Σύνοψη: Η υπογραφή της σύμβασης για το δίκτυο αποχέτευσης της Δημοτικής Ενότητας Παιανίας αποτελεί περισσότερο από μια ακόμη ανακοίνωση έργου υποδομής. Κλείνει, τουλάχιστον σε επίπεδο συμβασιοποίησης, έναν κύκλο πολυετούς αδράνειας και ανοίγει το δύσκολο στάδιο της κατασκευής. Με προϋπολογισμό 13,387 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ, 53 χιλιόμετρα αγωγών και 3.600 εξωτερικές διακλαδώσεις, το έργο χρηματοδοτείται από το Περιφερειακό Πρόγραμμα «Αττική 2021-2027» και ανατίθεται στην ΕΥΔΑΠ.
————-
Αναλυτικά…
Η Παιανία αφήνει πίσω της μια εκκρεμότητα δεκαετιών
Για μια περιοχή που αναπτύχθηκε ταχύτατα τα προηγούμενα χρόνια, η απουσία ολοκληρωμένου δικτύου αποχέτευσης δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική υστέρηση. Είναι ένα πρόβλημα που αγγίζει την καθημερινότητα των κατοίκων, την προστασία του περιβάλλοντος, τη δημόσια υγεία και, τελικά, τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζεται η αστική ανάπτυξη.
Η υπογραφή της σύμβασης για το δίκτυο αποχέτευσης της Δημοτικής Ενότητας Παιανίας επιχειρεί να βάλει τέλος σε αυτή την αντίφαση. Το έργο, ύψους 13,387 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ, περιλαμβάνει 53 χιλιόμετρα αγωγών και 3.600 εξωτερικές διακλαδώσεις, με την ΕΥΔΑΠ να έχει τον ρόλο του δικαιούχου και της αναθέτουσας αρχής.
Το χρονοδιάγραμμα έχει οριστεί στους 30 μήνες. Αυτό σημαίνει ότι από εδώ και πέρα η επιτυχία δεν θα κριθεί στις τελετές και στις υπογραφές, αλλά στο εργοτάξιο: στην ταχύτητα των εργασιών, στον συντονισμό των εμπλεκόμενων φορέων και κυρίως στην ικανότητα να περιοριστούν οι επιπτώσεις στην καθημερινότητα της πόλης.
- Από την εμπλοκή στην επανεκκίνηση
Το συγκεκριμένο έργο έχει ιδιαίτερο βάρος ακριβώς επειδή δεν ξεκινά από λευκή σελίδα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η αρχική εργολαβική προσπάθεια είχε ξεκινήσει το 2015, όμως οι εργασίες σταμάτησαν το 2017. Η διαδικασία για την έκπτωση του αναδόχου κινήθηκε από το 2019, ενώ στη συνέχεια επιχειρήθηκε η διοικητική και χρηματοδοτική επανεκκίνηση.
Η Περιφέρεια Αττικής είχε ήδη ανακοινώσει από το 2022 την επανεκκίνηση του έργου μέσω προγραμματικής σύμβασης, γεγονός που δείχνει ότι η σημερινή υπογραφή αποτελεί το αποτέλεσμα μιας διαδικασίας ωρίμανσης και όχι μια απόφαση που ελήφθη μέσα σε λίγους μήνες.
Αυτό είναι και το βασικό πολιτικό και διοικητικό μάθημα της υπόθεσης: στα μεγάλα έργα υποδομής, η χρηματοδότηση είναι αναγκαία αλλά δεν αρκεί. Χρειάζεται καθαρή κατανομή αρμοδιοτήτων, τεχνική ωριμότητα και ένας φορέας που θα μπορεί να αναλάβει την ευθύνη από την ανάθεση έως την ολοκλήρωση.
- Η ΕΥΔΑΠ και το βάρος της υλοποίησης
Στην περίπτωση της Παιανίας, το βάρος της υλοποίησης πέφτει στην ΕΥΔΑΠ. Η επιλογή έχει σημασία, καθώς η εταιρεία συμμετέχει πλέον σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό για την ενίσχυση των υποδομών ύδρευσης και αποχέτευσης στην Ανατολική Αττική.
Η ίδια η ΕΥΔΑΠ παρουσιάζει το έργο της Παιανίας ως μέρος ενός επενδυτικού προγράμματος ύψους 2,5 δισ. ευρώ, με ιδιαίτερη έμφαση στην Ανατολική Αττική.
Η διάσταση αυτή είναι κρίσιμη. Ένα δίκτυο αποχέτευσης δεν λειτουργεί απομονωμένα από την υπόλοιπη υποδομή. Απαιτεί διασύνδεση, σωστό σχεδιασμό και αποτελεσματική λειτουργία, ώστε η επένδυση να αποκτήσει πραγματική αξία για τους πολίτες και να μην περιοριστεί στην κατασκευή αγωγών.
- Ευρωπαϊκοί πόροι με συγκεκριμένο αποτύπωμα
Η χρηματοδότηση από το Περιφερειακό Πρόγραμμα «Αττική 2021-2027» αποτελεί επίσης σημαντική παράμετρο. Το πρόγραμμα αποτελεί το βασικό περιφερειακό χρηματοδοτικό εργαλείο της συγκεκριμένης περιόδου και περιλαμβάνει δράσεις που συνδέονται με πράσινη ανάπτυξη, περιβαλλοντικές υποδομές και βιώσιμη αστική ανάπτυξη.
Για την Παιανία, η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση έχει μια πολύ πρακτική συνέπεια: επιτρέπει να μετατραπεί ένα έργο που είχε μείνει στάσιμο σε συγκεκριμένη επένδυση με συμβατικό αντικείμενο και χρονοδιάγραμμα.
Η Περιφέρεια έχει ήδη καταγράψει την ΕΥΔΑΠ ως δικαιούχο πράξεων αποχέτευσης στο πλαίσιο του «Αττική 2021-2027», στοιχείο που εντάσσει την Παιανία σε μια ευρύτερη στρατηγική υποδομών και όχι σε μια μεμονωμένη τοπική παρέμβαση.
- Το πραγματικό στοίχημα αρχίζει τώρα
Για τους κατοίκους, βέβαια, το ζητούμενο δεν είναι ο αριθμός των εκατομμυρίων ή οι θεσμικές συνεργασίες. Είναι να κατασκευαστεί το δίκτυο χωρίς νέες καθυστερήσεις και με όσο το δυνατόν μικρότερη επιβάρυνση στην καθημερινότητα.
Οι εργασίες αυτού του μεγέθους αναπόφευκτα θα επηρεάσουν δρόμους, κυκλοφορία, πρόσβαση σε ιδιοκτησίες και εμπορική δραστηριότητα. Η διαχείριση αυτής της περιόδου θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ τόσο για τον ανάδοχο όσο και για την ΕΥΔΑΠ και τον Δήμο.
Η πολιτική δέσμευση για ολοκλήρωση εντός 30 μηνών δημιουργεί επομένως μια σαφή υποχρέωση λογοδοσίας. Το χρονοδιάγραμμα πρέπει να παρακολουθείται δημόσια, οι αποκλίσεις να εξηγούνται και τα προβλήματα να αντιμετωπίζονται πριν μετατραπούν σε νέα χρόνια εκκρεμότητα.
Η Παιανία βρίσκεται πλέον μπροστά σε μια σημαντική αλλαγή υποδομής. Η αξία της, όμως, θα μετρηθεί όταν τα 53 χιλιόμετρα δικτύου πάψουν να είναι αριθμός σε μια σύμβαση και γίνουν λειτουργική υπηρεσία για τους κατοίκους.
Συνολικά…
Η αποχέτευση Παιανίας είναι χαρακτηριστική περίπτωση του πόσο σύνθετη μπορεί να αποδειχθεί η μετάβαση από τον σχεδιασμό στην υλοποίηση ενός δημόσιου έργου. Η συμβασιοποίηση των 13,387 εκατ. ευρώ δημιουργεί πλέον σαφές πλαίσιο ευθύνης για όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.
Το σημαντικότερο, ωστόσο, είναι ότι η περιοχή αποκτά μια υποδομή με πολλαπλή αξία: περιβαλλοντική, κοινωνική, οικονομική και πολεοδομική. Η προστασία των υδάτινων πόρων και της δημόσιας υγείας συνδέεται άμεσα με την ποιότητα της ανάπτυξης της Ανατολικής Αττικής.
Μετά από χρόνια καθυστερήσεων, η πρόκληση είναι μία: να μη χαθεί ξανά χρόνος. Η Παιανία δεν χρειάζεται άλλη μία εξαγγελία· χρειάζεται ένα έργο που θα ολοκληρωθεί, θα λειτουργήσει σωστά και θα αποδώσει στην κοινωνία την αξία της επένδυσης.
