Σύνοψη: Η κατάθεση του νομοσχεδίου του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689 σηματοδοτεί τη μετάβαση της χώρας σε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο διακυβέρνησης της Τεχνητής Νοημοσύνης. Εκτός από την εναρμόνιση με τον ευρωπαϊκό AI Act, εισάγονται νέοι θεσμοί εποπτείας, όπως η ενίσχυση του ρόλου της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, η δημιουργία Κέντρου Τεχνητής Νοημοσύνης στην ΕΕΤΤ, το Εθνικό Μητρώο Συστημάτων AI, το Παρατηρητήριο Τεχνητής Νοημοσύνης και το AI Sandbox για δοκιμή καινοτόμων εφαρμογών.
Ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι αλλαγές για τους Δήμους και συνολικά τους φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οι οποίοι πλέον υποχρεούνται να καταγράφουν και να τεκμηριώνουν κάθε εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιούν. Παράλληλα, προβλέπονται αυστηρές κυρώσεις για παραβιάσεις του νέου πλαισίου, ενώ οι πρόσθετες διατάξεις για την ψηφιακή διακυβέρνηση επιταχύνουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους, με στόχο αποτελεσματικότερες, διαφανέστερες και ασφαλέστερες δημόσιες υπηρεσίες.
———–
Αναλυτικά…
Κατατέθηκε το νομοσχέδιο για την Τεχνητή Νοημοσύνη και στους Δήμους
Η κατάθεση στη Βουλή του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689 αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα βήματα εκσυγχρονισμού της ελληνικής δημόσιας διοίκησης. Πρόκειται για το πρώτο ολοκληρωμένο εθνικό θεσμικό πλαίσιο που ρυθμίζει την ανάπτυξη, τη χρήση και την εποπτεία της Τεχνητής Νοημοσύνης, μεταφέροντας στην ελληνική έννομη τάξη τις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού AI Act.
Το νέο πλαίσιο δεν αφορά αποκλειστικά τις επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας. Αγγίζει άμεσα το σύνολο του δημόσιου τομέα, τις ανεξάρτητες αρχές, τις δημόσιες υπηρεσίες και κυρίως τους Δήμους, οι οποίοι καλούνται να ενσωματώσουν τις νέες απαιτήσεις σε κάθε ψηφιακή εφαρμογή που αξιοποιεί τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης.
- Δημιουργείται εθνικό σύστημα εποπτείας της Τεχνητής Νοημοσύνης
Βασικός στόχος του νομοσχεδίου είναι η ανάπτυξη ενός αξιόπιστου και ασφαλούς οικοσυστήματος τεχνητής νοημοσύνης που θα εξισορροπεί την καινοτομία με την προστασία των πολιτών.
Η νέα αρχιτεκτονική εποπτείας στηρίζεται στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, στη διασφάλιση των προσωπικών δεδομένων, στην κυβερνοασφάλεια, στη διαφάνεια των αλγοριθμικών αποφάσεων και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ελληνικών επιχειρήσεων που αναπτύσσουν εφαρμογές AI.
Παράλληλα, η χώρα εναρμονίζεται με τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις που προβλέπουν διαφορετικό επίπεδο ελέγχου ανάλογα με τον βαθμό κινδύνου κάθε εφαρμογής τεχνητής νοημοσύνης.
- Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων αποκτά κεντρικό ρόλο
Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα αναλαμβάνει τον κεντρικό εποπτικό ρόλο για τα απαγορευμένα συστήματα AI, τις εφαρμογές υψηλού κινδύνου και τα συστήματα που υπόκεινται σε υποχρεώσεις διαφάνειας.
Επιπλέον, λειτουργεί ως σημείο επαφής της χώρας με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Γραφείο Τεχνητής Νοημοσύνης, ενώ δημιουργείται ηλεκτρονικό σύστημα καταγγελιών για παραβάσεις του AI Act, διευκολύνοντας πολίτες και επιχειρήσεις να αναφέρουν παραβιάσεις.
- Νέο Κέντρο Τεχνητής Νοημοσύνης στην ΕΕΤΤ
Στην ΕΕΤΤ ιδρύεται Κέντρο Συντονισμού και Τεχνογνωσίας, το οποίο θα παρέχει επιστημονική και τεχνική υποστήριξη στις εποπτικές αρχές, θα εκπαιδεύει δημόσιους οργανισμούς, θα συμβάλλει στη σύνταξη κωδίκων δεοντολογίας και θα υποστηρίζει μικρομεσαίες επιχειρήσεις, νεοφυείς εταιρείες και ερευνητικούς οργανισμούς.
Η δημιουργία ενός τέτοιου κέντρου θεωρείται κρίσιμη, καθώς η εφαρμογή του AI Act απαιτεί εξειδικευμένη τεχνογνωσία και συνεχή παρακολούθηση των τεχνολογικών εξελίξεων.
- AI Sandbox για δοκιμές νέων εφαρμογών
Σημαντική καινοτομία αποτελεί η δημιουργία του ελληνικού AI Sandbox, δηλαδή ενός ρυθμιστικού περιβάλλοντος δοκιμών όπου νέες εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούν να αξιολογούνται πριν διατεθούν στην αγορά.
Η συνεργασία με το ΦΑΡΟΣ AI Factory, το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας και τους Ευρωπαϊκούς Κόμβους Ψηφιακής Καινοτομίας δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ταχύτερη ανάπτυξη και ασφαλέστερη αξιοποίηση νέων τεχνολογιών στην Ελλάδα.
