Σύνοψη
- Αποκλεισμός διαδημοτικής μεταφοράς: Ο Κυριάκος Μητσοτάκης διαβεβαίωσε κατηγορηματικά επτά δημάρχους των Βορείων Προαστίων ότι δεν πρόκειται να υπάρξει μεταφορά συντελεστή δόμησης από δήμο σε δήμο, κατοχυρώνοντας την εφαρμογή του μέτρου αυστηρά εντός των γεωγραφικών ορίων κάθε τοπικής αρχής.
- Απόλυτος σεβασμός στην αυτοδιοίκηση: Η οριοθέτηση των Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή (ΖΥΣ) περνάει εξ ολοκλήρου στον έλεγχο των δήμων, καθώς καμία σχετική απόφαση ή έκδοση Προεδρικού Διατάγματος δεν πρόκειται να προχωρήσει χωρίς την επίσημη και σύμφωνη γνώμη των κατά τόπους δημοτικών συμβουλίων.
- Ευελιξία και προαιρετική εφαρμογή: Σε περίπτωση που ένας οργανισμός τοπικής αυτοδιοίκησης αρνηθεί πλήρως την αξιοποίηση του νέου πολεοδομικού εργαλείου ή καταθέσει σοβαρές ενστάσεις επί των υπό διαβούλευση μελετών, η κυβέρνηση δεσμεύεται για πρόσθετο διάλογο, αποκλείοντας την κεντρική επιβολή του μέτρου.
——————–
Αναλυτικά…
Τέλος στα σενάρια διαδημοτικής μεταφοράς
Σε μια καθοριστική παρέμβαση που διαμορφώνει τον νέο πολεοδομικό χάρτη της Αττικής προχώρησε ο πρωθυπουργός. Κατά τη διάρκεια ευρείας σύσκεψης με επτά δημάρχους των Βορείων Προαστίων, ξεκαθαρίστηκε οριστικά το τοπίο γύρω από τον θεσμό της μεταφοράς του συντελεστή δόμησης.
Η βασική ανησυχία των τοπικών κοινωνιών αφορούσε το ενδεχόμενο να επιβαρυνθούν περιοχές αμιγούς κατοικίας με πρόσθετη δόμηση από άλλους δήμους. Η κυβερνητική δέσμευση, ωστόσο, υπήρξε απόλυτη: ο συντελεστής θα μεταφέρεται αυστηρά και μόνο εντός των γεωγραφικών ορίων του εκάστοτε δήμου.
Μάλιστα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο για ρητή νομική κατοχύρωση αυτού του γεωγραφικού περιορισμού. Στόχος είναι να διασκεδαστούν πλήρως οι ανησυχίες για ανεξέλεγκτη αστική πυκνότητα σε ευαίσθητα προάστια.
- Η εξουσία στα χέρια των Δημοτικών Συμβουλίων
Το νέο πλαίσιο για τις Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή (ΖΥΣ) αλλάζει πλήρως το μοντέλο λήψης αποφάσεων, μεταφέροντας το βάρος από την κεντρική διοίκηση απευθείας στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Το μήνυμα του Μεγάρου Μαξίμου είναι ξεκάθαρο: «καμία επιβολή χωρίς συναίνεση».
Οι μελέτες που βρίσκονται ήδη σε καθεστώς δημόσιας διαβούλευσης αποτελούν απλώς έναν καμβά. Εναπόκειται στους ίδιους τους δημάρχους να προχωρήσουν σε δραστικές τροποποιήσεις, ώστε να εναρμονίσουν τα πολεοδομικά σχέδια με τις οικιστικές ιδιαιτερότητες κάθε γειτονιάς.
Όπως αποσαφηνίστηκε στη σύσκεψη, τα απαραίτητα Προεδρικά Διατάγματα, τα οποία θα καθορίζουν τις τελικές λεπτομέρειες για τις περιοχές υποδοχής, δεν πρόκειται να οριστικοποιηθούν εάν δεν προηγηθεί η σύμφωνη γνώμη των οικείων δημοτικών συμβουλίων.
