Σύνοψη: Η αναμόρφωση του περιαστικού δάσους των Πεύκων περνά σε νέα φάση, καθώς ο δήμος Νεάπολης-Συκεών ξεκινά τη διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου MasterPlan για την προστασία και ανάδειξη της αναδασωτέας έκτασης των 1.344 στρεμμάτων. Μέσα από εργαστήρια συμμετοχικού σχεδιασμού πολίτες, φορείς και επιστημονικές ομάδες κατέθεσαν προτάσεις για το μέλλον του δάσους.
Το σχέδιο βασίζεται στην οικολογική αποκατάσταση, την ενίσχυση της βιοποικιλότητας, την ασφάλεια από φυσικές καταστροφές και τη δημιουργία ενός ανοιχτού χώρου περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και ήπιας αναψυχής. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο ευρωπαϊκό έργο «Αστικά Πάρκα Βιοποικιλότητας» και φιλοδοξεί να μετατρέψει μια κρίσιμη πράσινη ζώνη της Θεσσαλονίκης σε πρότυπο βιώσιμης διαχείρισης.
———–
Αναλυτικά…
Ένα νέο κεφάλαιο για τον πράσινο πνεύμονα των Πεύκων
Το περιαστικό δάσος των Πεύκων εισέρχεται σε μια νέα εποχή σχεδιασμού, με τον δήμο Νεάπολης-Συκεών να επιδιώκει όχι μόνο την προστασία μιας μεγάλης αναδασωτέας έκτασης, αλλά τη δημιουργία ενός σύγχρονου, λειτουργικού και κοινωνικά προσβάσιμου φυσικού χώρου.
Η έκταση των 1.344 στρεμμάτων, στα βόρεια του οικισμού των Πεύκων, αποτελεί έναν σημαντικό περιβαλλοντικό πόρο για ολόκληρη τη Θεσσαλονίκη. Σε μια περιοχή όπου η αστική πυκνότητα, η έλλειψη επαρκών χώρων πρασίνου και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής αυξάνουν τις πιέσεις στο αστικό περιβάλλον, η προστασία των περιαστικών δασών αποκτά στρατηγική σημασία.
Ο δήμος Νεάπολης-Συκεών, με πρωτοβουλίες της δημοτικής αρχής και της αντιδημαρχίας Περιβάλλοντος και Πρασίνου, προχωρά στη σύνταξη ενός ολοκληρωμένου MasterPlan, το οποίο δεν αντιμετωπίζει το δάσος απλώς ως μια περιοχή προς προστασία, αλλά ως έναν ζωντανό χώρο που μπορεί να προσφέρει περιβαλλοντικά, κοινωνικά και εκπαιδευτικά οφέλη.
Η διαδικασία ξεκίνησε με την καταγραφή της υφιστάμενης κατάστασης του οικοσυστήματος και συνεχίστηκε με ανοιχτή διαβούλευση. Στο πλαίσιο αυτό πραγματοποιήθηκαν δύο εργαστήρια συμμετοχικού σχεδιασμού στα Πεύκα, όπου πολίτες, εκπρόσωποι φορέων, επιστήμονες και στελέχη του δήμου είχαν τη δυνατότητα να καταθέσουν ιδέες και προτάσεις.
Η συμμετοχή της κοινωνίας αποτέλεσε βασικό στοιχείο της διαδικασίας. Το ζητούμενο δεν ήταν απλώς η εκπόνηση μιας τεχνικής μελέτης, αλλά η δημιουργία ενός σχεδίου που θα ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων που ζουν δίπλα στο δάσος και θα αποτελέσουν τους καθημερινούς χρήστες του.
Από την αναδάσωση στη βιώσιμη διαχείριση
Η προσπάθεια αυτή έρχεται σε συνέχεια προηγούμενων παρεμβάσεων, όπως η μελέτη αναδάσωσης 234 στρεμμάτων και το έργο ενίσχυσης της πυροπροστασίας του δάσους και των κατοικημένων περιοχών γύρω από αυτό.
Η νέα φιλοσοφία διαχείρισης ξεπερνά τη λογική της απλής προστασίας από κινδύνους. Στόχος είναι η δημιουργία ενός πιο ανθεκτικού οικοσυστήματος, ικανού να αντιμετωπίζει τις πιέσεις της κλιματικής αλλαγής, τις υψηλές θερμοκρασίες, την ξηρασία και τον αυξημένο κίνδυνο πυρκαγιών.
Ο δήμαρχος Νεάπολης-Συκεών Σίμος Δανιηλίδης υπογραμμίζει ότι η ενίσχυση του πρασίνου αποτελεί αναγκαιότητα για μια πόλη όπως η Θεσσαλονίκη, η οποία παρουσιάζει σημαντική υστέρηση σε χώρους πρασίνου σε σχέση με τις διεθνείς συστάσεις.
