Σύνοψη: Η υποχρέωση καθαρισμού οικοπέδων για το 2026 εντάσσεται σε ένα αυστηρότερο πλαίσιο πρόληψης πυρκαγιών, με σαφείς προθεσμίες και σημαντικά πρόστιμα για τους παραβάτες. Οι ιδιοκτήτες καλούνται να ολοκληρώσουν τις εργασίες έως τις 15 Ιουνίου και να διατηρούν τους χώρους καθαρούς μέχρι το τέλος της αντιπυρικής περιόδου. Οι δήμοι έχουν ενεργό ρόλο στον έλεγχο και την επιβολή μέτρων, ενώ προβλέπονται και διαδικασίες καταγγελιών από πολίτες.
Συνοπτικά…
- Οι υποχρεωτικοί καθαρισμοί οικοπέδων για την αντιπυρική περίοδο ξεκίνησαν την 1η Απριλίου και πρέπει να ολοκληρωθούν έως τις 15 Ιουνίου, με συντήρηση έως τις 31 Οκτωβρίου.
- Οι ιδιοκτήτες, μισθωτές ή επικαρπωτές είναι υπεύθυνοι για τον καθαρισμό, είτε προσωπικά είτε μέσω εταιρίας.
- Ο καθαρισμός περιλαμβάνει απομάκρυνση ξερών δέντρων, κλαδιών, ξερών χόρτων, θαμνώδους βλάστησης και άλλων εύφλεκτων υλικών, ενώ εξαιρούνται οι συντηρημένοι κήποι και φυτεμένες επιφάνειες.
- Η υποχρέωση δήλωσης των εργασιών καθαρισμού γίνεται στο Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών, με πρόστιμα από 100 έως 5.000 ευρώ σε περίπτωση παράβασης ή ψευδούς δήλωσης.
- Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, επιβάλλονται πρόστιμα έως 2.000 ευρώ και ο Δήμος μπορεί να αναλάβει τον καθαρισμό με χρέωση στον υπεύθυνο.
Αναλυτικά…
Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η διαδικασία καθαρισμού οικοπέδων για το 2026, στο πλαίσιο της ενίσχυσης των μέτρων πρόληψης πυρκαγιών, με το νέο νομοθετικό πλαίσιο να θέτει σαφείς υποχρεώσεις και αυστηρές κυρώσεις για τους υπόχρεους.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις του νόμου 5281/2026, ιδιοκτήτες, επικαρπωτές, μισθωτές και υπομισθωτές οικοπεδικών και λοιπών ακάλυπτων χώρων οφείλουν να προχωρήσουν στον καθαρισμό των ακινήτων τους, καθώς και στην υποβολή σχετικής δήλωσης στο Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας.
Η καταληκτική ημερομηνία για την ολοκλήρωση των εργασιών και την υποβολή της δήλωσης είναι η 15η Ιουνίου. Από την επόμενη ημέρα και έως τις 31 Οκτωβρίου, οι χώροι θα πρέπει να διατηρούνται καθαροί καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, γεγονός που καθιστά τη συμμόρφωση όχι μια εφάπαξ υποχρέωση, αλλά μια συνεχή ευθύνη.
Υποχρεώσεις…
Οι εργασίες καθαρισμού περιλαμβάνουν απομάκρυνση ξερών χόρτων και θάμνων, αποψίλωση και αραίωση της βλάστησης, καθώς και απομάκρυνση απορριμμάτων και εύφλεκτων υλικών. Στόχος είναι η μείωση του κινδύνου εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιάς, ιδιαίτερα σε περιοχές που βρίσκονται κοντά σε κατοικημένες ζώνες.
Η υποχρέωση αφορά ακίνητα εντός σχεδίου πόλης και οικισμών, καθώς και οικόπεδα σε απόσταση έως 100 μέτρων από αυτά. Παράλληλα, επεκτείνεται και σε εκτός σχεδίου περιοχές όπου υπάρχει κτίσμα, εφόσον αυτές δεν εμπίπτουν στη δασική νομοθεσία, διευρύνοντας έτσι το πεδίο εφαρμογής των μέτρων.
Οι κυρώσεις για όσους δεν συμμορφωθούν (πρόστιμα, κλπ)
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις κυρώσεις για όσους δεν συμμορφωθούν. Το πρόστιμο για μη καθαρισμό οικοπέδου ορίζεται στο 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ και ανώτατο τα 2.000 ευρώ, ανάλογα με την έκταση. Σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης, προβλέπεται πρόστιμο 500 ευρώ εφόσον δεν έχει γίνει καθαρισμός, ενώ αν ο καθαρισμός έχει πραγματοποιηθεί αλλά δεν έχει δηλωθεί, το πρόστιμο περιορίζεται στα 100 ευρώ. Για ψευδή δήλωση προβλέπονται αυστηρότερες κυρώσεις και ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες.
