Σύνοψη: Ένα πρόγραμμα με σαφή προσανατολισμό στην αύξηση εισοδημάτων και την ενίσχυση του κοινωνικού κράτους παρουσίασε στη Θεσσαλονίκη ο Αλέξης Τσίπρας. Οι βασικές προτάσεις περιλαμβάνουν κατώτατο μισθό 1.000 ευρώ το 2027, μέσο μισθό 1.800 ευρώ στο τέλος της τετραετίας, αυξήσεις σε εκπαιδευτικούς και υγειονομικούς, φορολογικές παρεμβάσεις, φθηνότερη ενέργεια και ένα νέο πλαίσιο κοινωνικής και στεγαστικής πολιτικής.
———–
Αναλυτικά…
Το οικονομικό σχέδιο Τσίπρα με επίκεντρο μισθούς και αναδιανομή
Ένα πολιτικό σχέδιο που επιχειρεί να συνδέσει την αύξηση των εισοδημάτων με την αναδιανομή του φορολογικού βάρους και την ενίσχυση των δημόσιων υπηρεσιών παρουσίασε στη Θεσσαλονίκη ο Αλέξης Τσίπρας.
Ο πρώην πρωθυπουργός έθεσε ως κεντρικό πολιτικό επιχείρημα την ανάγκη αλλαγής οικονομικής κατεύθυνσης, χαρακτηρίζοντας την περίοδο της σημερινής διακυβέρνησης «χαμένη επταετία». Στην επιχειρηματολογία του κυριάρχησε η θέση ότι η ανάπτυξη δεν αρκεί όταν δεν μεταφράζεται σε υψηλότερα διαθέσιμα εισοδήματα και καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες.
Η βασική πρόκληση, ωστόσο, για ένα τέτοιο πρόγραμμα δεν βρίσκεται μόνο στο εύρος των παρεμβάσεων αλλά και στη δημοσιονομική τους αντοχή.
- Από τον κατώτατο μισθό στον μέσο μισθό
Στον πυρήνα της πρότασης βρίσκεται ο στόχος για κατώτατο μισθό 1.000 ευρώ το 2027 και μέσο μισθό 1.800 ευρώ στο τέλος της τετραετίας.
Η επιλογή αυτή δείχνει ότι η συζήτηση μεταφέρεται από το ύψος του κατώτατου μισθού στη συνολική σχέση μισθών και παραγωγικότητας. Η αύξηση των αποδοχών μπορεί να ενισχύσει την κατανάλωση και τα φορολογικά έσοδα, αλλά για να διατηρηθεί χωρίς να μετατραπεί σε πίεση για τις επιχειρήσεις χρειάζεται παράλληλη βελτίωση της παραγωγικότητας.
Εδώ βρίσκεται και ένα από τα κρίσιμα σημεία του σχεδίου: η μισθολογική σύγκλιση δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά σε διοικητικές αποφάσεις. Απαιτεί επενδύσεις, παραγωγική ανασυγκρότηση και περισσότερες θέσεις εργασίας υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.
- Φορολογία με μεγαλύτερο βάρος στον πλούτο
Στο φορολογικό σκέλος, η πρόταση περιλαμβάνει «πατριωτική εισφορά» 1% για το ισχυρότερο 1% της κοινωνίας, κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος και αλλαγές στις προκαταβολές φόρου.
Παράλληλα, προβλέπεται διπλασιασμός της φορολογικής έκπτωσης για οικογένειες με παιδιά, ενώ το σχέδιο προβλέπει αυστηρότερη αντιμετώπιση του μεγάλου πλούτου και αδρανών εταιρικών περιουσιών.
Η λογική είναι διπλή: ελάφρυνση των νοικοκυριών και των παραγωγικών επιχειρήσεων και μεγαλύτερη επιβάρυνση των υψηλότερων περιουσιακών στρωμάτων. Το ερώτημα που θα συνοδεύει αναπόφευκτα την πρόταση είναι πόσα έσοδα μπορεί να αποφέρει η φορολόγηση της μεγάλης περιουσίας και πόσο γρήγορα μπορούν να μετατραπούν οι σχετικές εξαγγελίες σε δημοσιονομικά μετρήσιμα μέτρα.
