Σύνοψη: Η σύμφωνη γνώμη του Υπουργείου Πολιτισμού για την παραχώρηση δικαιωμάτων χρήσης σε 75 παραλίες της Ρόδου αποτελεί σημαντική εξέλιξη για την τουριστική οικονομία του νησιού. Παράλληλα, η απόφαση επιβεβαιώνει ότι η ανάπτυξη των παράκτιων δραστηριοτήτων πρέπει να συμβαδίζει με την προστασία των αρχαιολογικών χώρων και μνημείων. Για τον λόγο αυτό απορρίφθηκαν ορισμένες προτεινόμενες εγκαταστάσεις, όπου κρίθηκε ότι θα μπορούσαν να προκαλέσουν οπτική ή λειτουργική επιβάρυνση σε ιστορικά και αρχαιολογικά στοιχεία της περιοχής.
———
Αναλυτικά…
Σημαντικό βήμα για τη διαχείριση και αξιοποίηση του παράκτιου μετώπου της Ρόδου αποτελεί η απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού να χορηγήσει τη σύμφωνη γνώμη του για την παραχώρηση του δικαιώματος απλής χρήσης αιγιαλού και παραλίας σε 75 παραλιακές θέσεις που διαχειρίζεται η Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ Α.Ε.).
Οι παραλίες βρίσκονται στις περιοχές Ιαλυσός, Ακτή Μιαούλη, Κρητικά, Ενυδρείο και Τσαμπίκα και εντάσσονται σε ζώνες αρχαιολογικού ενδιαφέροντος. Η έγκριση ακολούθησε την ολοκλήρωση σχετικής δημοπρασίας και δόθηκε μετά από αξιολόγηση των αρμόδιων υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού, οι οποίες διαπίστωσαν ότι στις συγκεκριμένες θέσεις δεν υπάρχουν ορατά αρχαιολογικά κατάλοιπα που να κινδυνεύουν από τις προβλεπόμενες δραστηριότητες.
Η απόφαση εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο εφαρμογής της νομοθεσίας για τη διαχείριση του αιγιαλού και των παραλιών, καθώς και της υποχρέωσης προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η Ρόδος, ως ένας από τους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς της χώρας, διαθέτει εκτεταμένες παράκτιες ζώνες που συνυπάρχουν με αρχαιολογικούς χώρους και ιστορικά τοπία ιδιαίτερης σημασίας.
Ωστόσο, το Υπουργείο Πολιτισμού έθεσε σαφή όρια στις παρεμβάσεις. Χαρακτηριστική είναι η απόρριψη της εγκατάστασης τροχήλατου αναψυκτηρίου στην παραλία του Ενυδρείου, καθώς κρίθηκε ότι η παρουσία του θα προκαλούσε οπτική όχληση σε μία εμβληματική περιοχή της πόλης της Ρόδου, κοντά στον Υδροβιολογικό Σταθμό και στον ιστορικό τόπο Μανδρακίου – Κουμπουρνού.
Αντίστοιχα, δεν εγκρίθηκαν έξι θέσεις τροχήλατων αναψυκτηρίων στην παραλία Τσαμπίκα, επειδή δεν πληρούσαν τις ελάχιστες αποστάσεις ασφαλείας από εγκαταστάσεις θαλάσσιων μέσων αναψυχής. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αποσκοπεί τόσο στην προστασία των επισκεπτών όσο και στην εύρυθμη λειτουργία των παραλιών.
Η εξέλιξη αναδεικνύει τη συνεχή προσπάθεια εξισορρόπησης μεταξύ τουριστικής ανάπτυξης, δημόσιας αξιοποίησης της παράκτιας περιουσίας και διαφύλαξης του πολιτιστικού αποθέματος της Ρόδου.