Η δήλωση καθαρισμού των οικοπέδων
Η δήλωση καθαρισμού πραγματοποιείται μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας akatharista.apps.gov.gr, με τους ιδιοκτήτες να εισέρχονται χρησιμοποιώντας τους προσωπικούς τους κωδικούς Taxisnet. Στη συνέχεια επιλέγουν το ακίνητο που τους αφορά, είτε μέσω αυτόματης εμφάνισης από τα στοιχεία της ΑΑΔΕ είτε με χειροκίνητη καταχώριση στοιχείων, όπως δήμος, διεύθυνση ή ΚΑΕΚ. Αφού δηλώσουν ότι έχει πραγματοποιηθεί ο καθαρισμός σύμφωνα με τις προβλεπόμενες προδιαγραφές, προχωρούν στην οριστική υποβολή, η οποία καταγράφεται στο σύστημα και αποτελεί αποδεικτικό συμμόρφωσης σε ενδεχόμενο έλεγχο.
Τι περιλαμβάνει ο καθαρισμός οικοπέδων
Ο καθαρισμός δεν περιορίζεται σε απλή αποψίλωση, αλλά περιλαμβάνει απομάκρυνση ξερών χόρτων, κλαδιών και κάθε εύφλεκτης ύλης, αποκοπή χαμηλής βλάστησης, καθώς και απομάκρυνση απορριμμάτων ή εγκαταλελειμμένων υλικών που μπορούν να λειτουργήσουν ως καύσιμη ύλη. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον καθαρισμό κοντά σε περιφράξεις, δρόμους και κτίσματα, καθώς και στην απομάκρυνση της κομμένης βιομάζας από τον χώρο, ώστε να μην παραμένει ο κίνδυνος.
Πώς θα γίνονται οι έλεγχοι
Οι έλεγχοι πραγματοποιούνται τόσο από τους δήμους όσο και από την Πυροσβεστική. Οι δήμοι αναλαμβάνουν την ενημέρωση των πολιτών και τη διενέργεια δειγματοληπτικών ελέγχων, ενώ η Πυροσβεστική παρεμβαίνει σε περιπτώσεις καταγγελιών και επιβάλλει κυρώσεις. Η διασύνδεση των συστημάτων επιτρέπει πλέον πιο στοχευμένες παρεμβάσεις και αυξάνει την αποτελεσματικότητα του ελέγχου.
Παράλληλα, το μέτρο συνεχίζει να δοκιμάζεται στην πράξη, με προκλήσεις όπως η διαχείριση της βιομάζας ή ο εντοπισμός ιδιοκτητών να παραμένουν ανοιχτές, δείχνοντας ότι η επιτυχία του εξαρτάται τόσο από την εφαρμογή όσο και από τη συνεργασία των πολιτών.
Ο ρόλος των δήμων
Καθοριστικός είναι και ο ρόλος των δήμων, οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα να προχωρούν σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό οικοπέδων σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης, επιβαρύνοντας τον ιδιοκτήτη με το σχετικό κόστος. Το κόστος αυτό ποικίλλει ανάλογα με το μέγεθος και την κατάσταση του οικοπέδου, ξεκινώντας από περίπου 200 ευρώ για μικρές εκτάσεις και ξεπερνώντας τα 1.000 ευρώ για μεγαλύτερες ή πιο επιβαρυμένες περιπτώσεις.
Παράλληλα, ενεργοποιείται και ο ρόλος των πολιτών, οι οποίοι μπορούν να καταγγέλλουν ακαθάριστα οικόπεδα μέσω της σχετικής ψηφιακής πλατφόρμας ή στον οικείο δήμο. Ωστόσο, δεν επιτρέπεται η αυθαίρετη παρέμβαση σε ξένη ιδιοκτησία, διατηρώντας σαφή όρια μεταξύ κοινωνικής ευθύνης και ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων.
Το νέο πλαίσιο αναδεικνύει μια σαφή μετατόπιση προς την πρόληψη, με την ευθύνη να κατανέμεται τόσο στους πολίτες όσο και στην τοπική αυτοδιοίκηση, σε μια προσπάθεια περιορισμού των καταστροφικών συνεπειών των πυρκαγιών που τα τελευταία χρόνια πλήττουν επανειλημμένα τη χώρα.
Συνολικά…
Η υποχρέωση καθαρισμού οικοπέδων δεν αποτελεί απλώς μια διοικητική διαδικασία, αλλά κρίσιμο εργαλείο πρόληψης σε μια περίοδο όπου η κλιματική κρίση εντείνει τον κίνδυνο πυρκαγιών. Η αυστηροποίηση των προστίμων και η ενεργοποίηση των δήμων δείχνουν τη βούληση για μεγαλύτερη συμμόρφωση, ωστόσο το ζητούμενο παραμένει η έμπρακτη συμμετοχή των πολιτών. Η αποτελεσματικότητα του μέτρου θα κριθεί στην πράξη, από το κατά πόσο θα μετατραπεί σε συλλογική κουλτούρα πρόληψης και όχι απλώς σε υποχρέωση αποφυγής προστίμων.
