Σύνοψη: Η διαμάχη για τα πρόστιμα πυρασφάλειας στη Χίο δεν περιορίζεται στο ύψος ή στην οικονομική επιβάρυνση των κυρώσεων. Το βασικό ζήτημα είναι σε ποιον πρέπει να καταλογίζεται η ευθύνη όταν αιρετοί και δημοτικοί υπάλληλοι ενεργούν υπηρεσιακά για λογαριασμό του Δήμου και σε δημοτικές εκτάσεις. Ο δήμαρχος Γιάννης Μαλαφής ζητά ακύρωση ή επανεξέταση των προστίμων που έχουν βεβαιωθεί σε προσωπικά ΑΦΜ υπαλλήλων του, υποστηρίζοντας ότι ο Δήμος Χίου πρέπει να αποτελεί τον διοικητικά υπόχρεο φορέα. Η συζήτηση αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς οι απαιτήσεις πολιτικής προστασίας αυξάνονται και οι δήμοι καλούνται να αναλάβουν περισσότερες ευθύνες στην πρόληψη των πυρκαγιών.
———-
Αναλυτικά…
Το ζήτημα των προστίμων και η θεσμική ένσταση
Ένα ζήτημα που υπερβαίνει την απλή οικονομική επιβάρυνση δημοτικών στελεχών φέρνει στο προσκήνιο ο Δήμος Χίου, με αφορμή τον τρόπο με τον οποίο βεβαιώνονται πρόστιμα για θέματα πολιτικής προστασίας και πυρασφάλειας.
Ο δήμαρχος Χίου Γιάννης Μαλαφής ζητά να επανεξεταστεί η πρακτική σύμφωνα με την οποία κυρώσεις που αφορούν ενέργειες σε δημοτικές εκτάσεις καταλογίζονται σε προσωπικά ΑΦΜ αιρετών ή υπαλλήλων.
Η θέση του Δήμου είναι συγκεκριμένη: όταν ένας αιρετός ή εργαζόμενος ενεργεί υπηρεσιακά, για λογαριασμό του δήμου και στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του, η διοικητική ευθύνη δεν μπορεί να αποσυνδέεται από τον φορέα που εκπροσωπεί.
Το αίτημα για ακύρωση ή επανεξέταση των προστίμων αποκτά έτσι ευρύτερη θεσμική σημασία.
- Πυρασφάλεια με αυξημένες απαιτήσεις
Το θέμα δεν εξελίσσεται σε κενό θεσμικό περιβάλλον. Η αντιπυρική προστασία έχει αυστηροποιήσει στην πράξη τις απαιτήσεις για δήμους, υπηρεσίες και ιδιοκτήτες εκτάσεων, καθώς η πρόληψη αποτελεί κρίσιμο σκέλος της συνολικής διαχείρισης του κινδύνου πυρκαγιάς.
Η Πυροσβεστική Υπηρεσία έχει επανειλημμένα υπογραμμίσει ότι κατά την αντιπυρική περίοδο πραγματοποιούνται έλεγχοι για την τήρηση των υποχρεωτικών μέτρων πυροπροστασίας και ότι η μη συμμόρφωση μπορεί να οδηγήσει σε υψηλά διοικητικά πρόστιμα.
Αυτό, ωστόσο, δεν απαντά από μόνο του στο διαφορετικό ερώτημα που θέτει η δημοτική αρχή της Χίου: ποιος πρέπει να είναι ο διοικητικά υπόχρεος όταν η επίμαχη ενέργεια συνδέεται με δημοτική περιουσία και πραγματοποιείται από πρόσωπο που ενεργεί θεσμικά για λογαριασμό του Δήμου.
- Η οικονομική διάσταση για την Αυτοδιοίκηση
Πίσω από τη διαφωνία υπάρχει και μια πρακτική οικονομική παράμετρος.
Η βεβαίωση μιας κύρωσης σε φυσικό πρόσωπο, αντί στον οργανισμό που έχει την κυριότητα, τη διαχείριση ή τη θεσμική αρμοδιότητα για μια έκταση, μπορεί να δημιουργήσει μια σύνθετη κατάσταση ως προς την ευθύνη, την άσκηση διοικητικών προσφυγών και την τελική οικονομική επιβάρυνση.
