Σύνοψη
- Πρωτιά στους ελέγχους: Το 34,28% των κεντρικών καταγγελιών και το 44,41% της συνολικής παραβατικότητας που εντόπισε η ΕΑΔ το 2025 αφορά τους ΟΤΑ.
- Στο στόχαστρο αιρετοί και υπάλληλοι: Αναζητούνται πειθαρχικές και ποινικές ευθύνες για 295 πρόσωπα, ανάμεσά τους 18 δήμαρχοι και δεκάδες στελέχη αυτοδιοίκησης.
- Υποθέσεις εκατομμυρίων: Εντοπίστηκαν κατατμήσεις έργων άνω των 7 εκατ. ευρώ σε Περιφέρεια, παρατυπίες σε καύσιμα δήμων και παρανομίες σε πολεοδομικές άδειες.
————-
Αναλυτικά…
Έντονο αυτοδιοικητικό πρόσημο αποτυπώνει η Ετήσια Έκθεση Απολογισμού της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ) για το 2025, αναδεικνύοντας τους δήμους και τις περιφέρειες ως τα κατεξοχήν πεδία όπου συγκεντρώνονται οι περισσότερες καταγγελίες πολιτών και τα υψηλότερα ποσοστά παραβατικότητας.
Η ακτινογραφία των ελέγχων φέρνει στην επιφάνεια βαθιές παθογένειες στη διαχείριση του δημοσίου χρήματος, εκτεταμένες παρακάμψεις των διαγωνιστικών διαδικασιών, αλλά και σοβαρά κενά στη νομιμότητα λειτουργίας κρίσιμων δημοτικών δομών.
- Η γεωγραφία των καταγγελιών και η αξιολόγηση
Κατά τη διάρκεια του 2025, η Ανεξάρτητη Αρχή δέχθηκε συνολικά 8.152 καταγγελίες. Από αυτές, οι 5.285 αξιολογήθηκαν ως γενικής φύσεως, με την πλειονότητα των πολιτών (56%) να επιλέγει την επώνυμη αναφορά, έναντι 44% ανώνυμων καταγγελιών.
Από τις 4.550 υποθέσεις που κατανεμήθηκαν στις αρμόδιες μονάδες, οι 2.754 διαβιβάστηκαν στους Τομείς της Κεντρικής Υπηρεσίας. Ο Τομέας ΟΤΑ Α΄ και Β΄ βαθμού, Αποκεντρωμένης Διοίκησης και Μετανάστευσης συγκέντρωσε τη μερίδα του λέοντος: 944 υποθέσεις, δηλαδή το 34,28% του συνόλου.
Στη δεύτερη θέση ακολούθησαν οι τομείς Ασφάλισης, Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Εργασιακών Σχέσεων με 407 καταγγελίες, ενώ ο τομέας Υγείας και Πρόνοιας κατέγραψε 380 φακέλους.
Η υπεροχή των ΟΤΑ δεν περιορίστηκε μόνο στις εισερχόμενες αναφορές. Από τις 1.491 γενικές καταγγελίες που κρίθηκαν ώριμες για περαιτέρω έλεγχο, οι 217 από τις 901 της Κεντρικής Υπηρεσίας (ποσοστό 24,09%) αφορούσαν αυτοδιοικητικές δομές. Παράλληλα, στις 596 ολοκληρωμένες διερευνήσεις, οι 135 (22,65%) ενέπιπταν στην ίδια κατηγορία.
- Πρωτιά σε παραβατικότητα και πειθαρχικές διώξεις
Τα ποιοτικά ευρήματα της ΕΑΔ αποτυπώνουν ακόμη πιο ανάγλυφα το μέγεθος του προβλήματος. Σύμφωνα με τα επίσημα δεδομένα, τα υψηλότερα ποσοστά παραβατικότητας πανελλαδικά εντοπίστηκαν στους δήμους, αγγίζοντας το 44,41%.
Συνολικά αναζητήθηκαν ευθύνες για 295 φυσικά πρόσωπα. Στο πειθαρχικό σκέλος, από τους 271 υπόλογους, οι 91 είναι δημόσιοι υπάλληλοι, 51 αιρετοί Α΄ και Β΄ βαθμού και 18 δήμαρχοι. Επιπλέον, σε επιμέρους καταγραφές της έκθεσης περιλαμβάνονται ακόμη 56 δημοτικοί υπάλληλοι, 41 αιρετοί εκπρόσωποι και 15 υπάλληλοι Περιφερειών.
- Συμβάσεις εκατομμυρίων με προσυμφωνημένους αναδόχους
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι υποθέσεις που ολοκλήρωσε η ΕΑΔ, φωτίζοντας συγκεκριμένες μεθοδεύσεις καταστρατήγησης του θεσμικού πλαισίου δημοσίων συμβάσεων (Ν. 4412/2016).
