Σύνοψη
- Η εκπροσώπηση της Ελλάδας από την Αναπληρώτρια Υπουργό Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, στη διεθνή συνάντηση υψηλού επιπέδου στην κοινότητα San Patrignano της Ιταλίας, επιβεβαιώνει τη μετατόπιση της εθνικής πολιτικής για τις εξαρτήσεις σε ένα συγκεντρωτικό, επιστημονικά τεκμηριωμένο μοντέλο. Παρουσία της Ιταλίδας Πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι και Ευρωπαίων αξιωματούχων, η ελληνική πλευρά ανέδειξε τη θεσμική μεταρρύθμιση που εγκαινιάστηκε με την ίδρυση του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ), ο οποίος ενοποίησε 243 κατακερματισμένες δομές υπό ενιαία διοίκηση.
- Η στρατηγική εστιάζει στην πρόληψη μέσω της πρωτοβουλίας CHAMPS του UNODC, στη μείωση της βλάβης με στοχευμένες παρεμβάσεις στο αστικό πεδίο –όπως τα «Ασφαλή Καταφύγια» (Safe Havens) στην Αθήνα– και στη διασύνδεση της θεραπείας με την πρωτοβάθμια φροντίδα, τη στέγαση και την εργασιακή αποκατάσταση. Με την προσχώρηση στη Διακήρυξη του Ρίμινι και την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Συμμαχίας κατά των Ναρκωτικών, η Αθήνα επιδιώκει να μετατρέψει την αντιμετώπιση του εθισμού από ζήτημα καταστολής σε πυλώνα κοινωνικής συνοχής και βιώσιμης δημόσιας υγείας.
—————–
Αναλυτικό…
Ευρωπαϊκό μέτωπο κατά των εξαρτήσεων: Το νέο θεσμικό μοντέλο της Ελλάδας στη διεθνή διάσκεψη του Ρίμινι
Η διαχείριση των εξαρτήσεων στην Ευρώπη περνά από μια κρίσιμη καμπή, όπου η παραδοσιακή διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην καταστολή και την απλή περίθαλψη 
δίνει τη θέση της σε ολοκληρωμένες πολιτικές δημόσιας υγείας και κοινωνικής επανένταξης. Σε αυτό ακριβώς το πεδίο επικεντρώθηκε η διεθνής διάσκεψη υψηλού επιπέδου (International High-Level Meeting on Addiction Prevention and Recovery), η οποία φιλοξενήθηκε στην ιστορική θεραπευτική κοινότητα San Patrignano στο Ρίμινι της Ιταλίας, με τη συμμετοχή κυβερνητικών στελεχών και διεθνών οργανισμών.
Την ελληνική κυβέρνηση εκπροσώπησε η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, η οποία τοποθετήθηκε στο πλευρό της Ιταλίδας Πρωθυπουργού, Τζόρτζια Μελόνι, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ενιαία ευρωπαϊκή δράση απέναντι σε ένα φαινόμενο που εξελίσσεται ραγδαία, επηρεάζοντας τον κοινωνικό ιστό και τα δημόσια συστήματα υγείας.
- Το τέλος του κατακερματισμού: Η ίδρυση του ΕΟΠΑΕ και η νέα αρχιτεκτονική
Κεντρικός άξονας της ελληνικής τοποθέτησης ήταν η δομική αλλαγή που επιχειρείται στη χώρα στον τομέα των εξαρτήσεων. Για δεκαετίες, το εγχώριο τοπίο χαρακτηριζόταν από πολυδιάσπαση φορέων, επικαλύψεις αρμοδιοτήτων και γραφειοκρατικά κενά μεταξύ πρόληψης, υποκατάστασης και «στεγνών» θεραπευτικών προγραμμάτων.
Η θεσμοθέτηση και συγκρότηση του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ) τον Φεβρουάριο του 2025 αποτέλεσε τομή για τα ελληνικά δεδομένα. Με τη συνένωση των επιμέρους υπηρεσιών υπό μία ενιαία ομπρέλα, η χώρα διαθέτει πλέον ένα κεντρικά συντονισμένο δίκτυο 243 δομών σε όλη την επικράτεια. Η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί απλώς μια διοικητική αναδιάρθρωση, αλλά μια προσπάθεια ορθολογικής κατανομής των δημόσιων πόρων και επιτάχυνσης της πρόσβασης των ωφελουμένων σε εξειδικευμένες υπηρεσίες χωρίς γεωγραφικούς αποκλεισμούς.
- Επιστημονική τεκμηρίωση και πρώιμη παρέμβαση στους νέους
Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος τέθηκε η στοχευμένη πρόληψη, ειδικά για παιδιά και εφήβους, σε μια εποχή όπου οι ουσίες και οι συμπεριφορικοί εθισμοί λαμβάνουν νέες 
διαστάσεις. Η ελληνική πλευρά ανέδειξε τη σύμπραξη με το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα (UNODC) και την ένταξη στην πρωτοβουλία CHAMPS.
Η εν λόγω πρωτοβουλία εισάγει μεθοδολογίες πρώιμης παρέμβασης με βάση διεθνώς επικυρωμένα πρωτόκολλα, απομακρύνοντας την πρόληψη από θεωρητικές εκστρατείες ευαισθητοποίησης και μεταφέροντάς την στο σχολικό, οικογενειακό και κοινοτικό περιβάλλον. Όπως επισημάνθηκε, η καθυστέρηση ή η αποτροπή της πρώτης επαφής με ουσίες αποτελεί την πιο αποδοτική επένδυση για τη μείωση του μακροπρόθεσμου κόστους στα συστήματα υγείας.