Η προστασία των περιαστικών δασών, όπως το Σέιχ-Σου και το δάσος των Πεύκων, αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, τη μείωση των επιπτώσεων της θερμικής νησίδας και τη δημιουργία χώρων αναψυχής κοντά στον αστικό ιστό.
Οι πολίτες σχεδιάζουν το δάσος του μέλλοντος
Στα εργαστήρια συμμετοχικού σχεδιασμού τέθηκαν πέντε βασικοί άξονες:
- οικολογική αποκατάσταση, βλάστηση και βιοποικιλότητα,
- χρήσεις και δραστηριότητες για τους πολίτες,
- προσβασιμότητα, διαδρομές και σύνδεση με την πόλη,
- ασφάλεια, πολιτική προστασία και ανθεκτικότητα,
- συμμετοχική διακυβέρνηση και βιωσιμότητα.
Οι προτάσεις που καταγράφηκαν αποτυπώνουν την ανάγκη για ένα δάσος ανοιχτό σε όλους. Οι πολίτες ζήτησαν οργανωμένα μονοπάτια για περπάτημα, τρέξιμο και ποδηλασία, ψηφιακή χαρτογράφηση διαδρομών, υποδομές ξεκούρασης, σημεία νερού και καλύτερη σύνδεση με τα μέσα μετακίνησης.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην προσβασιμότητα για άτομα με αναπηρία, ώστε το δάσος να αποτελέσει έναν πραγματικά δημόσιο χώρο χωρίς αποκλεισμούς.
Παράλληλα προτάθηκε η δημιουργία εκπαιδευτικών διαδρομών, βοτανικών σημείων ενδιαφέροντος, παρατηρητηρίων και δράσεων περιβαλλοντικής ενημέρωσης για σχολεία και συλλόγους.
Μια ξεχωριστή πρόταση αφορά την αξιοποίηση των πρώην λατομείων της περιοχής, ώστε να μετατραπούν σε χώρους πολιτισμού, περιβαλλοντικής εκπαίδευσης ή ανάδειξης της τοπικής γεωλογικής και βιομηχανικής ιστορίας.
Ευρωπαϊκή διάσταση και χρηματοδότηση
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο έργο «Αστικά Πάρκα Βιοποικιλότητας» της Ευρωπαϊκής Αστικής Πρωτοβουλίας – Καινοτόμες Δράσεις, γεγονός που προσδίδει στην προσπάθεια ευρωπαϊκή διάσταση.
Το MasterPlan αναμένεται να αποτελέσει τη βάση για την επόμενη φάση υλοποίησης παρεμβάσεων, με στόχο τη διεκδίκηση χρηματοδότησης από το Πράσινο Ταμείο.
Ο προϋπολογισμός του σχεδιαζόμενου έργου για την προστασία, αποκατάσταση και ανάδειξη της αναδασωτέας περιοχής ανέρχεται σε περίπου 2 εκατ. ευρώ, ενώ ήδη έχει προηγηθεί χρηματοδοτούμενη δράση πυροπροστασίας ύψους 287.591 ευρώ.
Η αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος και Πρασίνου Παρή Γενίτσαρη επισημαίνει ότι οι προτάσεις των πολιτών θα αποτελέσουν ουσιαστικό μέρος των επόμενων σταδίων, ώστε ο σχεδιασμός να συνδέει την οικολογική προστασία με τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας.
Το ζητούμενο είναι η δημιουργία ενός δάσους που δεν θα παραμένει ένας απομονωμένος φυσικός χώρος, αλλά θα λειτουργεί ως κομμάτι της καθημερινότητας των κατοίκων.
Συνολικά…
Η περίπτωση του περιαστικού δάσους των Πεύκων αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της αλλαγής που απαιτείται στον τρόπο με τον οποίο οι σύγχρονες πόλεις αντιμετωπίζουν το φυσικό τους κεφάλαιο.
Η προστασία του πρασίνου δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται σε αποσπασματικές παρεμβάσεις. Απαιτεί ολοκληρωμένο σχεδιασμό, επιστημονική τεκμηρίωση, πρόληψη κινδύνων και ενεργή συμμετοχή της κοινωνίας.
Το MasterPlan των Πεύκων επιχειρεί να συνδυάσει όλες αυτές τις παραμέτρους, δημιουργώντας ένα πρότυπο περιαστικού δάσους που θα προστατεύει τη βιοποικιλότητα, θα ενισχύει την ανθεκτικότητα της περιοχής και θα προσφέρει στους πολίτες έναν χώρο υγείας, αναψυχής και περιβαλλοντικής εκπαίδευσης.
Το μεγάλο στοίχημα πλέον είναι η μετάβαση από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση. Η επιτυχία θα κριθεί από τη συνέπεια στη χρηματοδότηση, τη σωστή διαχείριση και τη διατήρηση της συμμετοχής των πολιτών. Αν αυτά τα στοιχεία συνδυαστούν, το δάσος των Πεύκων μπορεί να αποτελέσει ένα νέο πράσινο σημείο αναφοράς για ολόκληρη τη Θεσσαλονίκη.