Για τους δήμους, το ζήτημα είναι ακόμη πιο ευαίσθητο, καθώς η διαχείριση δημοτικών εκτάσεων και η εφαρμογή μέτρων πυροπροστασίας αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου πλέγματος υποχρεώσεων που απαιτεί συνεργασία πολλών υπηρεσιών.
Ο Δήμος Χίου, άλλωστε, εξακολουθεί να επενδύει σε μηχανισμούς πυρασφάλειας, έχοντας προχωρήσει και σε διαδικασίες πρόσληψης προσωπικού πυρασφάλειας μέσα στο 2026.
- Το μήνυμα προς την Πυροσβεστική
Ο Γιάννης Μαλαφής δεν αμφισβητεί, σύμφωνα με τη θέση που διατυπώνει, την ανάγκη αυστηρών ελέγχων ούτε τον ρόλο της Πυροσβεστικής στην πρόληψη των πυρκαγιών.
Αντιθέτως, υπογραμμίζει ότι η συνεργασία του Δήμου με τα στελέχη της Υπηρεσίας ήταν διαχρονικά καλή. Η ένσταση αφορά τη μεταβολή της πρακτικής ως προς τη βεβαίωση των προστίμων και την προσωπική επιβάρυνση αιρετών και εργαζομένων.
Η διαφοροποίηση αυτή έχει σημασία. Σε μια περίοδο κατά την οποία οι δήμοι καλούνται να αναλάβουν ολοένα περισσότερες ευθύνες στην πολιτική προστασία, η ατομική έκθεση των στελεχών τους σε διοικητικές κυρώσεις μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά στην ανάληψη πρωτοβουλιών, ιδιαίτερα σε συνθήκες αυξημένου κινδύνου.
Το ζητούμενο επομένως δεν είναι η απουσία ελέγχων, αλλά η σαφής οριοθέτηση της ευθύνης.
- Το επόμενο βήμα
Η υπόθεση της Χίου αναδεικνύει ένα ευρύτερο ερώτημα για την αυτοδιοίκηση: πώς συνδυάζεται η αυστηρή εφαρμογή των κανόνων πυροπροστασίας με την ορθή κατανομή των διοικητικών ευθυνών.
Ο Δήμος ζητά να εξεταστεί εκ νέου η υπόθεση και οι κυρώσεις να συνδεθούν με τον θεσμικά αρμόδιο φορέα, όταν οι σχετικές πράξεις αφορούν δημοτικές εκτάσεις και εκτελούνται στο πλαίσιο υπηρεσιακών καθηκόντων.
Η λύση, εφόσον υπάρξει, θα πρέπει να προστατεύει ταυτόχρονα δύο αρχές: την αποτελεσματική πυροπροστασία και την ασφάλεια δικαίου για όσους καλούνται να εφαρμόσουν τις αποφάσεις της Αυτοδιοίκησης.
Συνολικά…
Η παρέμβαση του δημάρχου Χίου θέτει ένα πραγματικό θεσμικό ζήτημα: η αυστηρότητα στην εφαρμογή των κανόνων πυρασφάλειας δεν αρκεί, εάν δεν συνοδεύεται από καθαρούς κανόνες ως προς τον καταλογισμό της ευθύνης. Η προστασία του δημόσιου χώρου και η πρόληψη των πυρκαγιών είναι αδιαπραγμάτευτες προτεραιότητες. Εξίσου σημαντικό, όμως, είναι οι άνθρωποι που υπηρετούν την Αυτοδιοίκηση να γνωρίζουν με σαφήνεια πότε και με ποιον τρόπο υπέχουν προσωπική ευθύνη. Η επανεξέταση των συγκεκριμένων προστίμων μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία για να αποσαφηνιστεί η διαδικασία και να αποφευχθούν αντίστοιχες συγκρούσεις στο μέλλον, χωρίς να αποδυναμωθεί ο μηχανισμός ελέγχου της πυροπροστασίας.
