Σύνοψη: Το Μητροπολιτικό Πάρκο «ΑΕΝΑΟΝ» εισέρχεται πλέον στην πιο κρίσιμη φάση της πολυετούς πορείας του. Η έγκριση της υπογραφής της σύμβασης από το Ελεγκτικό Συνέδριο απομακρύνει ένα από τα τελευταία θεσμικά εμπόδια, με την Περιφέρεια Αττικής να προγραμματίζει υπογραφή στις 2 Σεπτεμβρίου 2026. Το έργο των 741 στρεμμάτων στηρίζεται σε εξασφαλισμένη χρηματοδότηση 370 εκατ. ευρώ και προβλέπει εκτεταμένο πράσινο, υποδομές αναψυχής, αθλητισμού και πολιτισμού. Το κρίσιμο πλέον δεν είναι ο σχεδιασμός, αλλά η συνέπεια στην εκτέλεση ενός σύνθετου έργου με σημαντικό οικονομικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
—————
Αναλυτικά…
Το «ΑΕΝΑΟΝ» περνά από τον σχεδιασμό στην κατασκευή
Για ένα έργο που συζητείται επί χρόνια ως μία από τις μεγάλες εκκρεμότητες του αθηναϊκού παραλιακού μετώπου, η ημερομηνία της 2ας Σεπτεμβρίου αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Τότε έχει προγραμματιστεί η υπογραφή της σύμβασης για το Μητροπολιτικό Πάρκο «ΑΕΝΑΟΝ» στον Φαληρικό Όρμο, μετά την ολοκλήρωση του προσυμβατικού ελέγχου από το Ελεγκτικό Συνέδριο.
Η εξέλιξη δεν σημαίνει απλώς ότι προστίθεται ακόμη ένα έργο στο πρόγραμμα υποδομών της Αττικής. Σηματοδοτεί την έξοδο μιας μεγάλης ανάπλασης από τον κύκλο μελετών, εγκρίσεων και διοικητικών εκκρεμοτήτων και την είσοδό της στη φάση όπου η επιτυχία θα κριθεί στο πεδίο: στο εργοτάξιο, στα χρονοδιαγράμματα και στην αποτελεσματική διαχείριση του κόστους.
- Από τον κίνδυνο απένταξης στην εξασφαλισμένη χρηματοδότηση
Η σημερινή εικόνα έχει προηγηθεί μιας δύσκολης διαδρομής. Σύμφωνα με την Περιφέρεια Αττικής, όταν ανέλαβε η σημερινή διοίκηση στις αρχές του 2024, το έργο βρισκόταν κοντά στο ενδεχόμενο απένταξης. Ακολούθησε επανασχεδιασμός, διαπραγμάτευση με ευρωπαϊκούς θεσμούς και μια σειρά τεχνικών και διοικητικών ενεργειών, ώστε να διατηρηθεί η χρηματοδοτική βάση του εγχειρήματος.
Κεντρικό μέγεθος σε αυτή την εξίσωση είναι τα 370 εκατ. ευρώ ευρωπαϊκής χρηματοδότησης που, σύμφωνα με την Περιφέρεια, εξασφαλίστηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η διάκριση έχει σημασία: το ποσό αυτό αποτελεί τη χρηματοδοτική ομπρέλα του σχεδιασμού και δεν ταυτίζεται κατ’ ανάγκη με το συμβατικό τίμημα της κατασκευής. Πρόσφατες πληροφορίες τοποθετούν το οικονομικό αντικείμενο της σύμβασης σε χαμηλότερο επίπεδο.
Η διαδρομή περιλάμβανε 11 διαφορετικές μελέτες, αδειοδοτήσεις, σύνταξη τευχών δημοπράτησης, διεθνή διαγωνιστική διαδικασία, καθώς και την αντιμετώπιση ενστάσεων και προσφυγών.
- Τι αλλάζει στον Φαληρικό Όρμο
Το φυσικό αποτύπωμα της παρέμβασης είναι μεγάλο. Το «ΑΕΝΑΟΝ» αναπτύσσεται σε έκταση 741 στρεμμάτων δίπλα στη θάλασσα και σχεδιάζεται ως ενιαίος δημόσιος χώρος με εκτεταμένες φυτεύσεις, διαδρομές για πεζούς και ποδήλατα, αθλητικές εγκαταστάσεις και χώρους πολιτισμού και αναψυχής.
