Σύνοψη
- Εποχική δραστηριότητα και ψηφιακή κατανομή: Διατίθεται έως και το 10% των συνολικών θέσεων κάθε λαϊκής αγοράς σε εποχικούς παραγωγούς για εξάμηνη διάρκεια, με τη διαδικασία επιλογής να κρίνεται μέσω ηλεκτρονικής κλήρωσης στο σύστημα Ο.Π.Σ.Α.Α. όταν υπάρχουν περισσότεροι του ενός ενδιαφερόμενοι.
- Προθεσμίες μετακινήσεων και βελτίωσης: Οι αιτήσεις για βελτίωση θέσης ή μετακίνηση σε κενά πόστα εντός της ίδιας περιφερειακής ενότητας (ή εντός του ίδιου κορμού στην Αττική) διενεργούνται αποκλειστικά σε ετήσια βάση με καταληκτικές ημερομηνίες την 24η Μαρτίου και την 23η Σεπτεμβρίου.
- Απώλεια θέσης και αυστηρές κυρώσεις: Η αδικαιολόγητη αποχή από τον πάγκο για 20 ημέρες ετησίως επιφέρει αυτοδίκαιη έκπτωση λόγω σιωπηρής παραίτησης, ενώ παράλληλα η παράλειψη μεταβίβασης άδειας θανόντος εντός 12 μηνών οδηγεί στην οριστική ακύρωσή της.
- Μετάβαση στην ψηφιακή εποχή και ειδικά καθεστώτα: Καταργείται η ανανέωση των παλαιών έντυπων αδειών οι οποίες μετατρέπονται υποχρεωτικά σε ψηφιακές, ενώ θεσπίζονται πενταετείς άδειες για χειροτέχνες-καλλιτέχνες με δικαίωμα τρίμηνης άσκησης δραστηριότητας ετησίως χωρίς υποχρέωση έναρξης στην εφορία.
———————
Αναλυτικά…
Σε ένα συνολικό ξεκαθάρισμα των κανόνων λειτουργίας του υπαίθριου εμπορίου προχωρά η Πολιτεία, θέτοντας σε πλήρη εφαρμογή τις διατάξεις του νόμου 4849/2021, όπως τροποποιήθηκε πρόσφατα από τον νόμο 5297/2026.
Μέσα από αναλυτική εγκύκλιο του Υπουργείου Ανάπτυξης, η οποία αναρτήθηκε στο πρόγραμμα «Διαύγεια», επιχειρείται να αντιμετωπιστούν παθογένειες δεκαετιών, να ενισχυθεί η διαφάνεια μέσω ψηφιακών εργαλείων και να διασφαλιστεί η εύρυθμη εξυπηρέτηση καταναλωτών και επαγγελματιών.
- Το νέο καθεστώς για τις εποχικές θέσεις
Κομβικό σημείο των διευκρινίσεων αποτελεί η διάθεση θέσεων για την κάλυψη αμιγώς εποχικών αναγκών των αγροτών-παραγωγών. Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, οι αρμόδιοι φορείς λειτουργίας δύνανται να κατανέμουν για εποχική χρήση έως και το 10% των συνολικών θέσεων κάθε λαϊκής αγοράς.
Η παραχώρηση αυτή έχει ανώτατο χρονικό όριο τους έξι μήνες ανά παραγωγό, παρέχοντας ωστόσο τη δυνατότητα διαδοχικής αξιοποίησης της ίδιας θέσης από διαφορετικούς επαγγελματίες κατά τη διάρκεια του έτους.
Η διοικητική διαδικασία μεταφέρεται πλέον στο ψηφιακό περιβάλλον. Η αίτηση του ενδιαφερόμενου δημοσιοποιείται στον ιστότοπο της οικείας αρχής για διάστημα 48 ωρών. Εφόσον δεν υπάρξει δεύτερη υποψηφιότητα, η θέση κατοχυρώνεται άμεσα.
Στην περίπτωση πολλαπλών αιτήσεων για το ίδιο σημείο, η επιλογή πραγματοποιείται αδιάβλητα μέσω ηλεκτρονικής κλήρωσης στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Αδειοδότησης και Διαχείρισης του Υπαίθριου Εμπορίου (Ο.Π.Σ.Α.Α.).
