Το Μαντείο των Απευθείας Αναθέσεων: Ένας Προμηθευτής, Μηδέν Ανταγωνισμός, Πάντα Πληρώνει ο Δημότης

Πώς σχεδόν 19.000 ευρώ δημοσίου χρήματος κατέληξαν σε έναν και μοναδικό προμηθευτή για διαφημιστικά στυλό και θερμός, εκθέτοντας την απόλυτη απουσία πραγματικού ανταγωνισμού.

Σύνοψη

  • Μονοπώλιο της μίας πρόσκλησης: Η δημοτική αρχή εξέδωσε πρόσκληση υποβολής προσφοράς για υλικά προβολής και ανακύκλωσης σε έναν αποκλειστικά οικονομικό φορέα, αποκλείοντας εξαρχής κάθε πιθανότητα διερεύνησης της ελεύθερης αγοράς.
  • Μηδενική έκπτωση, μέγιστο κέρδος: Η προσφορά της εταιρείας «Γ.Μ.» εγκρίθηκε αμέσως χωρίς ίχνος διαπραγμάτευσης, κλειδώνοντας στα 18.972 ευρώ, με τις τιμές χονδρικής να παραπέμπουν επικίνδυνα σε τιμοκαταλόγους ακριβής λιανικής.
  • Επικοινωνιακή σπατάλη έναντι ουσίας: Αντί για στοχευμένες δράσεις ουσίας, το κονδύλι αναλώθηκε σε 50.000 ενημερωτικά φυλλάδια, πλαστικοποιημένους φακέλους, 1.500 οικολογικά στυλό και 300 διαφημιστικά θερμός για την καμπάνια καθαριότητας.
  • Η «ομπρέλα» της νομιμότητας: Το τέχνασμα του Ν.4412/2016 περί απευθείας αναθέσεων εργαλειοποιείται μαζικά από τους δήμους, μετατρέποντας το «παραθυράκι» του νόμου σε βασικό αυτοδιοικητικό δόγμα διαχείρισης ίδιων πόρων.

——————-

Αναλυτικά…

Το Θαύμα του Ενός: Πώς η Αυτοδιοίκηση Βάφτισε την Απευθείας Ανάθεση «Επιχειρηματικότητα»

Είναι πραγματικά συγκινητικό το πώς η τοπική αυτοδιοίκηση στη χώρα μας φροντίζει να στηρίζει με τέτοια θέρμη την επιχειρηματικότητα. Αρκεί βέβαια αυτή η «επιχειρηματικότητα» να περιορίζεται στο πρόσωπο ενός και μόνο εκλεκτού, ο οποίος έχει το μαγικό χάρισμα να μαντεύει ακριβώς, μέχρι το τελευταίο σεντ, τι χρειάζεται ο εκάστοτε Δήμος. Μια νέα, εξόχως προκλητική απευθείας ανάθεση έρχεται να μας υπενθυμίσει ότι οι δημόσιοι πόροι συχνά αντιμετωπίζονται ως ακούραστο λάφυρο, όπου ο λογαριασμός πηγαίνει πάντα στον ανυποψίαστο δημότη.

Ιδιαίτερα έχουν μεγάλη σημασία για τις διοικήσεις των δήμων και την διαφάνεια στις πράξεις τους οι προοπτικές:

