Σύνοψη: Το πόρισμα της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας για τα ψηφιακά υδρόμετρα φέρνει στο φως σοβαρές ενδείξεις κακοδιαχείρισης και πιθανής διαφθοράς σε έργα που χρηματοδοτήθηκαν μέσω ΕΣΠΑ. Σύμφωνα με τις καταγγελίες και τα στοιχεία της έρευνας, σε περισσότερους από 50 διαγωνισμούς δήμων και ΔΕΥΑ φέρονται να υπήρξαν υπερκοστολογήσεις που έφταναν έως και το 700%, καθώς και συνεννοήσεις μεταξύ εταιρειών και δημοτικών υπηρεσιών για τις τεχνικές προδιαγραφές και τις οικονομικές προσφορές.
Το συνολικό κόστος των έργων αγγίζει τα 500 εκατ. ευρώ, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στην υπόθεση. Η έρευνα της ΕΑΔ φαίνεται να έχει εντοπίσει ηλεκτρονική αλληλογραφία που καταδεικνύει πιθανές πρακτικές νόθευσης διαγωνισμών. Παράλληλα, η Επιτροπή Ανταγωνισμού και η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία διερευνούν την υπόθεση λόγω της χρήσης ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Η υπόθεση προκαλεί έντονο προβληματισμό για τη λειτουργία των μηχανισμών ελέγχου στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και τη διαχείριση δημόσιων πόρων μεγάλης κλίμακας.
———–
Αναλυτικά…
Υδρόμετρα με «διαρροή» εκατομμυρίων: Υπερκοστολόγηση μέχρι και 700%, στημένοι διαγωνισμοί σε έργο ΕΣΠΑ… Τι αναφέρει το πόρισμα της Αρχής Διαφάνειας
Στα χέρια της διοικήτριας της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ) Αλεξάνδρας Ρογκάκου βρίσκεται τις τελευταίες περίπου δύο εβδομάδες το πόρισμα των ελεγκτών της Αρχής για την υπόθεση των ψηφιακών ή έξυπνων υδρομέτρων.
Οπως γράφει ο Γιάννης Σουλιώτης στην «Καθημερινή» το πόρισμα αφορά έργο χρηματοδοτούμενο από το ΕΣΠΑ, με αντικείμενο την προμήθεια και εγκατάσταση νέου τύπου υδρομέτρων από δήμους και Δημοτικές Επιχειρήσεις Υδρευσης – Αποχέτευσης (ΔΕΥΑ) όλης της χώρας.
Εκτός της ΕΑΔ, την υπόθεση ερευνούν ακόμα η Επιτροπή Ανταγωνισμού αλλά και η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Η ΕΑΔ ερευνά την υπόθεση εδώ και τουλάχιστον ενάμιση χρόνο.
Ανώνυμος πληροφοριοδότης, κάνοντας χρήση της νομοθεσίας για τους μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος (whistleblowers), κατέθεσε το 2024 καταγγελία 28 σελίδων με λεπτομέρειες για ατασθαλίες σε πάνω από 50 προμήθειες από δήμους και ΔΕΥΑ.
Κατήγγειλε υπερκοστολόγηση σε ποσοστό ακόμα και 700%, προσυνεννοημένες μελέτες, με στόχο την υπερδιαστασιολόγηση του έργου, την αγορά δηλαδή μεγαλύτερου αριθμού υδρομέτρων από τον απαιτούμενο, προς όφελος φυσικά των προμηθευτών κ.ά.
Το κόστος ανά έργο υπολογίζεται κατά μέσον όρο στα 9 εκατ. ευρώ και επομένως το συνολικό ύψος της δαπάνης αγγίζει τα 500 εκατ. ευρώ.
Οι πληροφορίες της «Κ» αναφέρουν ότι τα συμπεράσματα του πορίσματος είναι ιδιαίτερα επιβαρυντικά για δήμους, ΔΕΥΑ και εταιρείες που συμμετείχαν στην υλοποίηση των έργων.
Κυβερνητικός αξιωματούχος, που μίλησε στην «Κ» υπό τον όρο της ανωνυμίας, αποκάλυψε ότι στο πλαίσιο της έρευνας έχουν βρεθεί, μεταξύ άλλων, e-mails ανάμεσα σε στελέχη και υπαλλήλους των γραφείων προμηθειών των δήμων και στις εταιρείες που εμπορεύονται τα υδρόμετρα.
Σε αυτά συνεννοούνται για τις τιμές, το ύψος της οικονομικής προσφοράς και τα τεχνικά χαρακτηριστικά του έργου. Ουσιαστικά, δηλαδή, στήνουν τους διαγωνισμούς επιτυγχάνοντας περισσότερο συμφέρουσες προσφορές έναντι του ανταγωνισμού.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στελέχη εταιρειών συνεννοούνταν με υπαλλήλους των γραφείων προμηθειών των δήμων για το ύψος της προσφοράς και τα τεχνικά χαρακτηριστικά.