- Αστικό πεδίο και κοινωνική επανένταξη: Από τα «Safe Havens» στην εργασία
Πέρα από τις θεσμικές εξαγγελίες, το πρακτικό στοίχημα παίζεται στους δρόμους των μεγάλων αστικών κέντρων. Η κ. Αγαπηδάκη παρουσίασε το Διυπουργικό Σχέδιο Παρέμβασης για την Αθήνα, το οποίο συνδυάζει τη μείωση της βλάβης με τη δημόσια υγιεινή και την ασφάλεια.
Σημείο αναφοράς αποτελεί η δημιουργία μονάδων Ασφαλούς Καταφυγίου («Safe Haven»), παράλληλα με 40 νέες δομές και στοχευμένες παρεμβάσεις σε εθνικό επίπεδο. Το μοντέλο αυτό αναγνωρίζει ότι η ανάρρωση δεν μπορεί να ξεκινήσει χωρίς σταθεροποίηση των βασικών αναγκών του ατόμου:
- Άμεση ιατρική περίθαλψη μέσω της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.
- Προστατευμένη στέγαση για τη μείωση της αστεγίας των ενεργών χρηστών.
- Εξατομικευμένη ψυχοκοινωνική στήριξη.
- Σύνδεση με προγράμματα κατάρτισης και επανένταξη στην αγορά εργασίας.
Η προσέγγιση αυτή αντανακλά και τη φιλοσοφία της κοινότητας San Patrignano, όπου η παραγωγική δραστηριότητα και η επανάκτηση της αυτονομίας αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της απεξάρτησης, αποδεικνύοντας ότι η κοινωνική επανένταξη είναι το πραγματικό μέτρο επιτυχίας κάθε θεραπευτικής διαδικασίας.
- Η Διακήρυξη του Ρίμινι και η κοινή ευρωπαϊκή πορεία
Σε επίπεδο πολιτικής στρατηγικής, η Ελλάδα εξέφρασε την πλήρη στήριξή της στην Ευρωπαϊκή Συμμαχία κατά των Ναρκωτικών, καθώς και στη Διακήρυξη του Ρίμινι, επιβεβαιώνοντας τη βούλησή της για ενεργό ρόλο στη συνδιαμόρφωση της ευρωπαϊκής ατζέντας.
Σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου οι συνθετικές ουσίες και οι διασυνοριακές διαδρομές διακίνησης δοκιμάζουν τις αντοχές των κρατών, η διακρατική ανταλλαγή τεχνογνωσίας και η κοινή χρηματοδότηση προγραμμάτων αποτελούν μονόδρομο. Η ελληνική παρουσία στο Ρίμινι σηματοδότησε την επιδίωξη της χώρας να μην είναι απλός παρατηρητής των εξελίξεων, αλλά συμμέτοχος σε ένα ευρωπαϊκό μέτωπο που θέτει στο κέντρο την ανθρώπινη αξιοπρέπεια χωρίς να παραγνωρίζει τις απαιτήσεις της κοινωνικής προστασίας.
Συνολικά…
Η συμμετοχή της Ελλάδας στο International High-Level Meeting του Ρίμινι αποτυπώνει την ωρίμανση της εθνικής πολιτικής για τις εξαρτήσεις, η οποία μεταβαίνει από αποσπασματικές παρεμβάσεις σε ένα συγκροτημένο, ολιστικό πλαίσιο. Η ίδρυση του ΕΟΠΑΕ, η εφαρμογή διεθνών πρωτοκόλλων πρόληψης και η λειτουργία υποστηρικτικών δομών όπως τα «Safe Havens» συνθέτουν ένα σύγχρονο δίκτυο προστασίας.
Το ουσιαστικό στοίχημα για το επόμενο διάστημα έγκειται στην αποτελεσματική εφαρμογή αυτών των μεταρρυθμίσεων στην πράξη: στην επάρκεια της κρατικής χρηματοδότησης, στην άρση του κοινωνικού στίγματος και στην απρόσκοπτη απορρόφηση των απεξαρτημένων ατόμων στην αγορά εργασίας. Συντασσόμενη με τη Διακήρυξη του Ρίμινι και τις ευρωπαϊκές συνέργειες, η Ελλάδα θέτει ως προτεραιότητα μια πολιτική υγείας όπου η ανάρρωση ισοδυναμεί με πραγματική επιστροφή στην παραγωγική και κοινωνική ζωή.
————-
Πηγές:
- Επίσημη ανακοίνωση Υπουργείου Υγείας για τη συμμετοχή της Αναπληρώτριας Υπουργού Υγείας, Ειρήνης Αγαπηδάκη, στο International High-Level Meeting on Addiction Prevention and Recovery (Ρίμινι, San Patrignano).
- Θεσμικό πλαίσιο σύστασης Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ).
- Στοιχεία πρωτοβουλιών Γραφείου των Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα (UNODC – Initiative CHAMPS).
- Διακήρυξη του Ρίμινι & Ευρωπαϊκή Συμμαχία κατά των Ναρκωτικών (European Ports Alliance / Drugs Alliance frameworks).
