Σύνοψη: Το ΥΠΕΝ απαντά στις αιτιάσεις για το Antinero, εξηγώντας τι αφορά η δημοσιονομική διόρθωση των 29,94 εκατ. ευρώ και πώς εξελίσσονται οι συμβάσεις. Η απάντηση του ΥΠΕΝ επιχειρεί να διαχωρίσει το συνολικό έργο του Antinero από το ειδικό ελεγκτικό ζήτημα που οδήγησε στη δημοσιονομική διόρθωση των 29,94 εκατ. ευρώ. Η ουσία της διαφοράς αφορά διαδικασίες ανάθεσης και συγκεκριμένες συμβάσεις του Antinero II, όχι την ύπαρξη ή μη των παρεμβάσεων στο πεδίο. Η δικαστική εκκρεμότητα παραμένει καθοριστική για την τελική αξιολόγηση της υπόθεσης.
————
Αναλυτικά…
Το ΥΠΕΝ απαντά στις αιτιάσεις για το Antinero. Η ουσία της δημοσιονομικής διόρθωσης
Η δημόσια συζήτηση γύρω από το Antinero έχει πλέον μετατοπιστεί από το επιχειρησιακό αποτέλεσμα του προγράμματος στο ζήτημα της νομιμότητας των αναθέσεων. Και εδώ βρίσκεται η βασική διάκριση που επιχειρεί να αναδείξει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας: άλλο η διαπίστωση μιας δημοσιονομικής παράβασης και άλλο η διαπίστωση ότι ένα έργο δεν εκτελέστηκε.
Το ΥΠΕΝ υποστηρίζει ότι τα 29,94 εκατ. ευρώ της δημοσιονομικής διόρθωσης συνδέονται με εύρημα της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου για «τεχνητή κατάτμηση» σε μέρος των συμβάσεων του Antinero II, κατά την περίοδο 2022-2023. Η σχετική απόφαση έχει προσβληθεί στο Ελεγκτικό Συνέδριο και, σύμφωνα με το υπουργείο, η εκτέλεσή της έχει ανασταλεί δικαστικά.
Το γεγονός αυτό δεν εξαφανίζει το εύρημα ούτε υποκαθιστά τον δικαστικό έλεγχο. Σημαίνει, όμως, ότι η συγκεκριμένη οικονομική επιβάρυνση δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως τελεσίδικα κλεισμένη υπόθεση πριν ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη διαδικασία.
Υπενθυμίζεται ότι η ΕΔΕΛ είχε αποδώσει τη διόρθωση σε παραβάσεις που σχετίζονται με την κατάτμηση συμβάσεων και το πλαίσιο του ν. 4412/2016.
- Τα 667 εκατ. ευρώ δεν αφορούν μία σύμβαση
Ένα δεύτερο σημείο που χρειάζεται αποσαφήνιση είναι το ποσό των 667 εκατ. ευρώ. Πρόκειται, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, για τον συνολικό προϋπολογισμό δράσεων πρόληψης της τελευταίας πενταετίας και όχι για μία ενιαία σύμβαση ή μία διαδικασία απευθείας ανάθεσης.
Το πρόγραμμα έχει αναπτυχθεί σε μεγάλη κλίμακα, με παρεμβάσεις σε περισσότερα από 900.000 στρέμματα. Οι εργασίες περιλαμβάνουν διαχείριση καύσιμης ύλης, καθαρισμούς, συντήρηση δασικών δρόμων και αντιπυρικών ζωνών, καθώς και έργα σε κρίσιμες περιοχές και υποδομές.
Για το 2026, το Antinero V-PLUS περιλαμβάνει 19 συμβάσεις συνολικού προϋπολογισμού 81,98 εκατ. ευρώ. Το οικονομικό μέγεθος επομένως πρέπει να εξετάζεται σε συνάρτηση με το εύρος των παρεμβάσεων και όχι ως ενιαίο κονδύλι προς έναν ανάδοχο.
