Σύνοψη: Η δημόσια ηλεκτρονική αξιολόγηση των δήμων εξελίσσεται σε σημαντικό πεδίο αντιπαράθεσης ανάμεσα στην κυβέρνηση και την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας. Το υπουργείο Εσωτερικών θεωρεί ότι η διαδικασία αποτελεί ένα αντικειμενικό και μόνιμο εργαλείο μέτρησης της εμπειρίας των πολιτών και βελτίωσης των δημοτικών υπηρεσιών. Αντίθετα, η ΚΕΔΕ υποστηρίζει ότι τα αποτελέσματα δεν αντανακλούν την πραγματική εικόνα των δήμων, αμφισβητώντας το δείγμα συμμετοχής και τη μεθοδολογία.
Παράλληλα, η Ένωση Δήμων εκφράζει προβληματισμό για το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030, ύψους 23 δισ. ευρώ, υποστηρίζοντας ότι οι δήμοι παραμένουν περιορισμένοι στον σχεδιασμό και τη διαχείριση των αναπτυξιακών πόρων. Το ζήτημα αφορά τον βαθμό αποκέντρωσης, την αποτελεσματικότητα των επενδύσεων και τη δυνατότητα των τοπικών κοινωνιών να καθορίζουν τις προτεραιότητές τους.
Η αντιπαράθεση αναδεικνύει ένα ευρύτερο ερώτημα: ποιος είναι ο σύγχρονος ρόλος της Αυτοδιοίκησης στη διακυβέρνηση της χώρας και πώς μπορεί να συνδυαστεί η λογοδοσία με την ουσιαστική αυτονομία των δήμων.
————–
Αναλυτικά…
Η αξιολόγηση των δήμων αλλάζει το μοντέλο σχέσης κράτους και Αυτοδιοίκησης
Η δημόσια ηλεκτρονική αξιολόγηση των δήμων εισέρχεται πλέον σε μια νέα φάση, καθώς η κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη να διατηρήσει τον μηχανισμό ως σταθερό εργαλείο ελέγχου της ποιότητας των δημοτικών υπηρεσιών, ενώ η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) συνεχίζει να εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις για τη διαδικασία και τα αποτελέσματά της.
Η δημοσίευση των αποτελεσμάτων του δεύτερου κύκλου αξιολόγησης μέσω της πλατφόρμας axiologisi.ypes.gov.gr για τους 332 δήμους της χώρας δημιούργησε έντονη πολιτική συζήτηση. Το υπουργείο Εσωτερικών υποστηρίζει ότι πρόκειται για μια αντικειμενική αποτύπωση της εμπειρίας των πολιτών και όχι για ένα εργαλείο πολιτικής πίεσης προς τους δημάρχους. Από την άλλη πλευρά, η ΚΕΔΕ κάνει λόγο για μια διαδικασία που δεν αποτυπώνει επαρκώς την πραγματικότητα και μπορεί να οδηγήσει σε άδικες αξιολογήσεις της αυτοδιοικητικής προσπάθειας.
Η βασική διαφωνία αφορά τη μεθοδολογία. Οι δήμαρχοι θεωρούν ότι το δείγμα των πολιτών που συμμετέχουν στην αξιολόγηση είναι περιορισμένο και εκφράζουν φόβους ότι οι απαντήσεις ενδέχεται να μην αντιπροσωπεύουν το σύνολο των δημοτών. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι η εικόνα ενός δήμου δεν μπορεί να κριθεί αποκλειστικά από ηλεκτρονικές βαθμολογίες, καθώς οι τοπικές αρχές αντιμετωπίζουν διαφορετικές οικονομικές, κοινωνικές και γεωγραφικές συνθήκες.
Η ΚΕΔΕ υποστηρίζει ακόμη ότι υπάρχει κίνδυνος η αξιολόγηση να μετατραπεί σε μηχανισμό στοχοποίησης των αιρετών εκπροσώπων, αντί να λειτουργήσει ως εργαλείο ουσιαστικής βελτίωσης. Σύμφωνα με τους δημάρχους, η αξιολόγηση πρέπει να συνοδεύεται από ενίσχυση πόρων, προσωπικού και αρμοδιοτήτων, ώστε οι δήμοι να μπορούν πραγματικά να ανταποκριθούν στις ανάγκες των πολιτών.
Το υπουργείο επιμένει στη λογοδοσία και τη συμμετοχή των πολιτών
Από την πλευρά του υπουργείου Εσωτερικών η προσέγγιση είναι διαφορετική. Η κυβέρνηση θεωρεί ότι η ψηφιακή αξιολόγηση δίνει για πρώτη φορά τη δυνατότητα στους πολίτες να καταγράψουν άμεσα την εμπειρία τους από τις δημοτικές υπηρεσίες.
Η σύνδεση των χρηστών μέσω κωδικών Taxisnet αποσκοπεί στη διασφάλιση μεγαλύτερης αξιοπιστίας της διαδικασίας, ενώ τα δεδομένα, σύμφωνα με το υπουργείο, θα διατίθενται σε επεξεργασμένη και ανωνυμοποιημένη μορφή μέσω της Εθνικής Πύλης Ανοικτών Δεδομένων. Με αυτόν τον τρόπο, οι δήμοι μπορούν να έχουν πρόσβαση σε αναλυτικά στοιχεία και να εντοπίζουν τα σημεία στα οποία απαιτούνται παρεμβάσεις.
