Σύνοψη
- Χρόνια αδράνεια και ανοχύρωτες πόλεις: Οι πρώτες φθινοπωρινές βροχοπτώσεις αναδεικνύουν εκ νέου την απουσία προληπτικών παρεμβάσεων από Δήμους και Περιφέρειες, καθώς οι θερινοί μήνες παρέρχονται χωρίς καθαρισμούς ρεμάτων, συντήρηση φρεατίων ή ολοκλήρωση κρίσιμων έργων απορροής ομβρίων υδάτων.
- Θεσμικός αποπροσανατολισμός και μετακύλιση ευθυνών: Με την εκδήλωση πλημμυρικών φαινομένων ενεργοποιείται ένα διαρκές γαϊτανάκι αποποίησης ευθυνών μεταξύ δημοτικών αρχών, περιφερειών και κεντρικής διοίκησης, με επίκληση της γραφειοκρατίας και της επικάλυψης αρμοδιοτήτων.
- Σπατάλη πόρων σε έργα βιτρίνας: Τα διαθέσιμα αυτοδιοικητικά κονδύλια και οι ευρωπαϊκοί πόροι κατευθύνονται κατά κύριο λόγο σε προεκλογικές αναπλάσεις και παρεμβάσεις εντυπωσιασμού, την ώρα που οι βασικές υποδομές εγκαταλείπονται και ζητούνται συνεχώς έκτακτες κρατικές χρηματοδοτήσεις χωρίς κοστολογημένο σχεδιασμό.
- Ανάγκη άμεσης θεσμικής αναμόρφωσης: Επιβάλλεται ο οριστικός και σαφής επανακαθορισμός των ορίων ευθύνης κάθε βαθμού διοίκησης, ώστε να πάψει η κλιματική κρίση να λειτουργεί ως άλλοθι διαχειριστικής ανεπάρκειας και να κατοχυρωθεί η ουσιαστική λογοδοσία των αιρετών.
—————
Αναλυτικά…
Το φθινοπωρινό deja vu της κρατικής ανικανότητας
Αρκεί μια επίμονη μπόρα για να διαλυθεί το καλοπληρωμένο αφήγημα του «έξυπνου δήμου» και της «πράσινης περιφέρειας». Με το πρώτο βροντερό μπουμπουνητό, οι κάτοικοι του λεκανοπεδίου και της περιφέρειας παύουν να είναι πολίτες μιας ευρωπαϊκής χώρας και μετατρέπονται σε πιστούς μιας ιδιότυπης μετεωρολογικής θρησκείας: κοιτούν τα σύννεφα και παρακαλούν να μην κατέβει το ρέμα στο σαλόνι τους.
γράφει ο «Αυτοδιοικητικός»
Δεν μιλάμε για θεομηνίες που ξεπερνούν την ανθρώπινη λογική. Μιλάμε για τη γνωστή, εγχώρια, διαχρονική ανικανότητα που φοράει ακριβό κοστούμι αιρετού. Το καλοκαίρι πέρασε με πανηγύρια, συναυλίες και απευθείας αναθέσεις για πλακόστρωτα που ξηλώνονται κάθε διετία. Για τα φρεάτια, τα ρέματα και τα έργα απορροής; Σιωπή. Αυτά είναι υπόγεια, δεν γράφουν καλά στις κάμερες και δεν κόβουν κορδέλες.
- Το εθνικό σπορ: Πινγκ-πονγκ αρμοδιοτήτων πάνω στη λάσπη
Μόλις όμως τα αυτοκίνητα επιπλεύσουν και οι δρόμοι μετατραπούν σε χειμάρρους, η παραλυμένη μηχανή της αυτοδιοίκησης εκτελεί με μαεστρία το μοναδικό πρόγραμμα που γνωρίζει άπταιστα: το μπαλάκι των ευθυνών.
Ο δήμαρχος εμφανίζεται με γαλότσες στα τοπικά κανάλια καταγγέλλοντας την περιφέρεια για τα ρέματα. Ο περιφερειάρχης επιστρέφει το σερβίς, δείχνοντας το αρμόδιο υπουργείο για τα κονδύλια και τους δήμους για τα σχάρες των ομβρίων. Και το κεντρικό κράτος, από το αποστειρωμένο περιβάλλον του εκάστοτε μεγάρου, κουνάει το δάχτυλο στους ΟΤΑ για κακοδιαχείριση.
