Σύνοψη: Απευθείας ανάθεση δήμου ύψους 18.972 ευρώ για έντυπα και αναλώσιμα ενημέρωσης εγκρίθηκε μέσω διαδικασίας που περιλάμβανε πρόσκληση προς έναν μόνο προμηθευτή. Ο συγκεκριμένος προμηθευτής έλαβε μοναδική πρόσκληση, υπέβαλε μόνο αυτός προσφορά και τελικά ανέλαβε την προμήθεια. Το αντικείμενο αφορά φυλλάδια, έντυπα ανακύκλωσης, μπλοκ, φάκελους, θερμός, στυλό και λοιπά υλικά προβολής, με χρηματοδότηση από ίδιους πόρους. Το ερώτημα είναι αν, όταν διατίθενται δημόσιοι πόροι, η διαδικασία εξαντλείται στη διεκπεραίωση μιας τυπικής πράξης ή αν επιχειρείται πραγματική διερεύνηση της αγοράς. Διότι όταν η διαδικασία ξεκινά και τελειώνει ουσιαστικά με τον ίδιο συμμετέχοντα, η εικόνα που δημιουργείται είναι ότι ο ανταγωνισμός δεν απέτυχε να λειτουργήσει· απλώς δεν πρόλαβε ποτέ να υπάρξει.
————-
Αναλυτικά…
Σχεδόν 19.000 ευρώ δημόσιων πόρων για έντυπα, φυλλάδια και υλικά προβολής εγκρίθηκαν μέσω διαδικασίας απευθείας ανάθεσης, σε μια υπόθεση που ίσως δεν προκαλεί ερωτήματα για τη νομιμότητα, αλλά σίγουρα γεννά ερωτήματα για τη φιλοσοφία διαχείρισης του δημόσιου χρήματος. Και αυτό γιατί το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της υπόθεσης δεν είναι μόνο το ύψος της δαπάνης, αλλά ο τρόπος που εξελίχθηκε η διαδικασία.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία (απόφαση Διαύγεια / ΑΔΑ: Ψ…ΩΞ2-ΟΗΔ), εκδόθηκε πρόσκληση υποβολής προσφοράς προς έναν και μόνο οικονομικό φορέα. Δεν προκύπτει πρόσκληση σε περισσότερες επιχειρήσεις, δεν προκύπτει διαδικασία συγκριτικής αξιολόγησης διαφορετικών οικονομικών προτάσεων και δεν προκύπτει ανταγωνισμός τιμών ή όρων. Ακολούθησε η υποβολή της συγκεκριμένης προσφοράς και στη συνέχεια πρώτα η έγκριση της προμήθειας (λίστα υλικών, ποσότητα και τιμές) και αμέσως μετά η «απευθείας ανάθεση» στον ίδιο ακριβώς προμηθευτή. Με απλά λόγια: ένας προσκλήθηκε, ένας προσήλθε, ένας επιλέχθηκε.
Το σημαντικό είναι ότι πρώτα ζητήθηκε η προσφορά τιμών από τον «προμηθευτή» και στην συνέχεια αποφασίσθηκε από τον αρμόδιο αντιδήμαρχο, η λίστα με τα προς προμήθεια υλικά, οι ποσότητες κατά είδος και η τιμή προμήθειά τους. Από κανένα στοιχείο δεν συνάγεται ότι ο εκ των προτέρων επιλεγής προμηθευτής προσέφερε κάποιας μορφής και ποσοστού έκπτωση…
Τυπικά, η διαδικασία στηρίζεται στις προβλέψεις του Ν.4412/2016 περί απευθείας αναθέσεων και επομένως κινείται εντός του θεσμικού πλαισίου, αν και με μη νόμιμες κατά σειρά διαδικασίες…. Όμως η συζήτηση δεν σταματά στη λέξη «νόμιμο». Γιατί η κοινωνία και οι πολίτες συχνά ζητούν κάτι περισσότερο από την τυπική συμμόρφωση: ζητούν αίσθηση ισοτιμίας, διαφάνειας και πραγματικής αναζήτησης της καλύτερης δυνατής προσφοράς.
