Σύνοψη: Οι διαδικτυακές ομάδες γονέων αποτελούν χρήσιμο μέσο ενημέρωσης και επικοινωνίας, όταν αξιοποιούνται υπεύθυνα. Το πρόβλημα προκύπτει όταν μετατρέπονται σε μηχανισμούς δημόσιας κριτικής και παρέμβασης στη λειτουργία του σχολείου. Περιστατικά της τάξης, παιδαγωγικές αποφάσεις ή συμπεριφορές εκπαιδευτικών συζητούνται συχνά δημόσια, χωρίς να είναι γνωστά όλα τα δεδομένα ή να έχουν ακουστεί όλες οι πλευρές. Έτσι, η προσωπική εκτίμηση μπορεί να παρουσιαστεί ως γεγονός και να δημιουργηθεί ένα άτυπο «διαδικτυακό δικαστήριο».
Η πρακτική αυτή επηρεάζει όχι μόνο τους εκπαιδευτικούς αλλά και τους μαθητές, καθώς η διαρκής αίσθηση δημόσιου ελέγχου μπορεί να περιορίσει την παιδαγωγική ελευθερία και πρωτοβουλία. Η συνεργασία γονέων και σχολείου παραμένει απαραίτητη, αλλά χρειάζεται να βασίζεται σε θεσμικό διάλογο και σαφή όρια. Όταν προκύπτουν προβλήματα, η οδός πρέπει να είναι η επικοινωνία με τον εκπαιδευτικό, τη διεύθυνση και, όπου χρειάζεται, τα αρμόδια όργανα.
————
Αναλυτικά…
Διαδικτυακές ομάδες γονέων: Από την ενημέρωση στην παρέμβαση στη λειτουργία του σχολείου
Οι διαδικτυακές ομάδες γονέων δημιουργήθηκαν για να διευκολύνουν την ενημέρωση και την επικοινωνία. Και πράγματι, όταν χρησιμοποιούνται με μέτρο και υπευθυνότητα, μπορούν να αποτελέσουν ένα χρήσιμο εργαλείο. Όταν όμως μετατρέπονται σε χώρο δημόσιας κριτικής, πίεσης και αμφισβήτησης του εκπαιδευτικού έργου, μπορούν να εξελιχθούν σε μια σοβαρή πληγή για το δημόσιο σχολείο.
του Τηλέμαχου Κουντούρη
Το πρόβλημα δεν είναι η επικοινωνία των γονέων μεταξύ τους. Είναι όταν η διαδικτυακή επικοινωνία μετατρέπεται σε μηχανισμό παρέμβασης στη λειτουργία της σχολικής μονάδας.
Ένα περιστατικό στην τάξη, μια παιδαγωγική απόφαση, μια παρατήρηση εκπαιδευτικού ή ακόμη και μια παρεξήγηση μπορεί μέσα σε λίγα λεπτά να γίνει αντικείμενο συζήτησης σε μια ομάδα δεκάδων ή εκατοντάδων γονέων. Συχνά χωρίς να είναι γνωστά όλα τα πραγματικά περιστατικά και χωρίς να έχουν ακουστεί όλες οι πλευρές. Η προσωπική εκτίμηση παρουσιάζεται ως γεγονός, η φήμη αποκτά χαρακτήρα «πληροφορίας» και η αμφισβήτηση ενός εκπαιδευτικού μπορεί να πάρει διαστάσεις χιονοστιβάδας.
Έτσι δημιουργείται ένα άτυπο διαδικτυακό δικαστήριο, στο οποίο εκπαιδευτικοί και σχολικές αποφάσεις κρίνονται δημόσια, χωρίς παιδαγωγικό πλαίσιο, χωρίς θεσμική διαδικασία και χωρίς την απαραίτητη γνώση όλων των δεδομένων.
