Σύνοψη
- Βαθύ χάσμα εμπιστοσύνης: Η απομάκρυνση των παραδοσιακών στελεχών και η ανάδειξη προσώπων χωρίς οργανική επαφή με τη βάση δημιούργησαν ένα αγεφύρωτο ρήγμα μεταξύ κορυφής και κομματικού μηχανισμού.
- Άρνηση πολιτικού κόστους: Τα νέα στελέχη λειτουργούν συχνά ως ανεξάρτητοι μάνατζερ και επικοινωνιακοί παράγοντες, αδυνατώντας να επωμιστούν το βάρος δύσκολων αποφάσεων στις περιφέρειες.
- Αμφισβήτηση του μοντέλου: Το κύμα ερωτήσεων από ομάδες βουλευτών και οι δημόσιες αποστάσεις ιστορικών στελεχών αποδεικνύουν ότι ο «εσωτερικός θόρυβος» αμφισβητεί πλέον τον ίδιο τον πυρήνα του συστήματος διακυβέρνησης.
—————
Αναλυτικά
Το ρήγμα μεταξύ κομματικής βάσης και «επιτελικής κάστας»
Η μετάβαση της Νέας Δημοκρατίας στο μοντέλο ενός απόλυτα συγκεντρωτικού κόμματος εξουσίας ξεκίνησε με υποσχέσεις εκσυγχρονισμού και τεχνοκρατικής αποτελεσματικότητας. Μέσα από το Μητρώο Στελεχών και τις επιλογές του στενού πρωθυπουργικού περιβάλλοντος, οικοδομήθηκε μια νέα γενιά στελεχών.
γράφει ο Νίκος Παρίκος
Αυτή η νέα ομάδα στελεχών, όμως, δεν προέκυψε μέσα από τους παραδοσιακούς διαύλους της παράταξης. Τοποθετήθηκε απευθείας σε νευραλγικές θέσεις υπουργείων, οργανισμών και κρατικών δομών, εκτοπίζοντας στελέχη με πολυετή διαδρομή.
Το αποτέλεσμα ήταν η σταδιακή αποξένωση της κοινοβουλευτικής ομάδας και των τοπικών οργανώσεων. Η παραδοσιακή βάση αισθάνεται ότι έχει μετατραπεί σε απλό μηχανισμό επικύρωσης αποφάσεων που λαμβάνονται πίσω από κλειστές πόρτες.
- Ο διαβρωτικός ρόλος των «τεχνοκρατών» και το έλλειμμα πολιτικής νομιμοποίησης
Η νέα γενιά των κυβερνητικών στελεχών διαθέτει συχνά πλούσια βιογραφικά, πάσχει όμως από θεμελιώδες έλλειμμα «γείωσης» με την πραγματική κοινωνία. Λειτουργώντας περισσότερο ως managers και λιγότερο ως εκπρόσωποι των πολιτών, αδυνατεί να αντιληφθεί τη λαϊκή δυσαρέσκεια.
Όταν ξεσπούν κρίσεις, -από την ακρίβεια και την αγροτική αναταραχή μέχρι μείζονα θεσμικά ζητήματα-, τα στελέχη αυτά επιδεικνύουν απροθυμία ανάληψης πολιτικού κόστους. Ο πρωθυπουργός παραμένει πολλές φορές πολιτικά εκτεθειμένος, χωρίς γραμμή άμυνας από τους ίδιους τους συνεργάτες του.
Η αποστασιοποίηση αυτή γίνεται αντιληπτή από τους εκλεγμένους βουλευτές ως κυνική αδιαφορία. Οι βουλευτές καλούνται να υπερασπιστούν στις περιφέρειές τους αποφάσεις που ουδέποτε συνδιαμόρφωσαν.