Το κρίσιμο ζήτημα εδώ δεν είναι αν ένας δήμος χρειάζεται να ενημερώνει τους πολίτες για δράσεις ανακύκλωσης ή περιβάλλοντος — αυτό θεωρείται αυτονόητο. Το ερώτημα είναι αν, όταν διατίθενται δημόσιοι πόροι, η διαδικασία εξαντλείται στη διεκπεραίωση μιας τυπικής πράξης ή αν επιχειρείται πραγματική διερεύνηση της αγοράς.
Διότι όταν η διαδικασία ξεκινά και τελειώνει ουσιαστικά με τον ίδιο συμμετέχοντα, η εικόνα που δημιουργείται είναι ότι ο ανταγωνισμός δεν απέτυχε να λειτουργήσει· απλώς δεν πρόλαβε ποτέ να υπάρξει.
Για την ιστορία, το αντικείμενο της δαπάνης περιλαμβάνει 25.000 έντυπα για βιοαπόβλητα, 25.000 έντυπα ανακύκλωσης, έντυπα περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης, μπλοκ, φακέλους, οικολογικά στυλό, θερμός, αυτοκόλλητα και διαφημιστικό υλικό προβολής δράσεων. Συνολικά το ποσό διαμορφώνεται στα 18.972 ευρώ με ΦΠΑ και καλύπτεται από ίδιους πόρους του προϋπολογισμού του Δήμου.
Για τους έχοντες επαγγελματική σχέση και γνώσεις με τον συγκεκριμένο επαγγελματικό τομέα, είναι πρόδηλο ότι οι προσφερόμενες τιμές είναι αν μη τι άλλοι «προνομιακού χαρακτήρα και ύψους» για τον προμηθευτή, αν και για τον απλό πολίτη μπορεί να θεωρηθούν «φυσιολογικές»… συγκρινόμενες με τις τιμές λιανικής στα βιβλιοχαρτοπωλεία, στα οποία ομοειδή προϊόντα διατίθενται σύμφωνα με τις εμπορικές πρακτικές του κλάδου με τυπικό κέρδος 60-100% της τιμής χονδρικής πώλησης…
Πίνακας των υλικών της προμήθειας
Συνολικά…
Η συγκεκριμένη περίπτωση δεν αναδεικνύει κάποιο ζήτημα παρανομίας, αλλά επαναφέρει μια ουσιαστική πολιτική και διοικητική συζήτηση: πόσο αρκεί η τυπική νομιμότητα όταν πρόκειται για τη διαχείριση δημόσιων πόρων; Η απευθείας ανάθεση αποτελεί εργαλείο ταχύτητας και ευελιξίας, ωστόσο όταν η διαδικασία περιορίζεται σε έναν μόνο προσκαλούμενο και μία μόνο προσφορά, η αίσθηση ανοικτού ανταγωνισμού αποδυναμώνεται. Οι πολίτες συνήθως δεν αξιολογούν μόνο αν τηρήθηκε ο νόμος· αξιολογούν και αν αναζητήθηκε πραγματικά η καλύτερη δυνατή επιλογή.
——–
Υ.Γ.1: Η συγκεκριμένη πρακτική, όπως περιγράφεται αναλυτικά ποιο πάνω, απευθείας ανάθεσης προμηθειών στους δήμους, δεν είναι πρωτόγνωρη και δεν αφορά ως πράξη μόνο ένα δήμο, αλλά ένα πολύ μεγάλο αριθμό δήμων και γι’αυτό η στήλη έκρινε ότι σημασία έχει η «μη νόμιμη εφαρμοζόμενη πρακτική» και όχι ο Δήμος ως αναφορά..
——–
Υ.Γ.2: Ο έλεγχος νομιμότητας αυτών των αποφάσεων ανήκει στην οικεία «Αποκεντρωμένη διοίκηση» και το Ελεγκτικό Συνέδριο (λόγο ύψους δαπάνης απολογιστικά και μόνο), αλλά και οι δύο αρχές, ουδέποτε «παίρνουν είδηση» το μη νόμιμο των διαδικασιών….