Η κατάσταση αυτή δεν πλήττει μόνο τους εκπαιδευτικούς. Πλήττει και τους ίδιους τους μαθητές. Ο εκπαιδευτικός που αισθάνεται ότι κάθε παιδαγωγική του επιλογή μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο δημόσιας κριτικής, είναι φυσικό να λειτουργεί πιο επιφυλακτικά. Όμως η παιδαγωγική πράξη χρειάζεται ελευθερία, ευθύνη και εμπιστοσύνη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι γονείς πρέπει να μένουν έξω από τη σχολική ζωή. Το αντίθετο. Η συνεργασία οικογένειας και σχολείου είναι αναγκαία και αποτελεί προϋπόθεση για την πρόοδο των παιδιών. Όμως συνεργασία δεν σημαίνει παρέμβαση, ούτε η γονεϊκή συμμετοχή μπορεί να μετατρέπεται σε άτυπη αξιολόγηση εκπαιδευτικών ή σε πίεση για τη λήψη αποφάσεων.
Όταν υπάρχει πρόβλημα, υπάρχει ο δρόμος του διαλόγου: ο εκπαιδευτικός, η διεύθυνση του σχολείου και, όπου απαιτείται, τα αρμόδια θεσμικά όργανα. Η λύση δεν μπορεί να είναι η δημόσια καταγγελία σε μια διαδικτυακή ομάδα.
Το δημόσιο σχολείο χρειάζεται γονείς συνεργάτες, όχι γονείς-ελεγκτές· διάλογο, όχι διαδικτυακά δικαστήρια· εμπιστοσύνη, όχι διαρκή καχυποψία.
Οι διαδικτυακές ομάδες μπορούν να είναι εργαλείο ενημέρωσης. Δεν μπορούν, όμως, να αποτελούν εργαλείο διοίκησης του σχολείου.
Γιατί η σχολική ζωή δεν είναι διαδικτυακή ψηφοφορία. Είναι παιδαγωγική ευθύνη. Και η παιδαγωγική ευθύνη χρειάζεται κανόνες, όρια και εμπιστοσύνη.
Συνολικά…
Οι διαδικτυακές ομάδες γονέων δεν αποτελούν από μόνες τους πρόβλημα. Η αξία τους εξαρτάται από τον τρόπο χρήσης τους. Μπορούν να διευκολύνουν την ενημέρωση, να ενισχύσουν την επικοινωνία και να συμβάλουν στη δημιουργία μιας ενεργής σχολικής κοινότητας. Όταν, όμως, η ενημέρωση μετατρέπεται σε δημόσια αξιολόγηση προσώπων και παιδαγωγικών επιλογών, η λειτουργία τους αλλάζει ουσιαστικά.
Το σχολείο δεν μπορεί να διοικείται μέσα από διαδικτυακές αντιδράσεις, ψηφοφορίες ή πιέσεις. Η παιδαγωγική πράξη απαιτεί επαγγελματική ευθύνη, επιστημονική γνώση και δυνατότητα λήψης αποφάσεων μέσα σε θεσμικό πλαίσιο. Παράλληλα, οι γονείς έχουν δικαίωμα και υποχρέωση να ενδιαφέρονται για τη σχολική ζωή και να εκφράζουν προβληματισμούς, αλλά αυτό πρέπει να γίνεται με τρόπο που προστατεύει τον διάλογο και τα δικαιώματα όλων.
Η ουσιαστική συνεργασία οικογένειας και σχολείου οικοδομείται μέσα από επικοινωνία, αμοιβαίο σεβασμό, θεσμικές διαδικασίες και εμπιστοσύνη. Το ζητούμενο δεν είναι λιγότερη συμμετοχή των γονέων, αλλά ποιοτικότερη και θεσμικά οριοθετημένη συμμετοχή, ώστε η τεχνολογία να υπηρετεί τη σχολική κοινότητα και όχι να υποκαθιστά τη λειτουργία της.
*Τηλέμαχος Κουντούρης-Πρόεδρος της Πανελλήνιας Επιστημονικής Ένωσης Δ/ντών-Δ/ντριών Σχολικών Μονάδων Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης
