Σύνοψη
- Προειδοποίηση για απόλυτο κορεσμό: Ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου στο συνέδριο «Green Deal Greece 2026», δηλώνοντας πως σε δέκα χρόνια οι μετακινήσεις στο Λεκανοπέδιο των 4,5 εκατομμυρίων κατοίκων απειλούνται με καθολική ακινησία και διπλασιασμό χρόνου διαδρομών, εάν δεν θεσπιστεί ενιαίος μηχανισμός.
- Θεσμική διεκδίκηση με αυστηρές προϋποθέσεις: Η Περιφέρεια Αττικής ζητά επίσημα την αποκλειστική συντονιστική αρμοδιότητα για το κυκλοφοριακό, συνοδευόμενη από θεσμική θωράκιση και ανακατανομή πόρων, καθώς ήδη το 73% του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεών της δεσμεύεται σε ανελαστικές ανάγκες συντήρησης.
- Υποδομές και αστική πίεση: Με το Λεκανοπέδιο να παράγει το 48% του εθνικού ΑΕΠ και μεγα-πρότζεκτ όπως το Ελληνικό, η ΠΥΡΚΑΛ και το Φαληρικό Όρμο να επιβαρύνουν δραστικά το δίκτυο των 1.623 χλμ. και των 12.780 φαναριών, κρίνεται ανέφικτη η αυτόνομη πολιτική από 66 διαφορετικούς δήμους.
- Επιστημονική και τεχνική συμπόρευση: Η πρόταση Χαρδαλιά έλαβε άμεση στήριξη από τον πρόεδρο του ΤΕΕ Γιώργο Στασινό, τον πρόεδρο του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων Θανάση Τσιάνο, καθώς και από στελέχη του κατασκευαστικού κλάδου.
——————–
Αναλυτικά…
Η καθημερινή εμπειρία της μετακίνησης στο πολεοδομικό συγκρότημα της πρωτεύουσας πλησιάζει με μαθηματική ακρίβεια τα όρια της λειτουργικής εξάντλησης. Το ζήτημα υπερβαίνει πλέον την απλή ταλαιπωρία και αγγίζει την ίδια την παραγωγική δομή της χώρας.
Στο πλαίσιο του 6ου συνεδρίου «Green Deal Greece 2026», που συνδιοργάνωσαν το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας και το economix.gr στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς άνοιξε επισήμως τη συζήτηση για τη ριζική αναδιάταξη του συστήματος διαχείρισης των αστικών ροών.
- Η προειδοποίηση για έμφραγμα σε ορίζοντα δεκαετίας
Η τοποθέτηση του κ. Χαρδαλιά στη θεματική ενότητα για τις προκλήσεις του κυκλοφοριακού περιέγραψε μια ζοφερή πραγματικότητα εάν διατηρηθεί η σημερινή αδράνεια. 
Ο Περιφερειάρχης υπογράμμισε ότι χωρίς ενιαία στρατηγική παρέμβαση, σε δέκα χρόνια η κίνηση των 4,5 εκατομμυρίων κατοίκων θα διπλασιαστεί σε χρονική διάρκεια, οδηγώντας σε πλήρη παράλυση των οδικών αξόνων.
Το πρόβλημα οξύνεται ραγδαία εξαιτίας της αναπτυξιακής δυναμικής της περιφέρειας, η οποία συνεισφέρει το 48% του ελληνικού ΑΕΠ. Εμβληματικές παρεμβάσεις αναπλάσεων, όπως η επένδυση στο Ελληνικό, η μετεγκατάσταση εννέα υπουργείων στον χώρο της πρώην ΠΥΡΚΑΛ στον Δήμο Δάφνης-Υμηττού και η διαμόρφωση του Μητροπολιτικού Πάρκου «ΑΕΝΑΟΝ» στον Φαληρικό Όρμο, αναμένεται να αναδιατάξουν πλήρως τους κυκλοφοριακούς φόρτους.
Χωρίς πρόβλεψη για την παράλληλη επέκταση των μέσων σταθερής τροχιάς και του λεωφορειακού δικτύου, τα αναπτυξιακά αυτά ορόσημα κινδυνεύουν να πνίξουν τις γύρω γειτονιές. Στο ερώτημα ποιος σχεδιάζει μητροπολιτικά τις ανάγκες της επόμενης δεκαετίας, η διαπίστωση παραμένει αφοπλιστική: κανένας κεντρικός μηχανισμός.
- Το τέλος της πολυδιάσπασης των 66 δήμων
Κεντρικός άξονας της κριτικής υπήρξε ο κατακερματισμός αρμοδιοτήτων σε δεκάδες φορείς. Όπως επισημάνθηκε, η αντιμετώπιση ενός ενιαίου κυκλοφοριακού σώματος δεν μπορεί να επαφίεται σε μεμονωμένα Σχέδια Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ) που καταρτίζουν ξεχωριστά 66 διαφορετικοί δήμοι.
Η πρακτική αυτή οδηγεί συχνά στη μετατόπιση του κυκλοφοριακού φόρτου από τα όρια ενός δήμου στον όμορο, δημιουργώντας ντόμινο συμφορήσεων. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα ότι ένα μποτιλιάρισμα στη λεωφόρο Μεσογείων επηρεάζει αλυσιδωτά την κυκλοφορία μέχρι την παραλιακή λεωφόρο Ποσειδώνος, αποδεικνύοντας ότι το οδικό σύστημα λειτουργεί ως ενιαία συγκοινωνιακή λεκάνη.
Προς επίρρωση της ανάγκης υπερτοπικής διοίκησης, αναφέρθηκαν τα παραδείγματα μητροπολιτικής διακυβέρνησης των ευρύτερων περιφερειών του Παρισιού (Île-de-France Mobilités) και του Μεγάλου Λονδίνου (Transport for London), όπου οι μεταφορές είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με τη συνολική χωροταξική στρατηγική.
