Η συζήτηση για τη μεταφορά των Υπηρεσιών Δόμησης από τους δήμους στο κεντρικό κράτος κορυφώθηκε με την εξαγγελία του Πρωθυπουργού στη φετινή ΔΕΘ. Παρουσιάστηκε ως μέτρο για την πάταξη της διαφθοράς, επειδή μόνο σε δύο από τις 187 δημοτικές πολεοδομίες της χώρας εντοπίστηκαν επίορκοι υπάλληλοι. Πρόκειται για ένα αφήγημα που στηρίζεται στη γενίκευση της εξαίρεσης και στοχοποιεί συλλήβδην την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Ας είμαστε ξεκάθαροι: κανένα σοβαρό κράτος δεν μπορεί να στηρίζει πολιτική αφαίρεσης αρμοδιοτήτων σε μεμονωμένα περιστατικά. Είναι σαν να λέγαμε ότι, επειδή αποκαλύφθηκε κύκλωμα αστυνομικών, πρέπει να μεταφερθούν οι ΟΠΚΕ στο Υπουργείο Παιδείας. Μια τέτοια λογική δεν αντέχει σε σοβαρή κριτική.
Στην πραγματικότητα, οι λόγοι είναι διαφορετικοί. Οι ΥΔΟΜ αποτέλεσαν το θεσμικό εργαλείο με το οποίο ορισμένοι δήμοι, -μεταξύ αυτών η Βάρη Βούλα Βουλιαγμένη και ο Άλιμος-, σταμάτησαν την εφαρμογή του καταχρηστικού Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ), ο οποίος θα επέτρεπε την ανεξέλεγκτη εξάπλωση «κτηρίων τεράτων» και θα αλλοίωνε τη φυσιογνωμία των πόλεων. Μαζί με την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος προσφύγαμε στο Συμβούλιο της Επικρατείας και δικαιωθήκαμε. Ο ΝΟΚ ακυρώθηκε και το δημόσιο συμφέρον προστατεύθηκε. Αυτή η στάση ενόχλησε. Σήμερα, η κυβέρνηση επιχειρεί να τιμωρήσει τους δήμους που τόλμησαν να υπερασπιστούν τις πόλεις τους.
Ας μιλήσουμε ανοιχτά: το Υπουργείο Περιβάλλοντος και το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος δεν θέλουν τους δήμους να ελέγχουν τον χωρικό σχεδιασμό. Προτιμούν ένα συγκεντρωτικό μοντέλο, όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται μακριά από τους πολίτες. Το εργαλείο που επέλεξαν είναι η αποψίλωση της Αυτοδιοίκησης από μια κρίσιμη αρμοδιότητα.
Η επιχειρηματολογία περί διαφθοράς είναι διάτρητη. Στην πραγματικότητα, η διαδικασία έκδοσης οικοδομικής άδειας είναι σχεδόν ολοκληρωτικά ψηφιακή και η ευθύνη ανήκει σε ιδιώτες μηχανικούς, μέλη του ΤΕΕ:
- Το 90% της διαδικασίας είναι ψηφιακό.
- Ο μηχανικός καταθέτει ηλεκτρονικά τα δικαιολογητικά, και η άδεια εκδίδεται με το λογότυπο του δήμου.
- Ο υπάλληλος του δήμου περιορίζεται στον έλεγχο των τοπογραφικών και των χρήσεων γης.
- Οι έλεγχοι είναι δειγματοληπτικοί, μόλις στο 3% των αδειών.
- Οι αυθαίρετες κατασκευές ελέγχονται από ελεγκτές δόμησης που προκύπτουν από τα μητρώα του ΤΕΕ.
- Η προέγκριση από τον δήμο είναι δυνητική και σπάνια επιλέγεται.
Με άλλα λόγια, οι δήμοι έχουν σήμερα έναν ελάχιστο αλλά κρίσιμο έλεγχο, που διασφαλίζει τη φυσιογνωμία των πόλεων. Κι όμως, στοχοποιούνται ως δήθεν εστίες διαφθοράς, όταν η διαδικασία στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε ιδιώτες μηχανικούς. Αν θέλουμε να εντοπίσουμε τις πηγές των προβλημάτων, ας στραφούμε προς εκεί.
Επιπλέον, οι ΥΔΟΜ λειτουργούν χρόνια με σοβαρή υποστελέχωση. Σε αρκετούς δήμους, ένας ή δύο υπάλληλοι σηκώνουν το βάρος ολόκληρης της υπηρεσίας σύμφωνα με το airetos.gr . Μια τέτοια κατάσταση είναι αναπόφευκτα επιρρεπής σε λάθη. Αν η κυβέρνηση θέλει πραγματική βελτίωση, η λύση είναι η στελέχωση και η ενίσχυση, όχι η κατάργηση.
Είναι σαφές: η μεταφορά των ΥΔΟΜ στο Κτηματολόγιο δεν υπηρετεί καμία ανάγκη των πολιτών. Αντίθετα, παραβιάζει ευθέως το Σύνταγμα. Το άρθρο 101 προβλέπει την αρχή της αποκέντρωσης και το άρθρο 102 ορίζει ότι οι τοπικές υποθέσεις ανήκουν στους δήμους, οι οποίοι απολαμβάνουν διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας. Ο ρόλος του κράτους περιορίζεται στον έλεγχο νομιμότητας, όχι στην καταχρηστική αφαίρεση αρμοδιοτήτων.
Οι δήμοι δεν θα μείνουν αδρανείς. Οφείλουμε να υπερασπιστούμε το δικαίωμα των τοπικών κοινωνιών να καθορίζουν τον πολεοδομικό τους χαρακτήρα. Οφείλουμε να σταθούμε όρθιοι και ενωμένοι απέναντι σε μια θεσμική εκτροπή που ανοίγει τον δρόμο σε επικίνδυνο συγκεντρωτισμό. Η μορφή και η ταυτότητα των πόλεων μας δεν είναι υπόθεση κανενός γραφείου στην Αθήνα. Είναι υπόθεση των πολιτών και των δήμων τους.
*Δήμαρχος Βάρης Βούλας Βουλιαγμένης, Α’ Αντιπροέδρος ΚΕΔΕ
Πηγή: airetos.gr
