Σύνοψη
- Θεσμικός αντίκτυπος: Το υψηλό κόστος στέγης και τα απλησίαστα ενοίκια συνδέονται ευθέως με τη ριζοσπαστικοποίηση των ψηφοφόρων και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς.
- Αποκλεισμός των νέων: Τα νέα ζευγάρια με χαμηλά ή μεσαία εισοδήματα βρίσκονται εκτός τραπεζικού δανεισμού, αδυνατώντας να οργανώσουν με ασφάλεια το μέλλον τους.
- Πολιτική αυτοκριτική: Η ενίσχυση των άκρων υπογραμμίζει τις αδυναμίες του πολιτικού κέντρου να παραδώσει έγκαιρα απτά αποτελέσματα στην καθημερινότητα.
- Στρατηγική δεκαετίας: Η υπέρβαση της «τυραννίας του βραχυπρόθεσμου» και της τοξικότητας των μέσων απαιτεί μακροπρόθεσμο σχεδιασμό στα πρότυπα σύγχρονων διεθνών παρεμβάσεων.
—————
Αναλυτικά
Γρηγόρης Δημητριάδης: Το στεγαστικό ως βαθιά πληγή της κοινωνικής συνοχής
Το στεγαστικό ζήτημα έχει πάψει προ πολλού να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως δείκτης του πληθωρισμού ή της κτηματαγοράς. Στη σύγχρονη ευρωπαϊκή πραγματικότητα, η δυσκολία εύρεσης προσιτής στέγης λειτουργεί ως καταλύτης κοινωνικής δυσαρέσκειας.
Η ανάλυση που αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του Olympia Forum VII στην Αρχαία Ολυμπία, από τον Γρηγόρη Δημητριάδη ανέδειξε με σαφήνεια αυτή τη νέα διάσταση. Η αδυναμία κάλυψης μιας θεμελιώδους ανάγκης υπονομεύει άμεσα την αξιοπιστία των κομμάτων εξουσίας.
Όταν δύο νέοι εργαζόμενοι, που αμείβονται οριακά πάνω από τον κατώτατο μισθό, αδυνατούν να καταβάλουν το μηνιαίο μίσθωμα, η κοινωνική υπόσχεση για πρόοδο διαρρηγνύεται. Το ζήτημα παύει να είναι λογιστικό και μετατρέπεται σε υπαρξιακό.
- Το οικονομικό αδιέξοδο και ο αποκλεισμός από την ιδιοκτησία
Κατά τον κ. Δημητριάδη, η συνδυαστική πίεση από τα υψηλά ενοίκια και το γενικευμένο κύμα ακρίβειας περιορίζει δραματικά το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών. Παράλληλα, η παραδοσιακή διαφυγή προς την αγορά πρώτης κατοικίας παραμένει ουσιαστικά απροσπέλαστη.
Τα αυστηρά κριτήρια του τραπεζικού δανεισμού, σε συνδυασμό με την έλλειψη αρχικού κεφαλαίου, θέτουν τη νέα γενιά στο περιθώριο της τραπεζικής χρηματοδότησης. Χωρίς πρόσβαση σε κεφάλαια, ο μακροπρόθεσμος οικογενειακός προγραμματισμός αναστέλλεται επ’ αόριστον.
Το φαινόμενο αυτό δεν αποτελεί αποκλειστικά εγχώριο πρόβλημα, αλλά χαρακτηρίζει το σύνολο των ανεπτυγμένων δυτικών κοινωνιών. Οι μητροπόλεις μετατρέπονται σταδιακά σε αφιλόξενες ζώνες για όσους βρίσκονται στα πρώτα επαγγελματικά τους βήματα.