  • Στοχευμένη Επιχειρηματικότητα: Η πρακτική της τοπικής αυτοδιοίκησης εγείρει σοβαρά ζητήματα διαφάνειας, καθώς οι διαδικασίες δημοσίων προμηθειών περιορίζονται συστηματικά στην προτίμηση ενός και μόνο προκαθορισμένου οικονομικού φορέα.
  • Απουσία Ανταγωνισμού: Ο εκάστοτε επιλεγμένος ανάδοχος καταθέτει προσφορές που ταυτίζονται με απόλυτη ακρίβεια με τις οικονομικές και τεχνικές απαιτήσεις του εκάστοτε Δήμου, καθιστώντας τη διερεύνηση της ελεύθερης αγοράς πρακτικά ανενεργή.
  • Διαχείριση Δημόσιων Πόρων: Οι διαρκείς απευθείας αναθέσεις υποδεικνύουν μια παγιωμένη διοικητική νοοτροπία, όπου τα δημοτικά ταμεία αντιμετωπίζονται ευκαιριακά και χωρίς τα απαραίτητα εχέγγυα προστασίας του δημόσιου συμφέροντος.
  • Οικονομική Επιβάρυνση Πολιτών: Η συστηματική έλλειψη διαπραγμάτευσης και ανοιχτών μειοδοτικών διαδικασιών έχει ως τελικό αποτέλεσμα τη μετακύλιση του κόστους των αναθέσεων απευθείας στους φορολογούμενους δημότες.

—————–

Ο «Εκλεκτός» με το Κληρονομικό Χάρισμα και το Ακούραστο Λάφυρο του Δημόσιου Χρήματος

Το αφήγημα είναι γνωστό, περιτυλιγμένο με το κατάλληλο πράσινο περιτύλιγμα: Υλικά προβολής για την ανακύκλωση και την ευαισθητοποίηση. Σχεδόν 19.000 ευρώ (18.972 ευρώ για την ακρίβεια) από τα ταμεία διατίθενται με συνοπτικές, σχεδόν τηλεγραφικές διαδικασίες. Όχι μέσα από έναν ανοιχτό μειοδοτικό διαγωνισμό που θα εξασφάλιζε εκπτώσεις και ρεαλιστικό όφελος για τα δημοτικά ταμεία, αλλά μέσω της παλιάς, καλής, σίγουρης οδού της απευθείας ανάθεσης.

  • Το Χρονικό του Προαναγγελθέντος «Νικητή»

Ας δούμε λίγο την «επιστήμη» πίσω από αυτή τη διοικητική πράξη. Η διαδικασία ξεκινά με την αποστολή πρόσκλησης για προσφορά σε έναν και μόνο προμηθευτή. Μόνο ένας κλήθηκε, μόνο ένας προσήλθε, και ω του θαύματος, μόνο αυτός επιλέχθηκε. Η εταιρεία «Γ.Μ.», η οποία προφανώς έχει βρει το κλειδί της απόλυτης επιτυχίας στο επιχειρείν με το Δημόσιο, κατέθεσε την προσφορά της.

  • Δημόσιο Ταμείο-Λάφυρο: Η Τέχνη να Στηρίζεις την «Επιχειρηματικότητα» χωρίς να Ανοίγεις Διαγωνισμό

Δεν υπήρξε καμία αγωνία για το αν θα κερδίσει το έργο, καμία προσπάθεια συμπίεσης του κόστους για να «χτυπήσει» τον ανταγωνισμό, διότι πολύ απλά, ανταγωνισμός δεν υπήρξε ποτέ. Η λίστα με τα υλικά εγκρίθηκε αστραπιαία, οι ποσότητες κλείδωσαν, και οι τιμές καθορίστηκαν ουσιαστικά από τον ίδιο τον προμηθευτή. Από κανένα επίσημο έγγραφο δεν προκύπτει ότι οι διοικούντες ίδρωσαν να διεκδικήσουν έστω κι ένα ευρώ έκπτωσης. Η έγκριση της λίστας και της «ανάθεσης» είναι απλώς μια γραφειοκρατική λεπτομέρεια.

  • Τιμοκατάλογος Λιανικής… με Λεφτά των Δημοτών

Και τι ακριβώς αγοράζουμε με 19.000 ευρώ; Η φιλοσοφία της διαχείρισης του δημόσιου χρήματος ξεδιπλώνεται σε όλο της το μεγαλείο. Η δαπάνη περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, 25.000 έντυπα για βιοαπόβλητα, 25.000 έντυπα ανακύκλωσης, πλαστικοποιημένους φακέλους, 1.500 οικολογικά στυλό (διότι η οικολογία προφανώς κοστίζει), και 300 διαφημιστικά θερμός. Όλα αυτά, φυσικά, καλυπτόμενα από ίδιους πόρους. Δηλαδή, από τα χρήματα που βγαίνουν κατευθείαν από την τσέπη των δημοτών.

