Σύνοψη: Η κυβέρνηση προωθεί δέσμη πέντε παρεμβάσεων για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους νοικοκυριών και επιχειρήσεων, το οποίο υπερβαίνει πλέον τα 235 δισ. ευρώ. Οι αλλαγές περιλαμβάνουν ενισχυμένη προστασία της πρώτης κατοικίας μέσω εξωδικαστικού μηχανισμού, νέα ρύθμιση 72 δόσεων για παλαιές οφειλές, δυνατότητα αποπληρωμής έως 240 δόσεων, άρση κατασχέσεων τραπεζικών λογαριασμών υπό προϋποθέσεις και λειτουργία του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων για ευάλωτους δανειολήπτες.
——
Αναλυτικά….
Με το ιδιωτικό χρέος πολιτών και επιχειρήσεων προς Δημόσιο, ασφαλιστικά ταμεία, τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων να ξεπερνά τα 235 δισ. ευρώ, η κυβέρνηση επιχειρεί νέα παρέμβαση εξισορρόπησης μεταξύ κοινωνικής προστασίας και δημοσιονομικής σταθερότητας. Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ενεργοποιεί έως το τέλος Ιουνίου πέντε βασικά μέτρα που στοχεύουν στη διευκόλυνση χιλιάδων οφειλετών.
Κεντρικός άξονας αποτελεί η στοχευμένη προστασία της πρώτης κατοικίας μέσω αναβαθμισμένου εξωδικαστικού μηχανισμού. Για πρώτη φορά, η κύρια κατοικία θα μπορεί να ρυθμίζεται αυτόνομα, ανεξάρτητα από την υπόλοιπη περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη, επιτρέποντας μεγαλύτερα «κουρέματα» και χαμηλότερες δόσεις.
Παράλληλα, επανέρχεται έκτακτη ρύθμιση έως 72 δόσεων για ληξιπρόθεσμα χρέη προς Εφορία και ΕΦΚΑ, ενώ μέσω του εξωδικαστικού θα δίνεται δυνατότητα αποπληρωμής έως και σε 240 δόσεις με επιτόκιο 3%.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η δυνατότητα άρσης κατασχέσεων τραπεζικών λογαριασμών με προκαταβολική εξόφληση του 25% της οφειλής. Ταυτόχρονα, ενεργοποιείται ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων, δίνοντας σε ευάλωτους οφειλέτες τη δυνατότητα να παραμείνουν στην κατοικία τους καταβάλλοντας επιδοτούμενο ενοίκιο.
Οι νέες παρεμβάσεις του ΥΠΕΘΟΟ οι οποίες θα ενεργοποιούνται σταδιακά μέχρι το τέλος Ιουνίου προβλέπουν:
- Στοχευμένη προστασία πρώτης κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού. Η νέα ρύθμιση, προβλέπει ότι οι δανειολήπτες θα μπορούν να διεκδικήσουν ρύθμιση μέσω εξωδικαστικού ειδικά για την κύρια κατοικία τους, διαχωρίζοντάς την από την υπόλοιπη περιουσία τους. Σε αντίθεση με το ισχύον καθεστώς, όπου η ρύθμιση αφορά το σύνολο των οφειλών προς Δημόσιο, τράπεζες και funds και λαμβάνει υπόψη τη συνολική περιουσιακή κατάσταση, το νέο πλαίσιο εστιάζει αποκλειστικά στην αξία της πρώτης κατοικίας. Με τη νέα διάταξη, ο οφειλέτης θα έχει τη δυνατότητα να διασώσει την κύρια κατοικία του επιτυγχάνοντας μεγαλύτερο κούρεμα και επομένως χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις, προσαρμοσμένες στην αξία του συγκεκριμένου ακινήτου και στα εισοδήματά του. Η υπόλοιπη περιουσία θα οδηγείται σε ρευστοποίηση μέσω πλειστηριασμών, με τα έσοδα να κατευθύνονται στην αποπληρωμή των υπόλοιπων χρεών.