- Η διολίσθηση προς τα άκρα και η ευθύνη του Κέντρου
Η παρατεταμένη αβεβαιότητα αποτελεί το πλέον πρόσφορο έδαφος για τη διάδοση λαϊκιστικών συνθημάτων. Όταν το μέλλον μοιάζει αβέβαιο, οι πολίτες αναζητούν απαντήσεις έξω από το παραδοσιακό πολιτικό πλαίσιο, ενισχύοντας τα πολιτικά άκρα.
Η άνοδος της ακροδεξιάς δεν οφείλεται σε παράλογη συμπεριφορά των ψηφοφόρων, αλλά στις καθυστερήσεις των μετριοπαθών δυνάμεων. Όταν οι συστημικές παρατάξεις αποτυγχάνουν να δώσουν απτές λύσεις, η ρήξη με τους πολίτες βαθαίνει.
Ο ηθικολογικός διδακτισμός απέναντι στους οργισμένους πολίτες έχει αποδειχθεί αναποτελεσματικός. Η εμπιστοσύνη δεν επανακτάται με ρητορικά σχήματα, αλλά με μετρήσιμα αποτελέσματα που βελτιώνουν την ποιότητα ζωής και σταθεροποιούν την καθημερινή επιβίωση.
- Η ανάγκη διεθνών πρακτικών και ο δεκαετής ορίζοντας
Για την αποτελεσματική διαχείριση της στεγαστικής στενότητας απαιτείται η υιοθέτηση δοκιμασμένων διεθνών πρακτικών. Παραδείγματα πολιτικών ηγετών στη Βρετανία και τον Καναδά καταδεικνύουν ότι η δημόσια παρέμβαση στην προσφορά κατοικίας είναι εφικτή.
Ωστόσο, η υλοποίηση ενός τέτοιου σχεδιασμού προσκρούει στη σύγχρονη πολιτική κουλτούρα. Η κυριαρχία των social media, η έντονη τοξικότητα και ο συνεχής θόρυβος των μέσων εγκλωβίζουν το πολιτικό προσωπικό σε τακτικισμούς άμεσης επιβίωσης.
Σύμφωνα με τον κ. Γρηγοριάδη αυτή η «τυραννία του βραχυπρόθεσμου» εμποδίζει τη χάραξη εθνικών σχεδίων δεκαετούς διάρκειας. Οι παρεμβάσεις στη στέγαση απαιτούν κεφαλαιακές επενδύσεις, πολεοδομικές μεταρρυθμίσεις και θεσμική σταθερότητα, στοιχεία που δεν αποδίδουν σε χρονικό ορίζοντα λίγων μηνών.
Συνολικά…
Η στεγαστική πολιτική αναδεικνύεται στο κατεξοχήν πεδίο δοκιμασίας των σύγχρονων κομμάτων εξουσίας. Η αδυναμία διασφάλισης προσιτής στέγης λειτουργεί ως επιταχυντής αποσταθεροποίησης, μετατοπίζοντας ψηφοφόρους προς αντισυστημικές επιλογές. Αν οι κυβερνήσεις επιθυμούν να ανακόψουν το ρεύμα του λαϊκισμού, οφείλουν να εγκαταλείψουν τις αποσπασματικές επιδοματικές παρεμβάσεις και να επενδύσουν σε ένα συνεκτικό, δεκαετές σχέδιο ανασυγκρότησης της προσφοράς ακινήτων. Η θωράκιση της κοινωνικής συνοχής και η διατήρηση της εμπιστοσύνης στους δημοκρατικούς θεσμούς περνούν αναπόφευκτα μέσα από το δικαίωμα της νέας γενιάς στην αξιοπρεπή και προσιτή κατοικία.
————-
Πηγές
- Τοποθέτηση Γρηγόρη Δημητριάδη (πρώην Γενικού Γραμματέα του Πρωθυπουργού) στο συνέδριο Olympia Forum VII (Αρχαία Ολυμπία, 3 Οκτωβρίου 2026), θεματική ενότητα: «Η άνοδος της ακροδεξιάς και το μεταβαλλόμενο πολιτικό τοπίο της Ευρώπης».