- Το κρίσιμο πεδίο είναι οι διαδικασίες ανάθεσης
Η επιχειρηματολογία του ΥΠΕΝ στηρίζεται και στον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται οι συμβάσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου, οι παρεμβάσεις σχεδιάζονται και επιβλέπονται από τη δημόσια Δασική Υπηρεσία, βάσει δασοτεχνικών μελετών, ενώ οι ανάδοχοι εκτελούν το αντικείμενο που έχει εγκριθεί.
Το υπουργείο επικαλείται επίσης 139 προσκλήσεις σε όλες τις φάσεις του προγράμματος, οι οποίες απευθύνθηκαν σε περισσότερους από 300 οικονομικούς φορείς. Οι σχετικές διαδικασίες και συμβάσεις αναρτώνται στα ηλεκτρονικά συστήματα δημοσιότητας του Δημοσίου.
Αυτό είναι ένα σημαντικό στοιχείο, αλλά δεν αποτελεί από μόνο του απάντηση σε κάθε ελεγκτικό ερώτημα. Η διαφάνεια μιας διαδικασίας και η ουσιαστική συμμόρφωση με τους κανόνες περί κατάτμησης αποτελούν διαφορετικά επίπεδα ελέγχου.
- Γιατί η υπόθεση έχει μεγαλύτερη σημασία
Το Antinero αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της πίεσης που δέχεται η δημόσια διοίκηση να επιταχύνει έργα πρόληψης, χωρίς να χαλαρώνουν οι κανόνες δημοσιονομικής διαχείρισης. Η ανάγκη να ολοκληρώνονται εργασίες πριν από την αντιπυρική περίοδο είναι πραγματική. Το ίδιο πραγματική είναι και η υποχρέωση του Δημοσίου να τεκμηριώνει γιατί επιλέγει κάθε διαδικασία ανάθεσης.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο έχει ευρύτερο θεσμικό ρόλο στον έλεγχο της νομιμότητας των δημοσίων συμβάσεων, ενώ η ίδια η δημοσιονομική διόρθωση καταδεικνύει ότι οι μηχανισμοί ελέγχου δεν λειτουργούν μόνο θεωρητικά.
Η τελική εικόνα, συνεπώς, δεν κρίνεται από τον χαρακτηρισμό «σκάνδαλο», αλλά από το τι θα αποφανθούν τα αρμόδια ελεγκτικά και δικαστικά όργανα και από το εάν οι επόμενες φάσεις του προγράμματος ενσωματώνουν τα συμπεράσματα των ελέγχων.
Συνολικά…
Η αντιπαράθεση για το Antinero δεν μπορεί να εξαντληθεί ούτε στην κυβερνητική θέση ότι πρόκειται για ένα μεγάλο πρόγραμμα δασοπροστασίας ούτε στους πολιτικούς χαρακτηρισμούς περί «σκανδάλου». Και οι δύο πλευρές κρίνονται τελικά από τα στοιχεία.
Το πρόγραμμα έχει σαφές επιχειρησιακό αποτύπωμα και σημαντικό οικονομικό μέγεθος. Παράλληλα, η δημοσιονομική διόρθωση αποτελεί σοβαρό θεσμικό εύρημα που επιβάλλει πλήρη διερεύνηση των διαδικασιών ανάθεσης.
Το κρίσιμο ζητούμενο είναι διπλό: να προστατεύονται τα δάση με ταχύτητα και αποτελεσματικότητα, αλλά και κάθε ευρώ δημόσιας ή ευρωπαϊκής χρηματοδότησης να μπορεί να δικαιολογηθεί με τρόπο απολύτως ελέγξιμο. Η δικαστική εξέλιξη της υπόθεσης θα είναι αυτή που θα προσδιορίσει το τελικό βάρος της συγκεκριμένης διόρθωσης.