Η κυβερνητική θέση είναι ότι η αξιολόγηση δεν αποτελεί τιμωρητικό μηχανισμό αλλά μέσο βελτίωσης. Οι χαμηλές βαθμολογίες σε συγκεκριμένες υπηρεσίες, όπως η καθαριότητα, η εξυπηρέτηση πολιτών ή η λειτουργία δημοτικών δομών, μπορούν να αποτελέσουν οδηγό για καλύτερο σχεδιασμό και αποτελεσματικότερη διοίκηση.
Παράλληλα, το μήνυμα προς τους δήμους είναι ότι η αξιολόγηση αποτελεί πλέον μέρος της νέας ψηφιακής πραγματικότητας της δημόσιας διοίκησης και δεν πρόκειται για προσωρινή δράση.
Η δεύτερη μεγάλη αντιπαράθεση: οι πόροι του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης
Την ίδια στιγμή, η ΚΕΔΕ ανοίγει νέο μέτωπο σχετικά με τον αναπτυξιακό σχεδιασμό της χώρας και το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030, το οποίο προβλέπει συνολικούς πόρους ύψους 23 δισ. ευρώ.
Οι δήμαρχοι αναγνωρίζουν τη σημασία της χρηματοδότησης, ωστόσο εκφράζουν έντονη διαφωνία για τον περιορισμένο ρόλο των δήμων στη διαχείριση των κονδυλίων. Όπως υποστηρίζουν, η Τοπική Αυτοδιοίκηση αποτελείται από δύο επίπεδα, τους δήμους και τις περιφέρειες, και επομένως ο πρώτος βαθμός αυτοδιοίκησης πρέπει να έχει άμεση συμμετοχή στον σχεδιασμό και την υλοποίηση έργων τοπικού χαρακτήρα.
Η ΚΕΔΕ θεωρεί ότι έργα που αφορούν άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών, όπως υποδομές, κοινωνικές υπηρεσίες, αστικές αναπλάσεις και τοπικές παρεμβάσεις, πρέπει να μπορούν να χρηματοδοτούνται απευθείας από τους δήμους χωρίς υπερβολικές γραφειοκρατικές διαδικασίες.
Το αίτημα συνδέεται με τη γενικότερη συζήτηση για την αποκέντρωση και τη μεταφορά αρμοδιοτήτων από το κεντρικό κράτος στις τοπικές κοινωνίες.
Μια νέα εποχή για την Αυτοδιοίκηση
Η αντιπαράθεση για την αξιολόγηση και τους αναπτυξιακούς πόρους αποκαλύπτει ένα βαθύτερο ζήτημα: την ανάγκη επαναπροσδιορισμού του ρόλου των δήμων στη σύγχρονη Ελλάδα.
Η κοινωνία ζητά καλύτερες υπηρεσίες, μεγαλύτερη διαφάνεια και αποτελεσματικότερη διοίκηση. Ταυτόχρονα, οι δήμοι ζητούν περισσότερη αυτονομία, επαρκείς πόρους και ουσιαστική συμμετοχή στις αποφάσεις που επηρεάζουν τις τοπικές κοινωνίες.
Το στοίχημα για την επόμενη περίοδο είναι να βρεθεί η ισορροπία ανάμεσα στον έλεγχο της αποτελεσματικότητας και στην ενίσχυση της αυτοδιοικητικής ανεξαρτησίας.
Συνολικά…
Η σύγκρουση γύρω από την αξιολόγηση των δήμων δεν αφορά μόνο μια τεχνική διαδικασία μέτρησης της ικανοποίησης των πολιτών. Αποτελεί μέρος μιας μεγαλύτερης συζήτησης για το μέλλον της δημόσιας διοίκησης και τον ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Η κυβέρνηση επιδιώκει να εγκαθιδρύσει ένα μοντέλο όπου οι πολίτες αξιολογούν άμεσα τις υπηρεσίες που λαμβάνουν και οι δημόσιες δομές υποχρεώνονται να λειτουργούν με μεγαλύτερη διαφάνεια και λογοδοσία. Η ΚΕΔΕ, ωστόσο, ζητά η αξιολόγηση να συνοδεύεται από πραγματική ενδυνάμωση των δήμων, καθώς χωρίς επαρκείς αρμοδιότητες και χρηματοδότηση η βελτίωση των υπηρεσιών παραμένει δύσκολη.
Το ίδιο δίλημμα εμφανίζεται και στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης: οι δήμοι θέλουν να είναι όχι απλοί αποδέκτες αποφάσεων αλλά ενεργοί σχεδιαστές της τοπικής ανάπτυξης.
Η επόμενη περίοδος θα δείξει αν η αξιολόγηση θα λειτουργήσει ως εργαλείο συνεργασίας ή ως νέα πηγή αντιπαράθεσης. Το βέβαιο είναι ότι η ψηφιακή εποχή αλλάζει οριστικά τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες παρακολουθούν, κρίνουν και απαιτούν καλύτερη λειτουργία από την Αυτοδιοίκηση.
