Σύνοψη
- Η προμήθεια 36.000 διαδραστικών πινάκων για τα ελληνικά σχολεία, ένα έργο – «φιλέτο» 120 εκατομμυρίων ευρώ με πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης, τείνει να εξελιχθεί σε μνημείο κρατικοδίαιτου καπιταλισμού και παρασκηνιακών διευθετήσεων. Οι λεπτομέρειες του διαγωνισμού προκαλούν, στην καλύτερη περίπτωση, θυμηδία και, στη χειρότερη, την άμεση παρέμβαση της Δικαιοσύνης, όπως ήδη συμβαίνει με την έφοδο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
- Οι «συμπτώσεις» είναι εξοργιστικές: Μόλις τρεις εταιρείες παρέμειναν στο τελικό στάδιο διεκδίκησης ενός τεράστιου προϋπολογισμού. Οι προσφορές τους δεν είχαν ίχνος ανταγωνισμού, με εκπτώσεις που κυμαίνονταν μεταξύ 0,01% και 0,26% – νούμερα που στην ελεύθερη αγορά μεταφράζονται ως προσυνεννόηση.
- Το πιο σκανδαλώδες; Το έργο κόπηκε επιδέξια σε τρία τμήματα και, όλως τυχαίως, καθένας από τους τρεις υποψηφίους πήρε από ένα κομμάτι, φεύγοντας με εγγυημένα εκατομμύρια. Το αφήγημα του «εκσυγχρονισμού» ξεθωριάζει, αφήνοντας πίσω τη γνώριμη οσμή του ελληνικού πελατειακού συστήματος.
———————-
Αναλυτικά…
Υποτίθεται ότι ζούμε την αυγή του «σχολείου του μέλλοντος». Μας υποσχέθηκαν ψηφιακές αίθουσες, τεχνολογικό άλμα και μια εκπαίδευση κομμένη και ραμμένη για τον 21ο αιώνα. Στην πράξη, όμως, το μόνο άλμα που έγινε ήταν αυτό στις τραπεζικές καταθέσεις τριών συγκεκριμένων σχημάτων, με τις πλάτες του υπουργείου Παιδείας.
Αντί να συζητάμε για τα εργαλεία των μαθητών, πιάσαμε πάλι τα κομπιουτεράκια για να μετρήσουμε τη χασούρα του Δημοσίου. Γιατί το έργο των 120 εκατομμυρίων ευρώ για 36.000 διαδραστικούς πίνακες μυρίζει από χιλιόμετρα «καρτέλ» και εργολαβική βολή.
Το Θαύμα των Τριών και η Έκπτωση της Πεντάρας
Στην ελεύθερη αγορά, όταν βγαίνει στο σφυρί ένα συμβόλαιο 120 εκατομμυρίων, οι εταιρείες σφάζονται. Οι τιμές συμπιέζονται, οι προσφορές πέφτουν βροχή, και το Δημόσιο –ως πελάτης– βγαίνει κερδισμένο από τις οικονομίες κλίμακας (economies of scale). Στο υπουργείο Παιδείας, πάλι, φαίνεται πως ισχύουν άλλοι νόμοι της φυσικής.
Κατά τη διαβούλευση, οι «μνηστήρες» ήταν πολλοί. Όταν όμως ήρθε η ώρα της διεκδίκησης, ως δια μαγείας, όλη η αγορά έκανε πίσω. Έμειναν μόνο τρεις: η εταιρεία Α, η κοινοπραξία Β και η κοινοπραξία Γ. Ήταν τόσο φωτογραφικοί οι όροι του διαγωνισμού που έδιωξαν τον ανταγωνισμό, ή μήπως έπεσε «σύρμα» ότι το έργο είναι ρεζερβέ;
Το πραγματικό ανέκδοτο, όμως, γράφτηκε στο άνοιγμα των οικονομικών προσφορών. Σε ένα τεχνολογικό έργο τέτοιου μεγέθους, όπου τα περιθώρια κέρδους είναι χαοτικά μεγάλα, οι τρεις παίκτες προσέφεραν εκπτώσεις… 0,01% έως 0,26%. Ναι, σωστά διαβάσατε. Ούτε ένα ολόκληρο τα εκατό! Εκπτώσεις που θα ντρεπόταν να κάνει ακόμα και συνοικιακό μπακάλικο σε ληγμένα μακαρόνια.