- Υποχρεωτικό Μητρώο AI για όλο το Δημόσιο
Το Ενιαίο Μητρώο Συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης αποτελεί μία από τις σημαντικότερες θεσμικές παρεμβάσεις του νομοσχεδίου.
Κάθε δημόσιος φορέας θα είναι υποχρεωμένος να δηλώνει κάθε εφαρμογή AI πριν από την επιχειρησιακή της λειτουργία, καταγράφοντας τον σκοπό χρήσης, τα δεδομένα που επεξεργάζεται, τις εκτιμήσεις κινδύνου, τα τεχνικά χαρακτηριστικά, τα μέτρα κυβερνοασφάλειας και τις επιπτώσεις στα θεμελιώδη δικαιώματα.
Η υποχρέωση αυτή δημιουργεί ένα νέο επίπεδο λογοδοσίας, επιτρέποντας τον έλεγχο της δημόσιας χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης.
- Τι σημαίνει αυτό για τους Δήμους
Οι Δήμοι εισέρχονται σε μια νέα εποχή ψηφιακής διακυβέρνησης. Εφαρμογές όπως έξυπνα συστήματα εξυπηρέτησης πολιτών, ψηφιακοί βοηθοί, διαχείριση κυκλοφορίας, καθαριότητας, ενεργειακής κατανάλωσης ή αυτοματοποιημένης επεξεργασίας αιτημάτων θα πρέπει να πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις διαφάνειας και συμμόρφωσης.
Παράλληλα, οι δημοτικές υπηρεσίες θα χρειαστούν εξειδικευμένο προσωπικό, διαδικασίες αξιολόγησης κινδύνου και συνεχή εκπαίδευση, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη ενσωματώνεται σταδιακά στην καθημερινή λειτουργία της αυτοδιοίκησης.
- Παρατηρητήριο Τεχνητής Νοημοσύνης
Το νέο Παρατηρητήριο θα αξιολογεί την εφαρμογή της εθνικής στρατηγικής, θα καταγράφει τις εξελίξεις, θα αναλύει τις τεχνολογικές τάσεις και θα δημοσιοποιεί εκθέσεις προόδου.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται η διαρκής αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των δημόσιων πολιτικών στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης.
- Ποινικές κυρώσεις για τα deepfakes
Το νομοσχέδιο εισάγει και ποινικές προβλέψεις για την παραποίηση ή αφαίρεση των σημάνσεων που υποδεικνύουν ότι ένα οπτικοακουστικό ή άλλο ψηφιακό περιεχόμενο έχει παραχθεί με τεχνητή νοημοσύνη.
Η πρόβλεψη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία τα deepfakes χρησιμοποιούνται ολοένα συχνότερα για παραπληροφόρηση, οικονομικές απάτες και ψηφιακή εξαπάτηση.
- Πρόστιμα και κυρώσεις
Οι εποπτικές αρχές αποκτούν εκτεταμένες αρμοδιότητες επιβολής διοικητικών κυρώσεων, οι οποίες περιλαμβάνουν προειδοποιήσεις, επιπλήξεις, χρηματικά πρόστιμα και περιοδικές οικονομικές κυρώσεις, τόσο για ιδιωτικούς όσο και για δημόσιους φορείς.
Η αυστηρότητα του πλαισίου αποσκοπεί στη διασφάλιση της συμμόρφωσης και στην αποτροπή καταχρηστικών πρακτικών.
- Επιπλέον ψηφιακές αλλαγές για τους ΟΤΑ
Το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει ακόμη την επέκταση των ψηφιακών υπηρεσιών στους Δήμους, τη δημιουργία της πλατφόρμας support.gov.gr, την ανάπτυξη Ηλεκτρονικού Μητρώου Σημείων Προσβασιμότητας για τα Άτομα με Αναπηρία, την ενίσχυση του Μητρώου Ανοικτών Δεδομένων και την περαιτέρω ψηφιοποίηση του Μητρώου Πολιτών και των ληξιαρχικών πράξεων.
Οι παρεμβάσεις αυτές εντάσσονται στη συνολική στρατηγική για τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους και της αυτοδιοίκησης.
Για να δείτε το σχέδιο νόμου κάντε κλικ εδώ
Συνολικά…
Το νομοσχέδιο για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού AI Act δεν αποτελεί απλώς μια τυπική εναρμόνιση με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Διαμορφώνει ένα νέο μοντέλο διακυβέρνησης της Τεχνητής Νοημοσύνης στην Ελλάδα, στο οποίο η καινοτομία συνυπάρχει με τη λογοδοσία, την προστασία των δικαιωμάτων και τη θεσμική εποπτεία. Για τους Δήμους, η μετάβαση αυτή συνεπάγεται νέες υποχρεώσεις, αλλά και σημαντικές δυνατότητες αξιοποίησης της τεχνολογίας για τη βελτίωση των δημοτικών υπηρεσιών, την αποτελεσματικότερη διαχείριση των πόρων και την καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών. Η επιτυχία του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί από την επάρκεια των υποδομών, την εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού, τη διαθεσιμότητα χρηματοδοτικών εργαλείων και την ουσιαστική συνεργασία κράτους, αυτοδιοίκησης, επιχειρήσεων και ερευνητικής κοινότητας, ώστε η τεχνητή νοημοσύνη να αποτελέσει μοχλό βιώσιμης ανάπτυξης και όχι πηγή νέων ανισοτήτων ή θεσμικών κινδύνων.