Συνολικά…
Η έγκριση για τις 75 παραλίες της Ρόδου επιβεβαιώνει ότι η αξιοποίηση των παράκτιων εκτάσεων μπορεί να προχωρήσει υπό αυστηρές προϋποθέσεις προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς. Το Υπουργείο Πολιτισμού εμφανίζεται διατεθειμένο να διευκολύνει την οικονομική και τουριστική δραστηριότητα, χωρίς όμως να υποχωρεί σε ζητήματα που αφορούν την αισθητική, ιστορική και αρχαιολογική φυσιογνωμία των περιοχών. Οι απορρίψεις συγκεκριμένων εγκαταστάσεων καταδεικνύουν ότι η ανάπτυξη στις παραλίες της Ρόδου θα συνεχίσει να αξιολογείται με γνώμονα τη βιωσιμότητα, την ασφάλεια και τον σεβασμό στο μοναδικό πολιτιστικό κεφάλαιο του νησιού.
Η απόφαση – Τί ορίζει:
Α. Εγκρίνεται η παραχώρηση έναντι ανταλλάγματος του δικαιώματος απλής χρήσης αιγιαλού και παραλίας σε τρίτους, κατόπιν δημοπρασίας, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του Ν. 5092/2024, στις παραλίες Ιαλυσού (εντός της Ζώνης αρχαιολογικού ελέγχου μινωικού οικισμού Ιαλυσού), Κρητικών, Ακτής Κανάρη, Ακτής Μιαούλη, Ενυδρείου (δυτικά), Ενυδρείου (ανατολικά) (εντός του αρχαιολογικού χώρου πόλης Ρόδου) και Τσαμπίκας (εντός του αρχαιολογικού χώρου περιοχής Αρχαγγέλου Ρόδου), διαχειριστικής αρμοδιότητας ΕΤΑΔ Α.Ε., στις θέσεις του ακόλουθου πίνακα, δεδομένου ότι βρίσκονται σε σημεία χωρίς ορατές αρχαιότητες και, επομένως, δεν θα προκληθεί άμεση ή έμμεση βλάβη στους αρχαιολογικούς χώρους ούτε θα επηρεαστούν ορατά μνημεία αρμοδιότητας της Εφορείας Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου, της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων ή της Υπηρεσίας Νεότερων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Δωδεκανήσου, από τις κατά περίπτωση χρήσεις:
- Ζώνη αρχαιολογικού ελέγχου μινωικού οικισμού Ιαλυσού (6 θέσεις)
- Αρχαιολογικός χώρος πόλης Ρόδου (38 θέσεις)
- Αρχαιολογικός χώρος περιοχής Αρχαγγέλου (31 θέσεις)
Η χορήγηση της σύμφωνης γνώμης του ΥΠ.ΠΟ. για παραχώρηση του δικαιώματος απλής χρήσης αιγιαλού και παραλίας στις θέσεις αυτές να γίνει με τις εξής προϋποθέσεις:
- Να τηρηθούν όλοι οι όροι της σχετικής Απόφασης (αριθ.14).
- Να τηρηθούν οι όροι της σχετικής ΚΥΑ (αριθ. 10) ως προς τις υποχρεώσεις των παραχωρησιούχων και των Δήμων (άρθρα 2, 3 και 4), τους όρους της απλής χρήσης (άρθρο 5, Παράρτημα Ι) και τις τεχνικές προδιαγραφές των επιτρεπόμενων κατασκευών – διαμορφώσεων και κινητών στοιχείων (άρθρο 6, Παράρτημα ΙΙ).
Μετά την ολοκλήρωση της πλειοδοτικής διαδικασίας και την υπογραφή των συμβάσεων παραχώρησης, οι πλειοδότες παραχωρησιούχοι να υποβάλουν στο ΥΠ.ΠΟ. τεχνική περιγραφή των εγκαταστάσεων και του εξοπλισμού που θα χρησιμοποιήσουν, σύμφωνα με τις οδηγίες του σχετικού (αριθ. 11) διευκρινιστικού εγγράφου του ΥΠ.ΠΟ. για τη διαδικασία αντιμετώπισης αιτημάτων παραχώρησης απλής χρήσης αιγιαλού, παραλίας, κλπ.
