Σύνοψη: Η ελληνική κυβέρνηση ενεργοποιεί μια νέα ευρωπαϊκή δυνατότητα, καταθέτοντας αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την επέκταση της εθνικής ρήτρας διαφυγής και στον τομέα της ενεργειακής ανθεκτικότητας. Η πρωτοβουλία φιλοδοξεί να δημιουργήσει πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο για επενδύσεις που ενισχύουν την ασφάλεια του ενεργειακού συστήματος, επιταχύνουν την πράσινη μετάβαση και περιορίζουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα. Το επενδυτικό πρόγραμμα εκτιμάται ότι θα υπερβεί το 1 δισ. ευρώ έως το 2028, με χρηματοδότηση από εθνικούς πόρους και ειδική μεταχείριση στο πλαίσιο των νέων ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων.
———–
Αναλυτικά…
Στην ευρωπαϊκή ατζέντα η ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδας
Η Ελλάδα προχώρησε στην επίσημη υποβολή αιτήματος προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την επέκταση της υφιστάμενης εθνικής ρήτρας διαφυγής, ώστε να περιλαμβάνει και επενδύσεις που ενισχύουν την ενεργειακή ανθεκτικότητα της χώρας. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη νέα ευρωπαϊκή προσέγγιση, σύμφωνα με την οποία η ενεργειακή ασφάλεια θεωρείται πλέον κρίσιμο στοιχείο της συνολικής οικονομικής και γεωπολιτικής σταθερότητας.
- Επενδύσεις άνω του 1 δισ. ευρώ
Με βάση τον σχεδιασμό, οι νέες παρεμβάσεις αναμένεται να ξεπεράσουν το 1 δισ. ευρώ μέχρι το 2028. Η χρηματοδότηση θα προέλθει από εθνικούς πόρους, ενώ οι συγκεκριμένες δαπάνες θα εξαιρεθούν από το ανώτατο όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών που προβλέπει το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης, έως ποσοστό 0,3% του ΑΕΠ ανά έτος και έως 0,6% σωρευτικά μέχρι το τέλος του προγράμματος.
Ωστόσο, οι σχετικές δαπάνες εξακολουθούν να υπολογίζονται τόσο στο πρωτογενές αποτέλεσμα όσο και στο δημόσιο χρέος, γεγονός που διατηρεί την ανάγκη για δημοσιονομική ισορροπία και προσεκτικό σχεδιασμό.
- Πού θα κατευθυνθούν οι πόροι
Το επενδυτικό πακέτο αναμένεται να καλύψει έργα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, δράσεις εξοικονόμησης ενέργειας, εκτεταμένες ενεργειακές αναβαθμίσεις κτιρίων, καθώς και κρίσιμες ενεργειακές υποδομές που ενισχύουν την αξιοπιστία και την ευελιξία του συστήματος.
Η εξειδίκευση των έργων θα πραγματοποιηθεί το επόμενο διάστημα σε συνεργασία με τα συναρμόδια υπουργεία, ώστε να καθοριστούν οι προτεραιότητες και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης.
- Το ευρωπαϊκό πλαίσιο
Η δυνατότητα αυτή προκύπτει από τη διεύρυνση της εθνικής ρήτρας διαφυγής, η οποία αρχικά αφορούσε κυρίως δαπάνες άμυνας. Πλέον, η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνωρίζει ότι η ενεργειακή μετάβαση και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των κρατών-μελών αποτελούν στρατηγικές επενδύσεις, ιδιαίτερα μετά τις διαδοχικές ενεργειακές κρίσεις των τελευταίων ετών.
Η εξέλιξη αυτή αντανακλά τη σταδιακή προσαρμογή των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων στις νέες προκλήσεις, επιτρέποντας μεγαλύτερη ευελιξία για έργα που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα, την ασφάλεια εφοδιασμού και τη βιώσιμη ανάπτυξη.
Συνολικά…
Η κατάθεση του ελληνικού αιτήματος αποτελεί περισσότερο από μια τυπική δημοσιονομική διαδικασία. Συνδέει την οικονομική πολιτική με τη στρατηγική ενεργειακής αυτονομίας της χώρας και αξιοποιεί τις νέες δυνατότητες που προσφέρει το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο. Εφόσον εγκριθεί, η επέκταση της ρήτρας διαφυγής μπορεί να επιταχύνει σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές, να ενισχύσει την ασφάλεια του ενεργειακού συστήματος και να συμβάλει στη μείωση του ενεργειακού κόστους σε βάθος χρόνου. Παράλληλα, θα αποτελέσει δοκιμασία για την ικανότητα της δημόσιας διοίκησης να υλοποιήσει σύνθετα έργα εντός αυστηρών δημοσιονομικών και χρονικών ορίων, αξιοποιώντας αποτελεσματικά τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο.
