Δημοσίευμα της εφημερίδας Τα ΝΕΑ αναδεικνύει ότι μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο πραγματοποιήθηκαν απευθείας αναθέσεις ύψους 2,2 δισ. ευρώ από δημόσιους φορείς. Οι διαδικασίες αυτές, ιδίως για ποσά έως 60.000 ευρώ, δεν απαιτούν διαγωνισμό ή δημοσιότητα, γεγονός που ενισχύει τη χρήση τους αλλά εγείρει σοβαρά ζητήματα διαφάνειας.
Η πολιτική αντιπαράθεση εντείνεται, με τον βουλευτή του ΠΑΣΟΚ Γιώργος Νικητιάδης να καταγγέλλει εκτεταμένη ευνοιοκρατία και κομματική διαχείριση του κράτους από τη Νέα Δημοκρατία. Επισημαίνει ότι οι απευθείας αναθέσεις αποτελούν πλέον την πλειονότητα των συμβάσεων.
Κομβικό ρόλο διαδραματίζει ο νόμος Ν. 4782/2021, που αύξησε τα σχετικά όρια, τα οποία παραμένουν σε ισχύ. Τα υψηλά ποσοστά αναθέσεων σε υγεία και αυτοδιοίκηση, καθώς και τα φαινόμενα διαγωνισμών με μία μόνο προσφορά, ενισχύουν την κριτική περί στρεβλώσεων.
Το ζήτημα αναδεικνύεται ως κρίσιμο για τη διαφάνεια, τον ανταγωνισμό και τη θεσμική λειτουργία του κράτους.
Απευθείας αναθέσεις συνολικού ύψους 2,2 δισ. ευρώ έχουν πραγματοποιηθεί μέσα σε χρονικό διάστημα μικρότερο του ενός έτους, από φορείς της κυβέρνησης, σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας Τα ΝΕΑ. Το στοιχείο αυτό επαναφέρει στο προσκήνιο ένα διαχρονικό ζήτημα λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης: τη χρήση εξαιρετικών διαδικασιών ως κανόνα.
Οι απευθείας αναθέσεις, ιδιαίτερα για ποσά έως 60.000 ευρώ, δεν απαιτούν διαγωνιστική διαδικασία ούτε ευρεία δημοσιότητα, γεγονός που τις καθιστά ιδιαίτερα ελκυστικές για δημόσιους φορείς. Ωστόσο, αυτή ακριβώς η ευελιξία γεννά σοβαρά ερωτήματα ως προς τη διαφάνεια, τον ανταγωνισμό και την ορθολογική διαχείριση των δημόσιων πόρων.
Το ζήτημα αποκτά πολιτικές διαστάσεις, καθώς η κυβέρνηση δέχεται έντονες πιέσεις να δημοσιοποιήσει αναλυτικά στοιχεία για τον όγκο, τη φύση και τους αποδέκτες των συμβάσεων. Μέχρι στιγμής, η απουσία πλήρους εικόνας εντείνει την καχυποψία περί συστηματικής κακοδιαχείρισης.
Με αφορμή το δημοσίευμα, ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ Γιώργος Νικητιάδης άσκησε δριμεία κριτική, υποστηρίζοντας ότι η Νέα Δημοκρατία έχει μετατρέψει το κράτος σε «μηχανισμό εξυπηρέτησης ημετέρων». Όπως επισημαίνει, το πρώτο εξάμηνο του 2025 οι απευθείας αναθέσεις ξεπέρασαν το 74% του συνόλου των δημοσίων συμβάσεων, στοιχείο που, κατά την άποψή του, καταδεικνύει συστημική στρέβλωση.
Κρίσιμο σημείο αποτελεί ο νόμος Ν. 4782/2021, ο οποίος αύξησε τα όρια των απευθείας αναθέσεων εν μέσω πανδημίας. Παρότι οι έκτακτες συνθήκες έχουν παρέλθει, τα αυξημένα όρια παραμένουν, ενισχύοντας μια πρακτική που τείνει να παγιωθεί.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η εικόνα σε επιμέρους τομείς: σε ορισμένους φορείς υγείας, πάνω από το 80% των συμβάσεων γίνεται με απευθείας ανάθεση, ενώ σε τμήματα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης το ποσοστό φτάνει έως και το 99%. Παράλληλα, σε μεγάλα έργα παρατηρείται συχνά το φαινόμενο των διαγωνισμών με μία μόνο προσφορά, γεγονός που υπονομεύει την έννοια του ανταγωνισμού.
Το ΠΑΣΟΚ έχει καταθέσει προτάσεις για περιορισμό του φαινομένου, όπως η μείωση των ορίων (από 30.000 σε 20.000 ευρώ και από 60.000 σε 30.000 ευρώ) και η θέσπιση ανώτατου πλαφόν 5% επί των συνολικών πιστώσεων κάθε φορέα για απευθείας αναθέσεις. Ωστόσο, οι προτάσεις αυτές δεν έχουν υιοθετηθεί.
Η υπόθεση των απευθείας αναθέσεων δεν αποτελεί απλώς τεχνικό ζήτημα διοίκησης, αλλά βαθιά πολιτικό θέμα που αφορά τη λειτουργία του κράτους δικαίου, τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς.