- Η Γεωμετρία της Αρπαχτής…;
Το καλύτερο σας το αφήσαμε για το τέλος. Ο διαγωνισμός-μαμούθ, προκειμένου να χωνευτεί πιο εύκολα τεχνικά, είχε σπάσει σε τρία τμήματα. Η προκήρυξη άφηνε ανοιχτό το ενδεχόμενο άγριου ανταγωνισμού για την κυριαρχία και στα τρία «πακέτα».
Τρεις παίκτες, λοιπόν, τρία κομμάτια της πίτας. Αν νομίζετε ότι χτύπησαν ο ένας τον άλλον για να πάρουν τη μερίδα του λέοντος, πλανάστε πλάνην οικτρά. Η κατανομή έγινε με ανατριχιαστική γεωμετρική ακρίβεια: το πρώτο τμήμα στην εταιρεία Α, το δεύτερο στην κοινοπραξία Β, το τρίτο στην κοινοπραξία Γ.
Όλοι έφαγαν, όλοι χόρτασαν, κανένας δεν στεναχωρήθηκε. Μια άψογη, ειρηνική συνύπαρξη εταιρικής γαλήνης.
- Το Χαστούκι της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας
Αν αυτά τα χρήματα προέρχονταν από τον κρατικό κορβανά, ίσως η υπόθεση να είχε θαφτεί κάτω από το χαλί της γραφειοκρατίας και τις ανύπαρκτες παρεμβάσεις της Επιτροπής Ανταγωνισμού, η οποία φαίνεται να κοιμάται τον ύπνο του δικαίου την ώρα που «μοιράζονται» εκατομμύρια.
Όμως το συγκεκριμένο έργο χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης. Και στις Βρυξέλλες δεν μοιράζουν λεφτά με τη λογική της βαλκανικής «αρπαχτής». Οι κοινοτικοί πόροι συνοδεύονται από αυστηρές ρήτρες διαφάνειας που εδώ φαίνεται να έγιναν πατσαβούρι.
Γι’ αυτό και η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία εξετάζει τα δεδομένα. Οι Ευρωπαίοι δεν πιστεύουν στις αλλεπάλληλες συμπτώσεις. Ερευνούν ακριβώς αυτό το μοτίβο που έχει γίνει μάστιγα στα έργα τεχνολογικού εξοπλισμού στη χώρα μας: εικονικός ανταγωνισμός, υπόνοιες για διανομή των έργων (market sharing) και εξευτελιστικές εκπτώσεις που ζημιώνουν βάναυσα το δημόσιο συμφέρον.
Όταν οι εξηγήσεις στερεύουν, τον λόγο παίρνουν οι αριθμοί. Και οι αριθμοί φωνάζουν ότι οι φορολογούμενοι πλήρωσαν χρυσάφι ένα πάρτι που έπρεπε να έχει ελεγχθεί πριν καν ξεκινήσει.
Συνολικά…
Οι 36.000 διαδραστικοί πίνακες μπορεί να φέρουν, υποτίθεται, το «μέλλον» στις σχολικές αίθουσες, αλλά ο τρόπος με τον οποίο αγοράστηκαν ανήκει στο πιο σκοτεινό, παρασιτικό παρελθόν του ελληνικού κράτους. Το ζήτημα υπερβαίνει κατά πολύ τον συγκεκριμένο διαγωνισμό. Αναδεικνύει την παθογένεια ενός συστήματος δημοσίων συμβάσεων που δείχνει ικανό να εργαλειοποιηθεί για να μοιράζει απλόχερα ευρωπαϊκό χρήμα σε κλειστά κλαμπ της αγοράς.
Όταν βλέπεις εκπτώσεις της τάξης του 0,01% και μοιρασιές «ένα προς ένα» σε διαγωνισμούς 120 εκατομμυρίων, δεν χρειάζεσαι διδακτορικό στα οικονομικά για να αντιληφθείς ότι ο ελεύθερος ανταγωνισμός έχει πάει… διακοπές. Η παρέμβαση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας είναι ένα ηχηρό χαστούκι στην αφήγηση περί δήθεν θεσμικής θωράκισης των διαδικασιών. Το πρόβλημα, πλέον, παύει να είναι επικοινωνιακό. Αν η Δικαιοσύνη επιβεβαιώσει αυτό που η αγορά ψιθυρίζει, τότε βρισκόμαστε μπροστά σε ένα ωμό, καραμπινάτο θεσμικό σκάνδαλο.
—————-
Πηγές
- Ανοιχτά δεδομένα προκηρύξεων διαγωνισμών Δημοσίου, αναφορές ευρωπαϊκών θεσμών ελέγχου, ρεπορτάζ αγοράς τεχνολογίας.