Μέχρι πριν από μερικά εικοσιτετράωρα το πόρισμα του ελέγχου παρέμενε στα χέρια της επικεφαλής της ΕΑΔ, με την Αρχή να μην αποκαλύπτει λεπτομέρειες σχετικά με τους αποδέκτες της έκθεσης και τα επόμενα βήματα της έρευνας. Ορισμένες πληροφορίες θέλουν το πόρισμα ελέγχου της ΕΑΔ να συσχετίζεται με το αποτέλεσμα παράλληλης έρευνας που διεξάγει για το ίδιο θέμα η Επιτροπή Ανταγωνισμού.
Η Επιτροπή είχε πραγματοποιήσει επιτόπιους ελέγχους σε επιχειρήσεις εμπορίας υδρομέτρων τον Ιούνιο του 2024. Ο έλεγχος είχε γίνει στο πλαίσιο αυτεπάγγελτης έρευνας για «πιθανή οριζόντια σύμπραξη νόθευσης δημόσιων διαγωνισμών, που αφορούν την ψηφιακή διαχείριση του δικτύου ύδρευσης», όπως χαρακτηριστικά αναφερόταν σε σχετικό δελτίο Τύπου.
Στο πλαίσιο της δημοσιογραφικής έρευνας η «Κ» επικοινώνησε με στελέχη της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Δήλωσαν ότι η έρευνα για την υπόθεση παραμένει σε εξέλιξη, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι εξελίσσεται με ιδιαίτερα αργούς ρυθμούς. Οι πληροφορίες και οι εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι η ολοκλήρωση του ελέγχου δεν αναμένεται εντός του έτους.
Υδρόμετρα με «διαρροή» εκατομμυρίων
Ερευνα για την υπόθεση διεξάγει κατά πληροφορίες και η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, καθώς το επίμαχο έργο υπό τον τίτλο «Ολοκληρωμένη Διαχείριση Δικτύων Υδρευσης» χρηματοδοτήθηκε από το ΕΣΠΑ, ήτοι κονδύλια της Ε.Ε.
Πληροφορίες της «Κ» θέλουν το κατώφλι της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας να πέρασαν πρόσφατα δύο άτομα με γνώση του θέματος, προκειμένου να καταθέσουν ενώπιον των Ευρωπαίων εισαγγελέων με την ιδιότητα των μαρτύρων.
Η πρόσκληση για το έργο δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2023. Οι ενδιαφερόμενοι δήμοι και δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης και αποχέτευσης υπέβαλαν προτάσεις στην Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης – Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή (ΕΥΔ ΠΕΚΑ), που ήταν αρμόδια να αξιολογήσει τις προτάσεις και να αποφασίσει εάν αυτές είναι επιλέξιμες, εάν δηλαδή θα χρηματοδοτηθούν μέσω ΕΣΠΑ ή όχι.
Τα ψηφιακά υδρόμετρα αντικαθιστούν, μεταξύ άλλων, τα παλιά αναλογικά «ρολόγια» και θεωρούνται ιδιαίτερα χρήσιμα για τον άμεσο έλεγχο των υπερκαταναλώσεων, όπως επίσης και των πιθανών διαρροών στο δίκτυο ύδρευσης.
Από το σύνολο των προτάσεων που κατατέθηκαν, εγκρίθηκαν από την Ειδική Υπηρεσία Διαχείρισης συνολικά 55, με τη συνολική δαπάνη για την υλοποίηση των 55 προτάσεων να αγγίζει τα 500 εκατ. ευρώ.
Συνολικά…
Η υπόθεση των «έξυπνων» υδρομέτρων αποτελεί μία από τις πιο σοβαρές υποθέσεις που έχουν αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια στον χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της διαχείρισης ευρωπαϊκών κονδυλίων. Οι καταγγελίες περί υπερκοστολογήσεων, προσυνεννοημένων τεχνικών προδιαγραφών και ελεγχόμενων διαγωνιστικών διαδικασιών δεν πλήττουν μόνο την αξιοπιστία συγκεκριμένων δήμων ή ΔΕΥΑ, αλλά συνολικά το θεσμικό κύρος του δημόσιου συστήματος προμηθειών.
Η εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και της Επιτροπής Ανταγωνισμού καταδεικνύει ότι η υπόθεση υπερβαίνει τα στενά διοικητικά όρια και αγγίζει ζητήματα ευρωπαϊκής νομιμότητας, θεσμικής διαφάνειας και προστασίας του δημόσιου χρήματος. Παράλληλα, η αποκάλυψη πιθανών συνεννοήσεων μεταξύ υπηρεσιακών παραγόντων και εταιρειών ενισχύει τη συζήτηση για τις χρόνιες παθογένειες στις δημόσιες συμβάσεις.
Το βασικό πολιτικό και κοινωνικό διακύβευμα πλέον είναι εάν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί θα προχωρήσουν σε ουσιαστική απόδοση ευθυνών ή αν η υπόθεση θα εγκλωβιστεί σε χρονοβόρες διαδικασίες χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Πηγή: kathimerini.gr, hellasjournal.com
