Σύνοψη: Επιστολή του Στέφανου Παραστατίδη προς τη Σοφία Ζαχαράκη επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της θεσμικής μορφής του Εθνικού Διαλόγου για το Νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο. Το ΠΑΣΟΚ υποστηρίζει ότι η ενημέρωση των κοινοβουλευτικών κομμάτων δεν πρέπει να περιοριστεί σε διαδοχικές κατ’ ιδίαν συναντήσεις, αλλά να γίνει με ανοιχτή κοινοβουλευτική διαδικασία και προηγούμενη κοινοποίηση της Ενδιάμεσης Έκθεσης.
Η κυβέρνηση, από την έναρξη της διαδικασίας, έχει περιγράψει έναν πολυεπίπεδο διάλογο με συμμετοχή ειδικών, εκπαιδευτικών, μαθητών και άλλων φορέων, ενώ τον Σεπτέμβριο του 2026 ανακοίνωσε την επόμενη φάση της δημόσιας διαβούλευσης.
Το επίδικο, επομένως, δεν αφορά μόνο το περιεχόμενο της μεταρρύθμισης, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο θα διαμορφωθεί η πολιτική και κοινωνική συναίνεση γύρω από αυτήν.
————-
Αναλυτικά…
Η συζήτηση για το Νέο Λύκειο και το Εθνικό Απολυτήριο περνά σε ένα πιο πολιτικό και θεσμικό στάδιο, καθώς το ΠΑΣΟΚ θέτει πλέον ανοιχτά ζήτημα για τον τρόπο με τον οποίο διεξάγεται ο Εθνικός Διάλογος.
Με επιστολή προς την υπουργό Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, ο τομεάρχης Παιδείας του κόμματος, Στέφανος Παραστατίδης, ζητά η συζήτηση να πραγματοποιηθεί σε ανοιχτή κοινοβουλευτική διαδικασία, με κεντρικό πεδίο τη Διαρκή Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής.
- Το σημείο τριβής
Η άμεση αφορμή είναι η πρόσκληση του προέδρου της Επιτροπής Εθνικού Διαλόγου, Μιχάλη Σφακιανάκη, προς τους εκπροσώπους των κοινοβουλευτικών κομμάτων για διαδοχικές κατ’ ιδίαν συναντήσεις, προκειμένου να παρουσιαστούν συνοπτικά τα βασικά σημεία της Ενδιάμεσης Έκθεσης.
Κατά το ΠΑΣΟΚ, το κρίσιμο ζήτημα είναι ότι τα κόμματα καλούνται να τοποθετηθούν χωρίς να έχουν προηγουμένως λάβει το ίδιο το κείμενο της έκθεσης. Στην επιστολή του, ο κ. Παραστατίδης υποστηρίζει ότι έτσι μετατοπίζεται το βάρος από έναν δημόσιο κοινοβουλευτικό διάλογο σε μια σειρά επιμέρους συναντήσεων.
Η θέση αυτή συνδέεται με την αρχική πρόταση του ΠΑΣΟΚ για εθνικό διάλογο γύρω από το Λύκειο, το Εθνικό Απολυτήριο και την πρόσβαση στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, την οποία το κόμμα είχε παρουσιάσει τον Ιούλιο του 2025.
- Ένα σχέδιο με μεγάλο θεσμικό αποτύπωμα
Η αντιπαράθεση αποκτά μεγαλύτερη σημασία επειδή η αλλαγή που συζητείται δεν περιορίζεται σε μια τεχνική τροποποίηση των εξετάσεων.
Το υπουργείο έχει περιγράψει το Εθνικό Απολυτήριο ως μέρος μιας ευρύτερης αλλαγής στην αρχιτεκτονική του Λυκείου. Στο τραπέζι έχουν τεθεί ζητήματα όπως ο τρόπος υπολογισμού της επίδοσης, η αξιοποίηση της Τράπεζας Θεμάτων, η σχέση σχολικής επίδοσης και εξετάσεων και ο μελλοντικός ρόλος των Πανελλαδικών.
Τον Φεβρουάριο, μάλιστα, η κυβέρνηση είχε παρουσιάσει στη Διαρκή Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων το πλαίσιο έναρξης του διαλόγου. Η Βουλή, επομένως, δεν αποτελεί άγνωστο πεδίο για τη συγκεκριμένη διαδικασία· αποτέλεσε εξαρχής μέρος του θεσμικού σχεδιασμού.