Σε περίπτωση οποιασδήποτε μεταβολής των ορίων, της έκτασης ή της χρήσης των παραχωρούμενων θέσεων, να υποβληθεί εκ νέου στο ΥΠ.ΠΟ. σχετικό αίτημα για έγκριση.
Πριν την εγκατάσταση και λειτουργία των τροχήλατων αναψυκτηρίων στις θέσεις με κωδικούς Κ2 και Κ4 στην παραλία του Ενυδρείου (δυτικά) και Ενυδρείου (ανατολικά) αντίστοιχα, εντός του αρχαιολογικού χώρου πόλης Ρόδου και εντός του ιστορικού τόπου της παραλίας Μανδρακίου και Κουμπουρνού Ρόδου, καθώς και στις θέσεις με κωδικούς Κ5 και Κ9 στην παραλία της Τσαμπίκας, εντός του αρχαιολογικού χώρου περιοχής Αρχαγγέλου Ρόδου, η αρμόδια για τη διαχείριση των παραλιών ΕΤΑΔ Α.Ε. παρακαλείται όπως προβεί σε όλες τις νόμιμες ενέργειες για την απομάκρυνση όλων των αυθαίρετων κατασκευών από τον αιγιαλό και την παραλία με την συνδρομή και των λοιπών συναρμόδιων Υπηρεσιών, όπου απαιτείται.
Σε περίπτωση ανεύρεσης αρχαιοτήτων κατά τη διάρκεια των ως άνω δραστηριοτήτων, να ειδοποιηθεί άμεσα η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων ή η συναρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων Δωδεκανήσου, προκειμένου να προβούν σε επιτόπια έρευνα και στις λοιπές απαιτούμενες ενέργειες αρμοδιότητάς τους.
Μετά το πέρας της θερινής περιόδου ο χώρος να επανέλθει στην πρότερη μορφή του.
Β. Δεν εγκρίνεται η θέση εγκατάστασης τροχήλατου αναψυκτηρίου με κωδικό Κ3 στην παραλία του Ενυδρείου (ανατολικά), εντός του αρχαιολογικού χώρου πόλης Ρόδου και εντός του ιστορικού τόπου της παραλίας Μανδρακίου και Κουμπουρνού Ρόδου, γιατί χωροθετείται βόρεια του μνημείου του Υδροβιολογικού Σταθμού Ρόδου στο ακρωτήρι Κουμπουρνού, σε μικρή απόσταση από το αυτό, σε εμβληματική θέση της πόλης της Ρόδου, οπότε και θα προκαλέσει οπτική όχληση και έμμεση βλάβη στον ιστορικό τόπο και το μνημείο.
Γ. Δεν εγκρίνονται οι θέσεις εγκατάστασης τροχήλατου αναψυκτηρίου με κωδικούς Κ6,Κ7,Κ8,Κ10,Κ11και Κ12 στην παραλία «Τσαμπίκα», εντός του αρχαιολογικού χώρου περιοχής Αρχαγγέλου Ρόδου, δεδομένου ότι οι αποστάσεις τους από τις θέσεις εγκατάστασης θαλάσσιων μέσων αναψυχής είναι μικρότερες του ελάχιστου ορίου των 100 μ., το οποίο έχει τεθεί για τη συγκεκριμένη παραλία στον Κατάλογο Α της σχετικής απόφασης (αριθ. 14).
Η ενδιαφερόμενη εταιρεία μπορεί να επανέλθει με τροποποιημένο αίτημα ως προς τα σημεία εγκατάστασης των τροχήλατων αναψυκτηρίων, ώστε να πληρούνται οι ειδικοί όροι για την παραλία «Τσαμπίκα», όπως αυτοί καθορίζονται στον Κατάλογο Α της προαναφερόμενης Υπουργικής Απόφασης.
Σε κάθε παράβαση ή μη συμμόρφωση με τους ανωτέρω όρους να ανακαλείται αυτόματα η σύμφωνη γνώμη του ΥΠ.ΠΟ. για την παραχώρηση».
