Σύνοψη: Η φονική πυρκαγιά στη Σαλαμίνα αναδεικνύει κρίσιμα ερωτήματα για την πρόληψη, την Πολιτική Προστασία και την επιχειρησιακή ετοιμότητα. Οι δύο νεκροί, οι τραυματίες, οι καταστροφές σε κατοικίες και η απομάκρυνση εκατοντάδων πολιτών διά θαλάσσης δημιουργούν έναν βαρύ απολογισμό. Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον η διερεύνηση των αιτιών, αλλά και το κατά πόσο εφαρμόστηκαν αποτελεσματικά μέτρα καθαρισμού, διαχείρισης καύσιμης ύλης, αντιπυρικής προστασίας και εκκένωσης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το πρόγραμμα ΑΝΤΙΝΕΡΟ και ο τρόπος με τον οποίο υλοποιούνται και αξιολογούνται τα έργα πρόληψης. Η συζήτηση δεν μπορεί να περιοριστεί στην καταστολή της φωτιάς. Αφορά τη λειτουργία του κράτους πριν από την καταστροφή, τη διαφάνεια στη διαχείριση των δημόσιων πόρων και την προστασία της ανθρώπινης ζωής.
———–
Αναλυτικά…
Η Σαλαμίνα θρηνεί. Η κυβέρνηση οφείλει απαντήσεις, όχι αυτοθαυμασμό.
Σκληρή αλλά ουσιαστική κριτική στους κυ6βερνητικούς χειθρισμο0ύς στον τομέα της «Πολιτικής Προστασίας και Πυροπροστασίας» από τον βουλευτή Αργολίδας και Υπεύθυνου του Κοινοβουλευτικού Τομέα Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ανδρέα Πουλά και τον Τομεάρχη Κλιματικής Κρίσης και Ανθεκτικότητας, Μιχάλη Χάλαρη…
Η Σαλαμίνα μετρά τις πληγές της μετά τη διπλή πυρκαγιά που έπληξε τις περιοχές Περιστέρια και Σελήνια, αφήνοντας πίσω της δύο νεκρούς, τραυματίες, κατεστραμμένες κατοικίες και μια μεγάλη επιχείρηση απομάκρυνσης πολιτών. Σύμφωνα με τον μέχρι τώρα απολογισμό, εκατοντάδες άνθρωποι χρειάστηκε να απομακρυνθούν διά θαλάσσης, ενώ οι πυροσβεστικές δυνάμεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν διάσπαρτες εστίες.
Πίσω από τον άμεσο απολογισμό, όμως, ανοίγει ένα πολύ μεγαλύτερο ζήτημα: τι έκανε το κράτος πριν ξεσπάσει η φωτιά και όχι μόνο τι έκανε όταν οι φλόγες έφτασαν στις κατοικίες.
- Η ώρα της έρευνας και των απαντήσεων
Οι δύο εστίες που εκδηλώθηκαν με μικρή χρονική απόσταση μεταξύ τους, σε συνθήκες ισχυρών ανέμων, αποτελούν αντικείμενο έρευνας. Δεν είναι ώρα για αυθαίρετα συμπεράσματα ούτε για υιοθέτηση σεναρίων που δεν έχουν επιβεβαιωθεί.
Είναι, όμως, ώρα για θεσμικές απαντήσεις. Πώς ξεκίνησε η φωτιά στα Περιστέρια; Είχαν προηγηθεί έλεγχοι σε σημεία όπου υπήρχε αυξημένη καύσιμη ύλη ή απορρίμματα; Ποια ήταν η κατάσταση του οδικού δικτύου και των προσβάσεων; Ποιος ήταν ο σχεδιασμός για την προστασία κατοικημένων περιοχών και την έγκαιρη απομάκρυνση ευάλωτων πολιτών;
Το γεγονός ότι δύο ηλικιωμένοι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ενώ η φωτιά εξελισσόταν μέσα σε κατοικημένη περιοχή, προσθέτει μια ιδιαίτερα κρίσιμη διάσταση στην αξιολόγηση του μηχανισμού εκκένωσης.