Όσοι γνωρίζουν την πιάτσα των εκτυπώσεων και των προωθητικών υλικών, κοιτώντας τις τιμές θα χαμογελάσουν εξαιρετικά πικρόχολα. Για ποσότητες χονδρικής δεκάδων χιλιάδων εντύπων, τα νούμερα δεν θυμίζουν προσφορά προς μεγάλο οργανισμό, αλλά μάλλον τιμοκατάλογο πολυτελούς βιβλιοχαρτοπωλείου, όπου το εμπορικό κέρδος εκτοξεύεται προκλητικά. Όταν οι τιμές λιανικής βαφτίζονται και παρουσιάζονται ως δήθεν «προσφορά» χονδρικής, είναι προφανές ότι κάποιος μας θεωρεί εξαιρετικά αφελείς.

Για τους έχοντες επαγγελματική σχέση και γνώσεις με τον συγκεκριμένο επαγγελματικό τομέα, είναι πρόδηλο  ότι οι προσφερόμενες τιμές είναι αν μη τι άλλοι «προνομιακού χαρακτήρα και ύψους» για τον προμηθευτή, αν και για τον απλό πολίτη μπορεί να θεωρηθούν  «φυσιολογικές»… συγκρινόμενες με τις τιμές λιανικής στα βιβλιοχαρτοπωλεία, στα οποία ομοειδή προϊόντα διατίθενται σύμφωνα με τις εμπορικές πρακτικές του κλάδου με  τυπικό κέρδος  60-100% της τιμής χονδρικής πώλησης…

Πίνακας των υλικών της προμήθειας

  • Το Θεσμικό Παραθυράκι και η «Καραμέλα» της Νομιμότητας

Φυσικά, αν τολμήσεις να ρωτήσεις τους αρμόδιους, η απάντηση είναι έτοιμη, αποστειρωμένη και τυποποιημένη: «Όλα έγιναν απολύτως νόμιμα, με βάση τις διατάξεις του Ν. 4412/2016». Το απόλυτο θεσμικό «σωσίβιο» της απευθείας ανάθεσης. Και πράγματι, τυπικά, η διαδικασία κινείται στα όρια του νόμου. Είναι, όμως, η επιτομή της διαχειριστικής ντροπής.

Η νομιμότητα δεν μπορεί να αποτελεί τη διαρκή κολυμβήθρα του Σιλωάμ για να ξεπλένεται η πολιτική και διοικητική γύμνια. Οι πολίτες δεν ζητούν απλώς την τήρηση του γράμματος του νόμου· ζητούν από τους αιρετούς να προστατεύουν το ταμείο του Δήμου με το ίδιο ακριβώς πάθος που θα προστάτευαν το δικό τους προσωπικό πορτοφόλι. Όταν η ανάθεση γίνεται εργαλείο κλειστής μοιρασιάς, η έννοια της ανοιχτής αγοράς δολοφονείται στο βωμό της ταχύτητας και της ευελιξίας.

Ο Ελεγκτικός «Ύπνος του Δικαίου»

Το πιο εξοργιστικό κομμάτι, ωστόσο, παραμένει η εκκωφαντική σιωπή και αδράνεια των ελεγκτικών μηχανισμών. Η αρμόδια Αποκεντρωμένη Διοίκηση και το Ελεγκτικό Συνέδριο λειτουργούν συχνά ως απλοί, τυφλοί διεκπεραιωτές γραφειοκρατίας, εγκρίνοντας διαδικασίες αρκεί να έχουν μπει οι σωστές σφραγίδες στα σωστά κουτάκια. Ποιος ελέγχει αν αναζητήθηκε όντως η συμφερότερη λύση; Απολύτως κανείς.