- Έκτακτη ρύθμιση 72 δόσεων. Εντός του Ιουνίου αναμένεται να «τρέξει» η νέα ρύθμιση στην οποία μπορούν να υπαχθούν οι ληξιπρόθεσμες οφειλές σε Εφορία και ΕΦΚΑ που έχουν βεβαιωθεί έως και 31 Δεκεμβρίου 2023 και είναι αρρύθμιστες έως 21 Απριλίου 2026. Απαραίτητη προϋπόθεση για ένταξη στις 72 δόσεις είναι η εξόφληση ή ρύθμιση χρεών που δημιουργήθηκαν και βεβαιώθηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου 2024.
- Εξόφληση οφειλών σε έως 240 δόσεις. Οσοι έχουν χρέη σε Εφορία και ΕΦΚΑ άνω των 5.000 ευρώ μπορούν να ζητήσουν την ένταξη τους στον εξωδικαστικό μηχανισμό συναινώντας στην άρση του τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου προκειμένου να υπάρχει πλήρης εικόνα της εισοδηματικής και περιουσιακής τους κατάστασης. Το επιτόκιο ανέρχεται σε 3% και με βάση την αξιολόγηση οι οφειλές μπορούν να ρυθμιστούν σε έως και 240 μηνιαίες δόσεων ενώ προβλέπεται υπό προϋποθέσεις «κούρεμα» της οφειλής. Άρση κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού. Η άρση της κατάσχεσης ενεργοποιείται με την άμεση εξόφληση του 25% της συνολικής οφειλής, υπό την προϋπόθεση ότι το υπόλοιπο ποσό του χρέους θα ενταχθεί σε καθεστώς ρύθμισης. Η άρση της κατάσχεσης ισχύει μόνο μία φορά και σε περίπτωση νέου χρέους επιτρέπεται εφόσον γίνει ολοσχερής εξόφληση του χρέους.
- Λειτουργία του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων. Στην τελική ευθεία βρίσκεται η δημιουργία και λειτουργία του Φορέα ο οποίος θα αγοράζει την πρώτη κατοικία ευάλωτων οφειλετών που βγαίνει σε πλειστηριασμό και έπειτα θα του τη μισθώνει υποχρεωτικά για 12 χρόνια. Με αυτόν τον τρόπο, ο οφειλέτης δεν χρειάζεται να αφήσει το σπίτι του, ενώ μετά το πέρας της μίσθωσης έχει τη δυνατότητα να επαναγοράσει την κατοικία του, εφόσον έχει ανακάμψει οικονομικά και ήταν συνεπής ως προς την καταβολή του μισθώματος. Μάλιστα, ο οφειλέτης μπορεί να επαναγοράσει το ακίνητο πριν από τη συμπλήρωση 12ετίας αν πληροί τις προϋποθέσεις. Επίσης, ο οφειλέτης θα λαμβάνει στεγαστικό επίδομα από το κράτος, που κυμαίνεται από 70 έως 210 ευρώ μηνιαίως, για όσο χρόνο μισθώνει το ακίνητο από τον Φορέα Ακινήτων, ώστε να διασφαλιστεί η συνεπής πληρωμή του ενοικίου.
- Άρση κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού. Η άρση της κατάσχεσης ενεργοποιείται με την άμεση εξόφληση του 25% της συνολικής οφειλής, υπό την προϋπόθεση ότι το υπόλοιπο ποσό του χρέους θα ενταχθεί σε καθεστώς ρύθμισης. Η άρση της κατάσχεσης ισχύει μόνο μία φορά και σε περίπτωση νέου χρέους επιτρέπεται εφόσον γίνει ολοσχερής εξόφληση του χρέους.
Συνολικά…
Οι νέες ρυθμίσεις αποτελούν μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις διαχείρισης ιδιωτικού χρέους των τελευταίων ετών. Η επιτυχία τους, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα εφαρμογής, την πραγματική πρόσβαση των πολιτών στους μηχανισμούς ρύθμισης και τη δυνατότητα βιώσιμης αποπληρωμής των οφειλών. Παρά τη σαφή κοινωνική διάσταση των μέτρων, παραμένει ανοικτό το ζήτημα της μακροχρόνιας αντιμετώπισης της υπερχρέωσης, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον υψηλού κόστους ζωής, στεγαστικής πίεσης και περιορισμένης αγοραστικής δύναμης για μεγάλο μέρος της κοινωνίας.