Το ΑΝΤΙΝΕΡΟ και η πραγματική αξία της πρόληψης
Η συζήτηση οδηγεί αναπόφευκτα και στα έργα πρόληψης. Ειδικά για τη Σαλαμίνα, η Πολιτεία οφείλει να παρουσιάσει με στοιχεία τι ακριβώς έγινε: ποιες παρεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν, σε ποια σημεία, με ποιο κόστος και ποιο αποτέλεσμα.
Αυτό αφορά καθαρισμούς, απομάκρυνση καύσιμης ύλης, δασικούς δρόμους, αντιπυρικές ζώνες και κάθε άλλη παρέμβαση που υποτίθεται ότι μειώνει τον κίνδυνο.
Το ζήτημα δεν είναι λογιστικό. Είναι επιχειρησιακό. Ένα έργο πρόληψης έχει αξία όταν λειτουργεί τη στιγμή που χρειάζεται. Η κυβέρνηση έχει ήδη υπογραμμίσει, με αφορμή άλλες πυρκαγιές, τη σημασία των έργων πρόληψης για τον περιορισμό των συνεπειών.
Επομένως, η αξιολόγηση πρέπει να γίνει στο πεδίο και όχι μόνο στους προϋπολογισμούς και στις ανακοινώσεις.
Από την επικοινωνία στη λογοδοσία
Η πολιτική αντιπαράθεση είναι αναπόφευκτη, ειδικά όταν υπάρχουν ανθρώπινες απώλειες. Δεν πρέπει, όμως, να συγχέεται με την επιχειρησιακή δράση των ανθρώπων της πρώτης γραμμής.
Οι πυροσβέστες, οι εθελοντές, το ΕΚΑΒ, το Λιμενικό και οι εργαζόμενοι της Αυτοδιοίκησης κρίνονται για τη δουλειά που κάνουν μέσα στη φωτιά. Η κυβέρνηση κρίνεται για τον σχεδιασμό, την πρόληψη, τη στελέχωση, τον συντονισμό και την αποτελεσματικότητα του συστήματος.
Αυτός ο διαχωρισμός είναι κρίσιμος. Η αναγνώριση της προσπάθειας των επιχειρησιακών δυνάμεων δεν σημαίνει πολιτική απαλλαγή από τις ευθύνες.
Και η Σαλαμίνα δεν είναι μια αφηρημένη στατιστική. Είναι μια πυκνοδομημένη νησιωτική περιοχή της Αττικής, όπου η συνύπαρξη κατοικίας και βλάστησης κάνει την πρόληψη και την πρόσβαση των πυροσβεστικών δυνάμεων ακόμη πιο κρίσιμες.
Η χώρα βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια νέα πραγματικότητα πυρκαγιών, όπου ο συνδυασμός υψηλών θερμοκρασιών, ξηρασίας και ισχυρών ανέμων μπορεί να μετατρέψει γρήγορα μια εστία σε απειλή για ανθρώπινες ζωές.
Η απάντηση, συνεπώς, δεν μπορεί να είναι περισσότερη επικοινωνία μετά την καταστροφή. Χρειάζεται περισσότερη δουλειά πριν από αυτήν.
Συνολικά…
Η τραγωδία στη Σαλαμίνα επιβάλλει έναν καθαρό θεσμικό έλεγχο, χωρίς προκατασκευασμένα συμπεράσματα αλλά και χωρίς υπεκφυγές. Η έρευνα για τα αίτια της πυρκαγιάς είναι απαραίτητη, εξίσου απαραίτητος όμως είναι ο έλεγχος όσων προηγήθηκαν: καθαρισμοί, αντιπυρικές παρεμβάσεις, προσβάσεις, επιχειρησιακός σχεδιασμός, προειδοποιήσεις και διαδικασίες εκκένωσης.
Το πραγματικό τεστ της Πολιτικής Προστασίας δεν είναι μόνο η ταχύτητα της πυρόσβεσης. Είναι το αν ένα κράτος έχει καταφέρει να περιορίσει τον κίνδυνο πριν χρειαστεί να μετρήσει νεκρούς, τραυματίες και καμένες περιουσίες.
Στη Σαλαμίνα, οι πολίτες δικαιούνται πλήρη ενημέρωση για το τι έγινε και τι δεν έγινε. Και κυρίως, δικαιούνται να γνωρίζουν τι θα αλλάξει ώστε η επόμενη φωτιά να μη μετατραπεί ξανά σε τραγωδία.