Η ουσία, ωστόσο, βρίσκεται πέρα από τα τετραγωνικά μέτρα. Η ανάπλαση επιχειρεί να αντιμετωπίσει έναν διαχρονικό πολεοδομικό κατακερματισμό: την απόσταση ανάμεσα στον αστικό ιστό και το παραλιακό μέτωπο. Η Περιφέρεια έχει θέσει ως βασικό στόχο την επανασύνδεση της πόλης με τη θάλασσα, μετατρέποντας μια μεγάλης κλίμακας υποδομή σε χώρο καθημερινής χρήσης.
Αυτό είναι και το μεγαλύτερο στοίχημα μετά την κατασκευή. Ένα πάρκο τέτοιου μεγέθους δεν κρίνεται μόνο από το αν θα παραδοθεί στην ώρα του, αλλά και από το αν θα διαθέτει βιώσιμο μοντέλο συντήρησης, ασφάλειας και διαχείρισης. Η ίδια η Περιφέρεια έχει αναφερθεί στην ανάγκη δημιουργίας φορέα διαχείρισης με τη συμμετοχή δήμων και άλλων φορέων.
- Το χρονοδιάγραμμα μέχρι το 2029
Μετά την υπογραφή της σύμβασης στις 2 Σεπτεμβρίου, το επόμενο ορόσημο είναι η εγκατάσταση του εργοταξίου τον Νοέμβριο του 2026. Μέχρι τα μέσα Δεκεμβρίου προβλέπεται η ολοκλήρωση των μελετών εφαρμογής, ενώ οι κύριες κατασκευαστικές εργασίες έχουν προγραμματιστεί να αρχίσουν τον Ιανουάριο του 2027. Στόχος είναι η ολοκλήρωση και τα εγκαίνια του πάρκου στο δεύτερο εξάμηνο του 2029.
Το επόμενο διάστημα θα είναι επομένως καθοριστικό. Η πολυπλοκότητα του έργου, το μέγεθος της έκτασης και η ανάγκη συντονισμού πολλών διαφορετικών εργασιών περιορίζουν τα περιθώρια για νέες καθυστερήσεις.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο έχει ιδιαίτερο θεσμικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία, καθώς ο προσυμβατικός έλεγχος αποτελεί μηχανισμό ελέγχου της νομιμότητας σημαντικών δημόσιων συμβάσεων πριν από την υπογραφή τους. Ενδεικτικά, μόνο στο διάστημα Φεβρουαρίου-Απριλίου 2026 τα αρμόδια κλιμάκια και οι υπηρεσίες του Δικαστηρίου έλεγξαν 1.652 συμβάσεις συνολικού οικονομικού αντικειμένου άνω των 4,2 δισ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ.
Συνολικά…
Το «ΑΕΝΑΟΝ» βρίσκεται πλέον μπροστά στο πιο δύσκολο και ταυτόχρονα πιο μετρήσιμο κομμάτι της διαδρομής του. Η υπογραφή της σύμβασης στις 2 Σεπτεμβρίου κλείνει έναν μακρύ κύκλο θεσμικών και χρηματοδοτικών εκκρεμοτήτων, αλλά ανοίγει έναν ακόμη πιο απαιτητικό: αυτόν της κατασκευής και της μελλοντικής λειτουργίας.
Για την Αττική, η σημασία του έργου υπερβαίνει τη δημιουργία ενός ακόμη χώρου πρασίνου. Τα 741 στρέμματα μπορούν να λειτουργήσουν ως νέα πύλη πρόσβασης της πόλης στη θάλασσα και ως σημαντική παρέμβαση στον δημόσιο χώρο. Το ζητούμενο πλέον είναι η τήρηση του χρονοδιαγράμματος έως το 2029 και, κυρίως, η διασφάλιση ότι το πάρκο θα παραδοθεί όχι μόνο ολοκληρωμένο, αλλά λειτουργικό, προσβάσιμο και οικονομικά βιώσιμο σε βάθος χρόνου.