Σε έλεγχο σε Διευθύνσεις Τεχνικών Έργων συγκεκριμένης Περιφέρειας, οι ελεγκτές διαπίστωσαν τεχνητή κατάτμηση και διαδοχικές απευθείας αναθέσεις για εργασίες κοπής και κλαδέματος δέντρων άνω των 2 εκατ. ευρώ. Αντίστοιχη πρακτική εντοπίστηκε και σε συμβάσεις συντήρησης οδικού δικτύου, ύψους περίπου 5 εκατ. ευρώ.
Τα σχέδια των εν λόγω συμβάσεων δεν είχαν καν υποβληθεί στον κατά νόμο υποχρεωτικό προσυμβατικό έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Επιπλέον, σε δύο εργολαβίες, η έκθεση καταγράφει ότι οι ανάδοχοι είχαν προαποφασιστεί πριν καν ξεκινήσει η τυπική διαδικασία διαπραγμάτευσης. Ο σχετικός φάκελος διαβιβάστηκε ήδη στον αρμόδιο Εισαγγελέα Εφετών για ποινική αξιολόγηση.
- Παρατυπίες σε καύσιμα και παραλείψεις στη «Διαύγεια»
Στο μικροσκόπιο τέθηκε επίσης δήμος για την εκτέλεση σύμβασης προμήθειας καυσίμων. Η ΕΑΔ κατέγραψε σειρά παραβάσεων αναφορικά με τη διάρκεια, το οικονομικό και φυσικό αντικείμενο, καθώς και πλημμελή εποπτεία από τις επιτροπές παραλαβής.
Παράλληλα, διαπιστώθηκαν παραβιάσεις δημοσιονομικών κανόνων, τροποποίηση της αρχικής σύμβασης από αναρμόδιο όργανο και συστηματικές καθυστερήσεις στην ανάρτηση αποφάσεων στη «Διαύγεια». Η υπόθεση παραπέμφθηκε τόσο πειθαρχικά όσο και στον Εισαγγελέα Εφετών.
- Πολεοδομίες και επικίνδυνα σχολικά κτίρια
Σοβαρά ζητήματα νομιμότητας ανέκυψαν και στη διαχείριση δημοτικών ακινήτων. Σε έλεγχο για τη στέγαση νηπιαγωγείου σε παραχωρημένο κτίριο, διαπιστώθηκε έλλειψη ανανέωσης της παραχώρησης, εργασίες χωρίς πολεοδομικές άδειες, ακαταλληλότητα χώρων και ελλείψεις στα συστήματα πυροπροστασίας.
Τέλος, εκτεταμένες παθογένειες κατεγράφησαν σε Υπηρεσία Δόμησης (ΥΔΟΜ) δήμου σχετικά με οικοδομική άδεια τουριστικού spa σε εκτός σχεδίου ζώνη, χωρίς προηγούμενες εγκρίσεις, οριοθέτηση ρέματος και καθορισμό αιγιαλού. Η ΕΑΔ εισηγήθηκε την ανάκληση της άδειας, ενώ εντόπισε υπαλλήλους ΥΔΟΜ που ασκούσαν ιδιωτικό έργο χωρίς άδεια ή εμπλέκονταν σε αδειοδοτήσεις εταιρειών συνδεδεμένων συμφερόντων.
Συνολικά..
Η Έκθεση Απολογισμού της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας για το 2025 επιβεβαιώνει ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση παραμένει το πιο ευάλωτο πεδίο κακοδιοίκησης και αδιαφάνειας στην ελληνική δημόσια διοίκηση. Η συγκέντρωση του 44,41% της συνολικής παραβατικότητας στους δήμους, σε συνδυασμό με τις διώξεις δημάρχων και υπηρεσιακών στελεχών, αποδεικνύει ότι η διαχείριση των τοπικών πόρων πάσχει συστηματικά από έλλειψη εσωτερικού ελέγχου.
Οι αποκαλύψεις για κατατμήσεις έργων εκατομμυρίων, προαποφασισμένους αναδόχους και σκιώδεις πρακτικές σε πολεοδομίες υπογραμμίζουν την επιτακτική ανάγκη ενίσχυσης των προληπτικών δικλίδων ασφαλείας. Όσο η εποπτεία παραμένει αποσπασματική και κατασταλτική, το κόστος για το δημόσιο ταμείο, την ασφάλεια των πολιτών και το κύρος των θεσμών θα παραμένει δυσβάσταχτο.
—————
Πηγές
- Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ) – Ετήσια Έκθεση Απολογισμού 2025