- Βελτιώσεις θέσεων και μετακινήσεις σε δύο συγκεκριμένες ημερομηνίες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ρύθμιση για τη χωροταξική αναδιάταξη των πωλητών. Όσοι επιθυμούν βελτίωση θέσης εντός της ίδιας αγοράς ή μετακίνηση σε κενό πόστο άλλης λαϊκής αγοράς, μπορούν να το πράξουν αποκλειστικά εντός της ίδιας περιφερειακής ενότητας.
Ειδική μέριμνα λαμβάνεται για την Περιφέρεια Αττικής, όπου λόγω της ιδιαιτερότητας του πολεοδομικού ιστού, επιτρέπεται η μετακίνηση σε διαφορετική αγορά που ανήκει στον ίδιο οργανωτικό κορμό.
Οι διαδικασίες αυτές δεν γίνονται άναρχα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, αλλά συμπυκνώνονται σε δύο διακριτά χρονικά παράθυρα διάρκειας ενός μηνός. Οι καταληκτικές ημερομηνίες υποβολής και διεκπεραίωσης είναι αυστηρά η 24η Μαρτίου και η 23η Σεπτεμβρίου κάθε έτους. Όπου παρατηρείται συνωστισμός υποψηφίων για συγκεκριμένες κενές θέσεις, τον τελικό λόγο έχει εκ νέου η ηλεκτρονική κληρωτίδα.
- Πότε επέρχεται απώλεια θέσης: Ο κανόνας των 20 ημερών
Αυστηροποίηση προβλέπεται και για τους όρους παρουσίας των αδειούχων στους χώρους των αγορών. Η αδικαιολόγητη απουσία πωλητή από τον πάγκο του για 20 ημέρες σε ετήσια βάση θεωρείται πλέον ως σιωπηρή παραίτηση από το δικαίωμα θέσης.
Σε αυτή την περίπτωση, η αρμόδια αρχή προχωρά αυτόματα στην έκδοση διαπιστωτικής πράξης αποβολής, με τον ενδιαφερόμενο να διατηρεί το δικαίωμα υποβολής ένστασης εντός αποκλειστικής προθεσμίας 15 ημερών από την κοινοποίηση.
Εξίσου ρητή είναι η προθεσμία που αφορά στη μεταβίβαση των αδειών μετά τον θάνατο του δικαιούχου. Εάν οι νόμιμοι κληρονόμοι ή δικαιούχοι δεν κινήσουν τη διαδικασία μεταβίβασης εντός 12 μηνών από το συμβάν, η άδεια παύει οριστικά να ισχύει και χάνεται οριστικά, χωρίς περιθώριο αναβίωσης.
- Η μετάβαση στις ψηφιακές άδειες και η πρόνοια για χειροτέχνες
Στο πεδίο της ψηφιοποίησης, η εγκύκλιος αποσαφηνίζει ότι οι παραδοσιακές έντυπες άδειες ολοκληρώνουν τον κύκλο τους. Με τη λήξη τους δεν υφίσταται διαδικασία φυσικής ανανέωσης, αλλά εκδίδονται αποκλειστικά σε ψηφιακή μορφή.
Προκειμένου να αποφευχθεί διοικητικό κενό και στάση εργασιών μέχρι την πλήρη ψηφιοποίηση, προβλέπεται μεταβατική λύση: όσοι πωλητές διαθέτουν ληγμένες άδειες που δεν έχουν καταργηθεί, λαμβάνουν υπηρεσιακή βεβαίωση συνέχισης δραστηριότητας, εφόσον διατηρούν σε ισχύ όλα τα απαιτούμενα φορολογικά και ασφαλιστικά δικαιολογητικά.
Τέλος, ειδικό πλαίσιο ορίζεται για τους χειροτέχνες και καλλιτέχνες, στους οποίους χορηγούνται άδειες διάρκειας πέντε ετών. Τα φυσικά αυτά πρόσωπα έχουν το δικαίωμα να δραστηριοποιούνται για τρεις μήνες ανά έτος, απαλλασσόμενα από την υποχρέωση έναρξης επιχειρηματικής δραστηριότητας στην εφορία και χρήσης ταμειακών μηχανών (ΦΗΜ), διατηρώντας ένα ευέλικτο καθεστώς ενίσχυσης της μικρής χειροτεχνικής παραγωγής.