- Γιατί αυτονομούνται τα στελέχη της νέας εποχής
Η αδυναμία των νέων στελεχών να συντονιστούν με την κεντρική πολιτική γραμμή δεν οφείλεται σε ιδεολογικές διαφορές, αλλά σε καθαρά ιδιοτελή στρατηγική. Αντιλαμβανόμενοι ότι η πρωθυπουργική παντοδυναμία φθείρεται από τη μακρά παραμονή στην εξουσία, αρκετοί επιλέγουν να προστατεύσουν το προσωπικό τους προφίλ.
- Αυτονόμηση στα μέσα ενημέρωσης: Προσωπικές ατζέντες προβάλλονται στα κοινωνικά δίκτυα, ανεξάρτητα από τον συνολικό κυβερνητικό σχεδιασμό.
- Αποφυγή της «καυτής πατάτας»: Μετακύλιση ευθυνών στους γενικούς γραμματείς ή στις διοικήσεις οργανισμών για να αποφευχθεί το πολιτικό κόστος.
- Προετοιμασία της επόμενης ημέρας: Προσπάθεια δικτύωσης με επιχειρηματικά συμφέροντα και κέντρα επιρροής εκτός του κομματικού μηχανισμού.
Αυτή η τάση αυτονομισμού υπονομεύει την κυβερνητική συνοχή, καθώς η ενιαία φωνή αντικαθίσταται από πολυφωνία και διαρροές ευθυνών.
- Το αντάρτικο της Κοινοβουλευτικής Ομάδας και ο κίνδυνος για τη Νέα Δημοκρατία
Ο συσσωρευμένος εκνευρισμός εκφράζεται πλέον δημόσια μέσα από συντονισμένες κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις. Ομάδες βουλευτών καταθέτουν επίμονες ερωτήσεις για κρίσιμα κοινωνικά θέματα, καταγγέλλοντας εμμέσως την απόσταση των υπουργών από την πραγματικότητα.
Παράλληλα, οι ηχηρές παρεμβάσεις πρώην πρωθυπουργών και ιστορικών στελεχών προσφέρουν πολιτική κάλυψη σε όσους εκφράζουν διαφωνίες. Το αφήγημα του «συμπαγούς επιτελικού κέντρου» εμφανίζει πλέον σοβαρές ρωγμές.
Όταν ένα κυβερνών κόμμα χάνει την ικανότητα να συνομιλεί με τα ίδια του τα στελέχη, η κοινωνία εισπράττει εικόνα εσωστρέφειας και αλαζονείας. Ο «εσωτερικός θόρυβος» παύει να είναι οργανωτική λεπτομέρεια και μετατρέπεται σε παράγοντα αποσταθεροποίησης.
Συνολικά…
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να μεταλλάξει τη Νέα Δημοκρατία σε έναν προσωποπαγή, τεχνοκρατικό μηχανισμό διακυβέρνησης. Ωστόσο, παραγνώρισε ότι τα κόμματα εξουσίας διατηρούνται χάρη στην ιδεολογική τους συνοχή και την άμεση επαφή με την κοινωνική τους βάση.
Όσο η νέα ηγετική ομάδα συνεχίζει να λειτουργεί ως περίκλειστη ελίτ απαλλαγμένη από λογοδοσία, τόσο η εσωκομματική διάβρωση θα βαθαίνει. Η διαχείριση της εξουσίας απαιτεί πολιτικό προσωπικό με ρίζες και εμπειρία, όχι απλούς τεχνοκράτες που αποχωρούν μόλις εκδηλωθούν οι πρώτοι πολιτικοί κραδασμοί.
———–
Πηγές:
- Ρεπορτάζ πολιτικού τύπου για τις συνεδριάσεις της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Δημοκρατίας και τις παρεμβάσεις βουλευτών
- Δημοσιευμένες αναλύσεις και παρεμβάσεις στελεχών σχετικά με το επιτελικό μοντέλο διακυβέρνησης και το Μητρώο Πολιτικών Στελεχών.
- Δημόσιες τοποθετήσεις και κοινοβουλευτικές ερωτήσεις εκπροσώπων της παραδοσιακής πτέρυγας του κόμματος.
