Σύνοψη: Η συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τη μεγαλύτερη θεσμική μεταρρύθμιση των τελευταίων ετών στην Πρωτοβάθμια Αυτοδιοίκηση. Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, Λάζαρος Κυρίζογλου, αναγνώρισε ότι πολλές προτάσεις των Δήμων ενσωματώθηκαν στο σχέδιο νόμου, επισημαίνοντας ωστόσο ότι κρίσιμα ζητήματα παραμένουν ανοιχτά, κυρίως σε ό,τι αφορά τη διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια. Η κυβέρνηση, μέσω του Υπουργού Εσωτερικών Θεόδωρου Λιβάνιου, υποστηρίζει ότι ο νέος Κώδικας στοχεύει στη μείωση της γραφειοκρατίας και στη βελτίωση της λειτουργίας των Δήμων. Η μεταρρύθμιση συνδέεται πλέον άμεσα με τη συζήτηση για τη Συνταγματική Αναθεώρηση και τον μελλοντικό ρόλο της Αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα.
———–
Αναλυτικά…
Λ. Κυρίζογλου: «Θετικό βήμα ο νέος Κώδικας»
Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για το μέλλον της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα, το Διοικητικό Συμβούλιο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας συνεδρίασε με αποκλειστικό αντικείμενο τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, παρουσία του Υπουργού Εσωτερικών Θεόδωρου Λιβάνιου. Η συζήτηση αποκάλυψε ότι, παρά το θετικό κλίμα που επικρατεί γύρω από τη μεταρρύθμιση, εξακολουθούν να υπάρχουν βαθιές θεσμικές και πολιτικές εκκρεμότητες.
Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, Λάζαρος Κυρίζογλου, χαρακτήρισε το σχέδιο νόμου «σημαντικό θετικό βήμα», υπογραμμίζοντας ότι η πρωτοβουλία επιχειρεί για πρώτη φορά να κωδικοποιήσει και να ενοποιήσει ένα πολυδαίδαλο νομοθετικό πλαίσιο δεκαετιών. Η επισήμανση αυτή δεν είναι τυχαία. Η λειτουργία των Δήμων τα τελευταία χρόνια βασίζεται σε διάσπαρτες διατάξεις, συνεχείς τροποποιήσεις και αλληλοεπικαλυπτόμενες αρμοδιότητες, γεγονός που έχει επανειλημμένα προκαλέσει δυσλειτουργίες, καθυστερήσεις έργων και διοικητική ασάφεια.
Η διαδικασία που οδήγησε στο σημερινό σχέδιο νόμου δεν ήταν στιγμιαία. Σύμφωνα με την ΚΕΔΕ, η θεσμική συζήτηση ξεκίνησε ήδη από το συνέδριο της Ρόδου το 2024, συνεχίστηκε στην Αλεξανδρούπολη το 2025 και κορυφώθηκε μέσα από τις γενικές συνελεύσεις και τις διαβουλεύσεις με τις Περιφερειακές Ενώσεις Δήμων. Το γεγονός ότι πολλές από τις προτάσεις της Αυτοδιοίκησης υιοθετήθηκαν θεωρείται από την αυτοδιοικητική κοινότητα πολιτική επιτυχία και αναγνώριση του θεσμικού της ρόλου.
Ωστόσο, πίσω από τη θετική αποτίμηση παραμένει το βασικό αίτημα των Δήμων: η ουσιαστική διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια. Η ΚΕΔΕ θεωρεί ότι χωρίς βαθύτερες συνταγματικές παρεμβάσεις, η μεταρρύθμιση θα παραμείνει ημιτελής. Η αναφορά του κ. Κυρίζογλου στη Συνταγματική Αναθεώρηση δεν ήταν απλώς συμβολική. Αντιθέτως, αντανακλά τη διαχρονική διεκδίκηση της Αυτοδιοίκησης να αποκτήσει μεγαλύτερη ανεξαρτησία στη λήψη αποφάσεων, στη φορολογική πολιτική και στη διαχείριση πόρων.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στην πλήρη κύρωση του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας, που θεωρείται σημαντικό βήμα εναρμόνισης της ελληνικής διοίκησης με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Παράλληλα, η πρόβλεψη ότι δεν θα μπορεί να υπάρξει παρέμβαση στη διοίκηση και διαχείριση της δημοτικής περιουσίας χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των Δημοτικών Συμβουλίων αντιμετωπίζεται από πολλούς αιρετούς ως θεσμική «ασπίδα» απέναντι σε υπερσυγκεντρωτικές πρακτικές του κεντρικού κράτους.
Εξίσου κρίσιμο θεωρείται και το ζήτημα των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων. Οι Δήμοι επιμένουν ότι η σταθερή χρηματοδότηση αποτελεί προϋπόθεση για οποιαδήποτε μεταρρύθμιση αποκέντρωσης. Το γεγονός ότι διατηρείται το ισχύον πλαίσιο αξιολογείται θετικά, χωρίς όμως να λείπουν οι φωνές που ζητούν πιο γενναία οικονομική ενίσχυση, ειδικά για μικρούς, ορεινούς και νησιωτικούς Δήμους που αντιμετωπίζουν αυξημένες λειτουργικές δυσκολίες.
Από την πλευρά του, ο Υπουργός Εσωτερικών Θεόδωρος Λιβάνιος υποστήριξε ότι ο νέος Κώδικας αποτελεί προϊόν πολυετούς διαβούλευσης και στοχεύει κυρίως στη μείωση της γραφειοκρατίας και στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των δημοτικών υπηρεσιών. Η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει τη μεταρρύθμιση ως εργαλείο εκσυγχρονισμού, ψηφιακής αναβάθμισης και βελτίωσης της καθημερινότητας των πολιτών.
Παρά ταύτα, αρκετά ζητήματα παραμένουν ανοικτά. Τα κωλύματα εκλογιμότητας, τα ασυμβίβαστα, η λειτουργία των δημοτικών παρατάξεων αλλά και η διαχείριση των λαϊκών αγορών σε Αττική και Θεσσαλονίκη εξακολουθούν να αποτελούν πεδία διαπραγμάτευσης μεταξύ κυβέρνησης και Αυτοδιοίκησης. Το επόμενο διάστημα, μέχρι την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης στις 4 Ιουνίου 2026, αναμένεται έντονη κινητικότητα και νέες παρεμβάσεις από τους αυτοδιοικητικούς φορείς.
Συνολικά…
Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτελεί αναμφίβολα μια από τις σημαντικότερες θεσμικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στον χώρο των Δήμων. Η προσπάθεια ενοποίησης της νομοθεσίας, η ενίσχυση της τοπικής δημοκρατίας και η μείωση της γραφειοκρατίας συνιστούν θετικές εξελίξεις. Ωστόσο, η ουσία της μεταρρύθμισης θα κριθεί από το κατά πόσο η Πολιτεία θα αποδεχθεί πραγματική αποκέντρωση εξουσιών και πόρων προς την Αυτοδιοίκηση. Η συζήτηση που ανοίγει παράλληλα με τη Συνταγματική Αναθεώρηση δημιουργεί ένα νέο πολιτικό και θεσμικό πεδίο διεκδικήσεων. Οι Δήμοι εμφανίζονται αποφασισμένοι να αξιοποιήσουν αυτή τη συγκυρία, διεκδικώντας όχι απλώς έναν νέο Κώδικα, αλλά ένα νέο μοντέλο διακυβέρνησης με περισσότερη αυτονομία, λογοδοσία και αποτελεσματικότητα.