Αυτό το καθεστώς των «κλειστών κλαμπ» ανάθεσης, που εφαρμόζεται κατά κόρον ως πάγια τακτική σε δεκάδες δήμους ανά τη χώρα, μας δείχνει τον πραγματικό, σκληρό πυρήνα της αυτοδιοίκησης: πολλή επικοινωνία, μπόλικη ανακύκλωση (κυρίως δημοσίου χρήματος στους ίδιους και τους ίδιους) και απολύτως μηδενικός σεβασμός στον φορολογούμενο δημότη.

Συνολικά…

Η περίπτωση της συγκεκριμένης απευθείας ανάθεσης για υλικά προβολής, που αγγίζει το διόλου ευκαταφρόνητο ποσό των 19.000 ευρώ, δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση ένα μεμονωμένο διοικητικό «ατύχημα». Αποτελεί, αντίθετα, ένα βαθιά συστημικό σύμπτωμα μιας αυτοδιοίκησης που έχει εθιστεί μακροχρόνια στη λογική του ελάχιστου κόπου και της μέγιστης βολής, βαφτίζοντας το κλείσιμο του ματιού στους προμηθευτές ως «ορθή διοίκηση». Η εργαλειοποίηση των δήθεν «έκτακτων» ή «γρήγορων» διαδικασιών για τη μόνιμη και σταθερή τροφοδοσία συγκεκριμένων οικονομικών φορέων με τα χρήματα των δημοτών, καταδεικνύει την παντελή απουσία πολιτικής βούλησης για πραγματική διαφάνεια.

Το ζητούμενο, σε τελική ανάλυση, δεν είναι μόνο ο έλεγχος των αρμόδιων αρχών που συχνά αδρανούν θεαματικά σε επίπεδο ουσίας, αλλά το ίδιο το θεσμικό πλαίσιο που επιτρέπει σε κάθε διοίκηση να παίζει τον ρόλο του επιχειρηματικού τοποτηρητή, ξοδεύοντας ελεύθερα πόρους χωρίς σοβαρή λογοδοσία. Όταν ένα ολόκληρο σύστημα μαθαίνει να θεωρεί την εξόφθαλμη αδιαφάνεια ως αναπόσπαστο και προστατευόμενο κομμάτι της τυπικής νομιμότητας, το παιχνίδι των ίσων ευκαιριών στην αγορά είναι απλώς χαμένο από τα αποδυτήρια.

——–

Υ.Γ.1: Η συγκεκριμένη  πρακτική, όπως περιγράφεται αναλυτικά ποιο πάνω, απευθείας ανάθεσης προμηθειών στους δήμους, δεν είναι πρωτόγνωρη και δεν αφορά ως πράξη μόνο ένα δήμο, αλλά  ένα πολύ μεγάλο αριθμό δήμων και γι’αυτό  η στήλη έκρινε ότι σημασία έχει η «μη νόμιμη εφαρμοζόμενη πρακτική» και όχι ο Δήμος ως αναφορά..

——–

Υ.Γ.2: Ο έλεγχος  νομιμότητας αυτών των αποφάσεων ανήκει στην οικεία «Αποκεντρωμένη διοίκηση» και το Ελεγκτικό Συνέδριο (λόγο ύψους δαπάνης απολογιστικά και μόνο), αλλά και οι δύο αρχές, ουδέποτε «παίρνουν είδηση» το μη νόμιμο των διαδικασιών….

————-

Πηγές

  • Απόφαση Διαύγειας / ΑΔΑ: Ψ8ΑΘΩΞ2-ΟΗΔ (Έγκριση απευθείας ανάθεσης για την προμήθεια αναλωσίμων).
  • Επίσημο έγγραφο τεχνικών προδιαγραφών και προσφοράς προμηθευτή.
  • Δημοσιογραφική Έρευνα και επιμέλεια ομάδας portal.
Facebook
Threads
Twitter
Email
Print
Νέο πειθαρχικό δίκαιο υπαλλήλων δημοσίου και ΟΤΑ: Σε ισχύ από σήμερα – Οι πρόσθετες πειθαρχικές ποινές
Επιλογές Δυτικής Αθήνας