- Η κυβερνητική διαδικασία
Από την πλευρά του υπουργείου, ο σχεδιασμός προβλέπει ευρύτερη συμμετοχή και διαδοχικά στάδια. Η Επιτροπή Εθνικού Διαλόγου συγκροτήθηκε με 106 μέλη, ενώ η επόμενη φάση περιλαμβάνει δημόσια ψηφιακή διαβούλευση με μαθητές, γονείς, εκπαιδευτικούς και άλλους φορείς.
Στις αρχές Σεπτεμβρίου, το υπουργείο ανέφερε ότι η Επιτροπή είχε ήδη πραγματοποιήσει 55 συνεδριάσεις, με στόχο την κατάθεση της πρότασής της τον Νοέμβριο του 2026. Παράλληλα, παρουσιάστηκε η νέα φάση του διαλόγου με συμμετοχή της εκπαιδευτικής κοινότητας και διεθνών εμπειρογνωμόνων.
Αυτό σημαίνει ότι η σημερινή διαφωνία αφορά κυρίως τη διαδρομή που θα ακολουθήσει η πολιτική διαβούλευση, ενώ το περιεχόμενο της τελικής μεταρρύθμισης παραμένει υπό διαμόρφωση.
- Γιατί η διαδικασία έχει οικονομική διάσταση
Πέρα από το θεσμικό σκέλος, η αλλαγή στο Λύκειο έχει άμεση κοινωνική και οικονομική διάσταση. Ο τρόπος αξιολόγησης των μαθητών επηρεάζει τη ζήτηση για φροντιστηριακή υποστήριξη, το οικογενειακό κόστος της εκπαίδευσης και τελικά την πρόσβαση των μαθητών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.
Γι’ αυτό και κάθε μεταβολή στο εξεταστικό σύστημα έχει συνέπειες που ξεπερνούν το σχολικό περιβάλλον. Η ίδια η κυβέρνηση έχει συνδέσει τη μεταρρύθμιση με την προσπάθεια να περιοριστεί η λογική της υπερσυγκέντρωσης της εκπαιδευτικής πορείας σε μία εξεταστική στιγμή, διατηρώντας παράλληλα την αξιοπιστία της αξιολόγησης.
Το ζητούμενο πλέον είναι αν οι διαφορετικές πολιτικές προσεγγίσεις θα αποτυπωθούν σε μια διαδικασία όπου τα κόμματα θα έχουν πλήρη πρόσβαση στα δεδομένα και τα πορίσματα πριν από τις τελικές τοποθετήσεις τους.
Συνολικά….
Η επιστολή Παραστατίδη μεταφέρει τη συζήτηση για το Εθνικό Απολυτήριο από το επίπεδο του εκπαιδευτικού σχεδιασμού στο πεδίο της θεσμικής διαδικασίας. Το ΠΑΣΟΚ δεν αμφισβητεί, σύμφωνα με την τοποθέτησή του, την ανάγκη ενός εθνικού διαλόγου· αμφισβητεί τον τρόπο με τον οποίο εξελίσσεται το συγκεκριμένο στάδιο και ζητά μεγαλύτερη κοινοβουλευτική διαφάνεια.
Από την άλλη, το υπουργείο έχει ήδη επενδύσει θεσμικά σε μια διαδικασία πολλών μηνών, με ειδική επιτροπή, κοινοβουλευτική παρουσία και προβλεπόμενη δημόσια διαβούλευση.
Το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο όχι μόνο για το περιεχόμενο της πρότασης για το Νέο Λύκειο, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο θα αποκτήσει πολιτική και κοινωνική νομιμοποίηση. Η συζήτηση για το Εθνικό Απολυτήριο αγγίζει μαθητές, οικογένειες, εκπαιδευτικούς και το κόστος της πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση. Ως εκ τούτου, η διαφάνεια των δεδομένων, η δυνατότητα ουσιαστικής συμμετοχής των πολιτικών δυνάμεων και η δημόσια λογοδοσία αποτελούν ξεχωριστό κεφάλαιο της ίδιας της μεταρρύθμισης.