Ένα καλοκουρδισμένο γαϊτανάκι ανευθυνότητας, όπου όλοι δηλώνουν θεσμικά «αναρμόδιοι» μόλις λερωθούν τα χέρια τους. Το θεσμικό πλαίσιο παραμένει σκόπιμα δαιδαλώδες. Όσο δεν ξεκαθαρίζει ποιος έχει το φρεάτιο, ποιος το ρέμα και ποιος τον καθαρισμό, κανείς δεν φταίει ποτέ για τίποτα. Είναι το τέλειο γραφειοκρατικό άλλοθι.
- Κονδύλια για φιέστες, ψίχουλα για επιβίωση
Ας μιλήσουμε όμως με όρους προϋπολογισμών, γιατί εκεί κρύβεται η πραγματική ξεδιαντροπιά. Τα ταμεία των δήμων αδειάζουν με τρομακτική ταχύτητα σε έργα βιτρίνας, πρόσκαιρου εντυπωσιασμού και ψηφοθηρικής εξυπηρέτησης.
Όταν όμως έρχεται η ώρα για ένα κοστολογημένο, στρατηγικό σχέδιο αντιπλημμυρικής θωράκισης, η μόνιμη επωδός είναι η «έλλειψη πόρων». Απαιτούν συνεχώς έκτακτες ενισχύσεις από το κράτος, χωρίς ποτέ να έχουν αξιολογήσει αν τα εκατομμύρια που εισέρρευσαν τα προηγούμενα χρόνια έπιασαν τόπο ή πνίγηκαν στις εκπτώσεις των εργολάβων.
Η κλιματική κρίση έχει γίνει το απόλυτο πλυντήριο ανεπάρκειας. Οτιδήποτε πάει στραβά, βαφτίζεται «πρωτοφανές φαινόμενο χιλιετίας». Όχι, κύριοι. Πρωτοφανής είναι μόνο η επιμονή σας να διαχειρίζεστε δημόσιο χρήμα ως προσωπικό προεκλογικό κονδύλι, αφήνοντας τις ζωές των ανθρώπων στην τύχη του καιρού.
Συνολικά…
Η αντοχή μιας κοινωνίας απέναντι στην αυτοδιοικητική παρακμή έχει όρια που ήδη δοκιμάζονται σκληρά. Δεν είναι δυνατόν η πολιτική ευθύνη στην Ελλάδα να εξατμίζεται κάθε φορά που ανοίγουν οι ουρανοί. Απαιτείται άμεση, ριζική νομοθετική τομή: συγκεκριμένη χαρτογράφηση και απόδοση κάθε τετραγωνικού μέτρου αρμοδιότητας σε έναν και μοναδικό φορέα, με παράλληλη θέσπιση αυστηρών ποινικών και αστικών ευθυνών για τους αιρετούς που παραμελούν τη θωράκιση των περιοχών τους. Παράλληλα, οι πολίτες οφείλουν να πάψουν να επικροτούν στις κάλπες τις εύκολες υποσχέσεις και τους επικοινωνιακούς δημάρχους που θυμούνται τις γειτονιές μόνο πριν την ψηφοφορία. Όσο η ψήφος εξακολουθεί να ανταλλάσσεται με μικρορουσφέτια και όχι με κριτήριο την αποτελεσματικότητα και τη διαφάνεια, τόσο οι τοπικές κοινωνίες θα παραμένουν όμηροι μιας αλαζονικής ελίτ που ξέρει να ξοδεύει, αλλά αρνείται να προστατεύσει.
—————
Πηγές
- Θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας ΟΤΑ (Κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων, Πρόγραμμα «Καλλικράτης» / «Κλεισθένης»).
- Δημοσιονομικά στοιχεία κατανομής Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ) και προγραμμάτων έκτακτης ανάγκης Υπουργείου Εσωτερικών.