- Ένα ιστορικό εργαλείο υπό σύγχρονο πρίσμα
Η μεταφορά συντελεστή δόμησης δεν αποτελεί καινοτομία των ημερών μας, καθώς οι ρίζες της εντοπίζονται στη δεκαετία του 1970. Σήμερα, ωστόσο, αναβιώνει ως ένα κρίσιμο θεσμικό εργαλείο για την εξασφάλιση κοινόχρηστων χώρων και την αποζημίωση ιδιοκτητών διατηρητέων κτιρίων, χωρίς να επιβαρύνεται ο κρατικός προϋπολογισμός.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας έχει ήδη εγκρίνει τη συνταγματικότητα του μέτρου, υπό την αυστηρή προϋπόθεση ότι εφαρμόζεται έπειτα από ολοκληρωμένο και εξειδικευμένο πολεοδομικό σχεδιασμό. Αυτό ακριβώς το νομικό κενό έρχονται να καλύψουν οι υπό εξέλιξη τοπικές μελέτες.
Εάν ένας δήμος διαπιστώσει ότι το μέτρο δεν συνάδει με τον αναπτυξιακό του σχεδιασμό, έχει το απόλυτο δικαίωμα να το απορρίψει εξ ολοκλήρου, χωρίς να αντιμετωπίσει κυρώσεις ή πιέσεις από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Στην κρίσιμη συνάντηση υπό τον πρωθυπουργό και τα κορυφαία κυβερνητικά στελέχη του ΥΠΕΝ, παρευρέθηκαν οι δήμαρχοι:
- Φιλοθέης – Ψυχικού: Χαράλαμπος Μπονάτσος
- Λυκόβρυσης – Πεύκης: Μάριος – Γεώργιος Ψυχάλης
- Νέας Ιωνίας: Παναγιώτης Μανούρης
- Χαλανδρίου: Σίμος Ρούσσος
- Παπάγου – Χολαργού: Ηλίας Αποστολόπουλος
- Μεταμόρφωσης: Στράτος Σαραούδας
- Κηφισιάς: Βασίλης Ξυπολυτάς
- Ο τελικός λόγος στην τοπική αυτοδιοίκηση
Με εμφανή ανακούφιση, αλλά κρατώντας στάση αναμονής για την πρακτική εφαρμογή των εξαγγελιών, υποδέχτηκαν οι δήμαρχοι των Βορείων Προαστίων τις κυβερνητικές δεσμεύσεις γύρω από τη μεταφορά συντελεστή δόμησης. Μετά το πέρας της κρίσιμης διευρυμένης σύσκεψης υπό τον πρωθυπουργό, οι εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης έθεσαν το πλαίσιο μέσα στο οποίο προτίθενται να κινηθούν, επιβεβαιώνοντας τη μεταφορά ευθύνης στα δημοτικά όργανα.
Η κυριότερη κατάκτηση, σύμφωνα με τους αυτοδιοικητικούς, είναι η θεσμική κατοχύρωση της σύμφωνης γνώμης των δήμων.
Ο δήμαρχος Κηφισιάς, Βασίλης Ξυπολυτάς, υπογράμμισε τον αποφασιστικό ρόλο που αναλαμβάνουν πλέον τα τοπικά όργανα. Ανέδειξε το γεγονός ότι ο σχεδιασμός δεν θα αφορά μεταφορά από δήμο σε δήμο, αλλά αυστηρά εντός των ορίων της κάθε περιοχής.
Σύμφωνα με τον κ. Ξυπολυτά, η διαδικασία θα κινηθεί σε δύο ταχύτητες. Οι δήμοι που είναι έτοιμοι και επιθυμούν την ένταξή τους, μπορούν να ξεκινήσουν τη διαδικασία άμεσα, εντός διμήνου. Αντίθετα, για τις περιοχές που διατηρούν επιφυλάξεις, η διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες ενδέχεται να παραταθεί έως και τρία χρόνια.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο δήμαρχος Χαλανδρίου, Σίμος Ρούσσος, ο οποίος εστίασε στη δέσμευση της κυβέρνησης δια στόματος του πρωθυπουργού. Όπως τόνισε, η αναθεώρηση των δεδομένων από τους μελετητές απαιτεί τον απαραίτητο χρόνο, ενώ καμία απολύτως μεταβολή δεν πρόκειται να επιβληθεί εάν δεν προηγηθεί η ρητή συναίνεση της τοπικής δημοτικής αρχής.
Διορθώσεις στις μελέτες και προσαρμογή στα τοπικά δεδομένα
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε από αρκετούς δημάρχους στις τεχνικές αστοχίες που εντοπίστηκαν κατά την πρώτη φάση του σχεδιασμού. Ο δήμαρχος Νέας Ιωνίας, Παναγιώτης Μανούρης, προανήγγειλε άμεσες συναντήσεις με τους μελετητές εντός του τρέχοντος μήνα, προκειμένου να διορθωθούν καταγεγραμμένα σφάλματα, κυρίως ως προς τα τετραγωνικά μέτρα. Ξεκαθάρισε πως κάθε πόλη διαθέτει τις δικές της χωρικές ιδιαιτερότητες, σημειώνοντας πως το ζήτημα θα τεθεί αναλυτικά στο δημοτικό συμβούλιο πριν από οποιαδήποτε απόφαση.
