσεις συμμετοχής θα υποβάλλονται από τις 20 Σεπτεμβρίου 2026 έως τις 31 Μαρτίου 2027, ενώ οι ακριβείς λεπτομέρειες για την παράδοση των φυσικών έργων θα ανακοινωθούν πριν από την έκθεση.
- Βραβεία
Η επιτροπή λαμβάνοντας υπόψη την πρωτοτυπία της σύλληψης, την αισθητική αρτιότητα, τη σαφήνεια απόδοσης της έννοιας της διαχρονίας, την ανάδειξη της οικουμενικότητας του θεσμού, τον συμβολικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα του έργου θα επιλέξει από το σύνολο των συμμετεχόντων και θα απονείμει τρία τιμητικά βραβεία:
- Α΄ Βραβείο, 4ήμερο ταξίδι στην Κωνσταντινούπολη
- Β΄ Βραβείο, laptop
- Γ΄ Βραβείο, 1 επιταγή 300 € για αγορά υλικών ζωγραφικής
Σε όλους τους συμμετέχοντες θα δοθεί αναμνηστικό δίπλωμα συμμετοχής. Επιπλέον, τα έργα όλων των συμμετεχόντων θα περιληφθούν στην έκθεση και στον έντυπο συνοδευτικό κατάλογό της, ο οποίος θα περιλαμβάνει ακόμη ενημερωτικό κείμενο ως προς τη θεματική της έκθεσης, καθώς και κείμενα-φωτογραφίες παρουσίασης των έργων και βιογραφικά στοιχεία των συμμετεχόντων καλλιτεχνών.
- Τεχνικά Χαρακτηριστικά
Τα έργα ζωγραφικής, κολάζ, χαρακτικής, γραφιστικής απόδοσης δεν μπορούν να υπερβαίνουν τα 90Χ70 εκ., ενώ τα βίντεο να έχουν διάρκεια έως 8 λεπτά. Παράβλεψη τήρησης των ανωτέρω συνεπάγεται απόρριψη της αίτησης συνεπώς και του έργου.
Συνολικά…
Ο συγκεκριμένος εικαστικός διαγωνισμός επιχειρεί να δημιουργήσει έναν δίαυλο ανάμεσα σε τρία διαφορετικά πεδία: την ιστορική μνήμη, τη σύγχρονη καλλιτεχνική έκφραση και τον δημόσιο πολιτιστικό διάλογο. Η επιλογή του Οικουμενικού Πατριαρχείου ως θεματικού άξονα προσφέρει στους συμμετέχοντες ένα ιδιαίτερα ευρύ πεδίο ερμηνείας, καθώς συνδυάζει ιστορία, θρησκευτική παράδοση, πολιτισμό, Κωνσταντινούπολη και τη διαχρονική έννοια της οικουμενικότητας.
Το ενδιαφέρον της πρωτοβουλίας βρίσκεται κυρίως στο γεγονός ότι δεν αντιμετωπίζει την πολιτιστική κληρονομιά ως στατικό αντικείμενο. Αντίθετα, ζητά από τους δημιουργούς να την επανεξετάσουν με σύγχρονα μέσα και προσωπική ματιά.
Η προβλεπόμενη έκθεση και ο συνοδευτικός κατάλογος δίνουν, επιπλέον, στα έργα διάρκεια πέρα από την ίδια τη διαγωνιστική διαδικασία. Σε αυτό το πλαίσιο, η τέχνη μπορεί να λειτουργήσει ως χώρος συνάντησης διαφορετικών αναγνώσεων της ιστορίας και ως ένας σύγχρονος τρόπος να παραμείνουν ενεργά στη δημόσια συζήτηση ζητήματα μνήμης, πολιτισμού και ταυτότητας.
————-
Πηγές:
- Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών – επίσημη ιστοσελίδα και ανακοίνωση του διαγωνισμού.
- Οικουμενικό Πατριαρχείο – ιστορικό σημείωμα για την Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης.
- Οικουμενικό Πατριαρχείο – τοποθετήσεις για τον διαθρησκειακό διάλογο, την ειρήνη και την πολιτιστική συνύπαρξη.