————-
Με άλλη απόφαση του το τμήμα Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιολογικών Χώρων, Μνημείων και Αρχαιολογικών Έργων του υπουργείου Πολιτισμού, χορήγησε τη σύμφωνη γνώμη του για την παραχώρηση του δικαιώματος χρήσης αιγιαλού και παραλίας που αφορά επιπλέον οχτώ παραλίες που βρίσκονται στην περιοχή Τραγανού και Πρασονήσι του δήμου Ρόδου και στην περιοχή Πέτρα του δήμου Πάτμου.
Συνολικά η απόφαση αναφέρει τα εξής:
Εγκρίνεται από πλευράς Αρχαιολογικού Νόμου το αίτημα της Κτηματικής Υπηρεσίας Δωδεκανήσου σχετικά με την παραχώρηση σε τρίτους κατόπιν δημοπρασίας του δικαιώματος απλής χρήσης αιγιαλού και παραλίας: α) για την εγκατάσταση ομπρελοκαθισμάτων στην παραλία Τραγανού, Δ.Ε. Καλλιθέας, εντός της Ζώνης Α΄ Απολύτου Προστασίας του Αρχαιολογικού Χώρου Ερημοκάστρου Καλυθιών Ρόδου, Δ.Ε. Νότιας Ρόδου, β) για την εγκατάσταση ομπρελοκαθισμάτων και θαλάσσιων μέσων αναψυχής στην παραλία Πρασονήσι της Δ.Ε. Νοτίας Ρόδου, εντός της Ζώνης Α΄ Απολύτου Προστασίας του Αρχαιολογικού Χώρου Βρουλιάς – Πρασονησίου και γ) για την εγκατάσταση ομπρελοκαθισμάτων και θαλάσσιων μέσων αναψυχής στην παραλία Πέτρας Καλικατσούς της Δ.Ε. Πάτμου, εντός της Ζώνης Α3 Χώρας Πάτμου, Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, με τους ακόλουθους όρους:
1) Να επιτραπεί αποκλειστικά και μόνον η τοποθέτηση ομπρελών, καθισμάτων, ξύλινων αποδυτηρίων και ντους.
2) Να μην γίνει κανενός είδους εκσκαφική εργασία.
3) Να μην γίνει επίστρωση της παραλίας με μη αναστρέψιμο υλικό, ενώ στα ντους το αμμώδες ή βοτσαλωτό έδαφος να καλυφθεί με ξύλινες εσχάρες.
4) Οι μισθωτές να είναι υπεύθυνοι για την γενικότερη καθαριότητα της παραλίας.
5) Η Κτηματική Υπηρεσία Δωδεκανήσου Α΄ να έχει την ευθύνη για τυχόν υπερβάσεις από τους μισθωτές του προβλεπόμενου χώρου κάλυψης των ομπρελοκαθισμάτων και των θαλάσσιων μέσων αναψυχής. Εάν διαπιστωθεί κατάχρηση των παραχωρούμενων αδειών, αυτή θα συνεκτιμηθεί αρνητικά σε νέο αίτημα παραχώρησης των συγκεκριμένων παραλιών.
6) Αναφορικά με την παραλία Πέτρας Καλικατσούς της Δ.Ε. Πάτμου, πέραν των παραπάνω όρων που εφαρμόζονται και στην περίπτωση αυτή, η τοποθέτηση των ομπρελοκαθισμάτων και των θαλάσσιων μέσων αναψυχής σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να βρίσκεται σε απόσταση μικρότερη των 100 μέτρων από τον βράχο Καλικατσούς.
Β) Δεν εγκρίνεται το αίτημα για την τοποθέτηση τροχήλατης καντίνας στην παραλία Πέτρας Καλικατσούς της Δ.Ε. Πάτμου, καθώς η εγκατάσταση καντίνας δεν συνάδει με τον χαρακτήρα της Ζώνης Α΄3 Απολύτου Προστασίας του Αρχαιολογικού Χώρου Χώρας Πάτμου.