Από την πλευρά του, ο δήμαρχος Μεταμόρφωσης, Στράτος Σαραούδας, προσέγγισε το ζήτημα με θετικό πρόσημο, χαρακτηρίζοντας τη συζήτηση εξαιρετικά εποικοδομητική. Υπενθύμισε ότι δήμοι όπως ο δικός του, που αντιμετωπίζουν σοβαρό έλλειμμα κοινόχρηστων χώρων, προσδοκούν τη σωστή εφαρμογή των τοπικών πολεοδομικών σχεδίων ως σανίδα σωτηρίας. Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη ορθής ενημέρωσης των πολιτών, ώστε να καταρριφθεί ο μύθος της γενικευμένης αύξησης της δόμησης.
Οι «κόκκινες γραμμές» για την οικιστική πυκνότητα
Ωστόσο, στο τραπέζι του διαλόγου δεν έλειψαν και οι δήμοι που τηρούν σκληρή γραμμή, αρνούμενοι κάθε συζήτηση για πρόσθετη περιβαλλοντική ή οικιστική επιβάρυνση. Ο δήμαρχος Φιλοθέης-Ψυχικού, Χαράλαμπος Μπονάτσος, έκανε λόγο για διευθέτηση «αυτονόητων θεμάτων». Παρ’ όλο που αναγνώρισε το δικαίωμα άλλων περιοχών να αξιοποιήσουν το μέτρο, ζήτησε ευθέως είτε την απόσυρση της μελέτης για ολόκληρο τον Βόρειο Τομέα είτε την πλήρη και ρητή εξαίρεση του δικού του δήμου.
Σε παρόμοιο αυστηρό ύφος τοποθετήθηκε και ο δήμαρχος Λυκόβρυσης-Πεύκης, Μάριος Ψυχάλης. Ενώ δήλωσε πως η δημοτική του αρχή δεν διαφωνεί με το πολεοδομικό εργαλείο των Ζωνών Υποδοχής Συντελεστή (ΖΥΣ) καθαυτό, ξεκαθάρισε με κατηγορηματικό τρόπο πως η περιοχή του αδυνατεί να υποδεχτεί επιπλέον τετραγωνικά. Χαρακτήρισε τη συνάντηση ως έναν ειλικρινή διάλογο, υπογραμμίζοντας όμως ότι οι αποφάσεις πρέπει να σχεδιάζονται αποκλειστικά από τις τοπικές κοινωνίες και να μην έρχονται «καπέλο» από την κεντρική διοίκηση.
Συνολικά…
Η πρωτοβουλία του Μεγάρου Μαξίμου να καλέσει σε απευθείας διάλογο τους αυτοδιοικητικούς άρχοντες των Βορείων Προαστίων σηματοδοτεί μια σημαντική θεσμική στροφή στον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζεται ο αστικός σχεδιασμός της Αττικής. Η ρητή διαβεβαίωση περί αποφυγής διαδημοτικής μεταφοράς του συντελεστή δόμησης αποτελεί μια δικλείδα ασφαλείας απέναντι στην υποβάθμιση περιοχών με ήδη κορεσμένες υποδομές.
Ταυτόχρονα, αναδεικνύεται η πρόθεση της κεντρικής διοίκησης να μοιραστεί την πολιτική ευθύνη του πολεοδομικού σχεδιασμού με τους κατά τόπους δήμους. Αντιμετωπίζοντας τις Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή ως ένα ευέλικτο εργαλείο αποκατάστασης κοινόχρηστων χώρων και όχι ως καταναγκαστικό μέτρο, η κυβέρνηση επιχειρεί να εξασφαλίσει την κοινωνική ειρήνη. Η επιτυχία του εγχειρήματος πλέον εξαρτάται από τα αντανακλαστικά και την ωριμότητα των δημοτικών συμβουλίων, τα οποία καλούνται να αξιολογήσουν αν και πώς θα αξιοποιήσουν τις νέες δυνατότητες προς όφελος των δημοτών τους.
—————–
Πηγές
- Γραφείο Τύπου Πρωθυπουργού / Επίσημες ανακοινώσεις
- Δημοσιογραφική Έρευνα και επιμέλεια ομάδας portal