- Το δυσανάλογο βάρος συντήρησης και οι πόροι
Η Περιφέρεια Αττικής δεν διεκδικεί απλώς θεσμικό ρόλο, αλλά επιδιώκει να ξεκαθαρίσει το τοπίο των ευθυνών. Σήμερα φέρει το βάρος συντήρησης και οδικής ασφάλειας σε ένα δίκτυο 1.623 χιλιομέτρων —απόσταση συγκρίσιμη με τη διαδρομή Αθήνα-Βιέννη— έχοντας υπό την εποπτεία της:
- 157 γέφυρες
- 780 φωτεινούς σηματοδότες
- 592 διαβάσεις πεζών και 14 υπόγειες διαβάσεις
- 291 στύλους οδοφωτισμού
- 610 χιλιόμετρα στηθαίων ασφαλείας, μήκος αντίστοιχο της απόστασης Αθήνα-Σόφια
Αυτό το εκτεταμένο τεχνικό φορτίο απορροφά το 73% του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων της Περιφέρειας αποκλειστικά σε ανελαστικές δαπάνες συντήρησης. Για τον λόγο αυτό, η διεκδίκηση της συνολικής διαχείρισης του κυκλοφοριακού συνδέεται άμεσα με την απαίτηση για αντίστοιχη μεταφορά πόρων και νομοθετική εξουσιοδότηση.
Παράλληλα, αναγνωρίστηκαν οι θετικές παρεμβάσεις του πρόσφατου παρελθόντος από την πολιτεία, όπως η κυκλοφορία 125 νέων ηλεκτρικών λεωφορείων, οι 15 πρότυπες γραμμές, οι 14 αναβαθμισμένοι συρμοί της Γραμμής 1 του Μετρό, η πιλοτική νυχτερινή λειτουργία και οι αυστηρότεροι έλεγχοι του ΚΟΚ. Ωστόσο, επισημάνθηκε ότι τα αποσπασματικά μέτρα δεν μπορούν να υποκαταστήσουν τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
- Σύμπνοια τεχνικού και επιστημονικού κόσμου
Η πρωτοβουλία της Περιφέρειας βρήκε άμεση απήχηση στους καθ’ ύλην αρμόδιους φορείς. Ο Πρόεδρος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας Γιώργος Στασινός τάχθηκε ανοιχτά υπέρ της ανάληψης του συντονισμού από την Περιφέρεια, δεσμευόμενος για την παροχή πλήρους επιστημονικής και τεχνικής συνδρομής από το Επιμελητήριο.
Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων Θανάσης Τσιάνος χαιρέτισε τη στάση του κ. Χαρδαλιά, υπενθυμίζοντας ότι η ίδρυση ενιαίου μητροπολιτικού φορέα αποτελεί πάγια και αταλάντευτη θέση του κλάδου εδώ και 25 χρόνια.
Στη διάσταση της αγοράς και των χρηματοδοτήσεων στάθηκε ο Εντεταλμένος Σύμβουλος της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Πέτρος Σουρέτης, υπογραμμίζοντας ότι η ύπαρξη σαφούς και συνεκτικού σχεδιασμού αποτελεί το κλειδί για την προσέλκυση και εξασφάλιση των απαραίτητων κεφαλαίων, τόσο για τις νέες κατασκευές όσο και για τη βαριά συντήρηση των υφιστάμενων οδικών αξόνων.
Το αμέσως επόμενο διάστημα, η Περιφέρεια Αττικής αναμένεται να καταθέσει επίσημη πρόταση νόμου και λειτουργικό σχέδιο για την άρση των αλληλεπικαλύψεων, μεταφέροντας το βάρος της απόφασης στην κεντρική κυβέρνηση.
Συνολικά…
Η δημόσια τοποθέτηση του Νίκου Χαρδαλιά σηματοδοτεί την έναρξη μιας απαραίτητης θεσμικής μάχης απέναντι στον κατακερματισμό αρμοδιοτήτων που καθηλώνει το Λεκανοπέδιο. Το κυκλοφοριακό στην Αττική δεν αποτελεί πλέον μόνο ζήτημα ποιότητας ζωής ή περιβαλλοντικής επιβάρυνσης, αλλά βασικό ανασταλτικό παράγοντα για την οικονομική ανταγωνιστικότητα της χώρας. Η συσπείρωση της επιστημονικής κοινότητας, του ΤΕΕ και των παραγωγικών φορέων γύρω από την ανάγκη ενιαίου φορέα δημιουργεί για πρώτη φορά ένα ισχυρό μέτωπο διεκδίκησης. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα του εγχειρήματος θα κριθεί στην πράξη: από την πολιτική βούληση της κεντρικής διοίκησης να εκχωρήσει ουσιαστικές εξουσίες και, κυρίως, από την ταυτόχρονη διασφάλιση των αναγκαίων κονδυλίων. Χωρίς αυτά, η μητροπολιτική διαχείριση θα παραμείνει ένα θεωρητικό σχήμα, την ώρα που οι δρόμοι της πρωτεύουσας οδηγούνται σε ανεπίστρεπτη ασφυξία.
—————–
Πηγές:
- Παρουσίαση και τοποθετήσεις στο 6ο συνέδριο «Green Deal Greece 2026» (διοργάνωση: Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας & economix.gr, Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος).
- Επίσημες τοποθετήσεις Περιφερειάρχη Αττικής Νίκου Χαρδαλιά, Προέδρου ΤΕΕ Γιώργου Στασινού, Προέδρου Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων Θανάση Τσιάνου και Εντεταλμένου Συμβούλου ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ Πέτρου Σουρέτη