- Βασικά Σημεία της Εγκυκλίου 87954/2026
Εποχικές θέσεις παραγωγών: Δυνατότητα διάθεσης έως και του 10% των συνολικών θέσεων κάθε λαϊκής αγοράς για εποχικές ανάγκες. Η παραχώρηση διαρκεί έως 6 μήνες ανά παραγωγό (με δυνατότητα διαδοχικής παραχώρησης της ίδιας θέσης). Εάν υπάρξουν περισσότερες αιτήσεις εντός 48 ωρών, η επιλογή γίνεται μέσω ηλεκτρονικής κλήρωσης στο σύστημα Ο.Π.Σ.Α.Α..
Βελτίωση θέσης & μετακινήσεις: Επιτρέπεται η μετακίνηση μόνο σε κενές θέσεις εντός της ίδιας Περιφερειακής Ενότητας (ή εντός του ίδιου κορμού στην Περιφέρεια Αττικής). Οι σχετικές διαδικασίες διεξάγονται εντός ενός μηνός, με συγκεκριμένες καταληκτικές ημερομηνίες την 24η Μαρτίου και την 23η Σεπτεμβρίου κάθε έτους.
Απώλεια θέσης (Κανόνας 20 ημερών): Η αδικαιολόγητη μη προσέλευση πωλητή για 20 ημέρες ετησίως θεωρείται σιωπηρή παραίτηση. Εκδίδεται διαπιστωτική πράξη έκπτωσης, κατά της οποίας παρέχεται προθεσμία υποβολής ένστασης εντός 15 ημερών.
Μεταβίβαση άδειας λόγω θανάτου: Η σχετική αίτηση μεταβίβασης πρέπει να κατατεθεί εντός 12 μηνών από τον θάνατο του δικαιούχου, αλλιώς η άδεια ανακαλείται/παύει οριστικά.
Ληγμένες έντυπες άδειες: Δεν ανανεώνονται σε έντυπη μορφή αλλά μετατρέπονται υποχρεωτικά σε ψηφιακές. Όσοι έχουν άδειες που έληξαν (χωρίς να έχουν ανακληθεί), μπορούν να συνεχίσουν να δραστηριοποιούνται προσωρινά λαμβάνοντας βεβαίωση ισχύος από την αρμόδια αρχή, εφόσον τα δικαιολογητικά τους παραμένουν έγκυρα.
Χειροτέχνες & καλλιτέχνες: Άδειες 5ετούς διάρκειας, με δικαίωμα παρουσίας για 3 μήνες ετησίως και απαλλαγή από έναρξη επιχειρηματικής δραστηριότητας και φορολογικό μηχανισμό (ΦΗΜ) υπό όρους.
Συνολικά…
Η νέα εγκύκλιος του Υπουργείου Ανάπτυξης θέτει τέλος σε γκρίζες ζώνες δεκαετιών, εισάγοντας ένα περιβάλλον σαφών κανόνων και διαφάνειας στις λαϊκές αγορές. Ο ψηφιακός μετασχηματισμός, μέσω του Ο.Π.Σ.Α.Α. και των ηλεκτρονικών κληρώσεων, εξοβελίζει τις πελατειακές πρακτικές στην κατανομή θέσεων, ενώ η αυστηρή πρόβλεψη για την 20ήμερη απουσία εξορθολογίζει τη χρήση των δημόσιων χώρων υπέρ των πραγματικά ενεργών επαγγελματιών. Παράλληλα, οι ρυθμίσεις για τις εποχικές θέσεις και τους χειροτέχνες αποδεικνύουν προσαρμοστικότητα στις πραγματικές ανάγκες της πρωτογενούς παραγωγής και της μικρής δημιουργικής οικονομίας. Το στοίχημα πλέον περνά στην ταχύτητα ανταπόκρισης των δημοτικών υπηρεσιών και των περιφερειών για την άμεση και πιστή εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου.
————–
Πηγές
- Εγκύκλιος Υπουργείου Ανάπτυξης για την εφαρμογή του ν. 4849/2021 (όπως τροποποιήθηκε με τον ν. 5297/2026) / Πρόγραμμα «Διαύγεια»
- Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ – ΜΠΕ)