- Υγεία και παιδεία στο επίκεντρο
Σημαντικό μέρος του πακέτου αφορά το ανθρώπινο δυναμικό του Δημοσίου. Προβλέπεται αύξηση 300 ευρώ για τους εκπαιδευτικούς και 500 ευρώ κατά μέσο όρο για γιατρούς και νοσηλευτές.
Στην παιδεία, η πρόταση περιλαμβάνει 30.000 νέες θέσεις εκπαιδευτικών και αλλαγή του συστήματος πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με κατάργηση των πανελλαδικών εξετάσεων στη σημερινή τους μορφή.
Ιδιαίτερη θέση καταλαμβάνει και η φοιτητική μέριμνα. Η μηνιαία υποτροφία των 500 ευρώ για περίπου 80.000 φοιτητές που σπουδάζουν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα πρόβλημα που έχει ενταθεί λόγω του κόστους στέγασης και διαβίωσης.
- Ρεύμα, ΦΠΑ και στέγη
Στην ενέργεια, ο σχεδιασμός προβλέπει ελάχιστη εγγυημένη ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας σε σταθερή και προσιτή τιμή, με στόχο τη μείωση των λογαριασμών κατά 30%.
Παράλληλα, προβλέπεται διαφορετικός ρόλος για τη ΔΕΗ, με μεγαλύτερη έμφαση στη λειτουργία της ως εγγυητή τιμολογίων και επενδυτικού φορέα.
Στα φορολογικά μέτρα περιλαμβάνεται επίσης μείωση του ΦΠΑ στο 6% για βασικά είδη διατροφής και υγιεινής, ενώ στις μεταφορές προτείνεται δωρεάν αστική συγκοινωνία και ενίσχυση του μεταφορικού ισοδύναμου για τα νησιά.
Το στεγαστικό αποτελεί ξεχωριστό κεφάλαιο. Η προστασία της πρώτης κατοικίας, η αξιοποίηση κενών ακινήτων και η δημιουργία 50.000 προσιτών κατοικιών σε τέσσερα χρόνια συνθέτουν μια παρέμβαση που επιχειρεί να απαντήσει στην ταχεία αύξηση του κόστους στέγασης.
- Το μεγάλο στοίχημα είναι η εφαρμογή
Το πρόγραμμα έχει σαφές κοινωνικό πρόσημο και επιχειρεί να απαντήσει σε διαφορετικές πλευρές της ίδιας πίεσης: χαμηλά εισοδήματα, υψηλό κόστος κατοικίας, ακριβή ενέργεια και δυσκολίες πρόσβασης σε δημόσιες υπηρεσίες.
Η πολιτική αξιολόγηση, όμως, θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο οι επιμέρους δεσμεύσεις μπορούν να συνυπάρξουν με τους δημοσιονομικούς περιορισμούς και τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις της χώρας.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι μόνο πόσα προβλέπει το πρόγραμμα, αλλά και ποιο είναι το κόστος κάθε μέτρου, από ποιες πηγές θα χρηματοδοτηθεί και ποιο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής θα ακολουθηθεί.
Συνολικά…
Η παρουσίαση Τσίπρα στη Θεσσαλονίκη επιχειρεί να επαναφέρει στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης το εισόδημα, τη φορολογία και το κοινωνικό κράτος. Οι προτάσεις για μισθούς, υγεία, παιδεία, ενέργεια και στέγαση συνθέτουν ένα ευρύ πρόγραμμα κρατικής παρέμβασης και αναδιανομής.
Το πολιτικό στοίχημα είναι σαφές: να πειστεί η κοινωνία ότι μια διαφορετική οικονομική πολιτική μπορεί να αυξήσει το διαθέσιμο εισόδημα χωρίς να υπονομεύσει τη δημοσιονομική σταθερότητα. Για να αποκτήσει όμως το σχέδιο πραγματικό οικονομικό βάρος, θα χρειαστεί να συνοδευτεί από αναλυτική κοστολόγηση, σαφείς πηγές χρηματοδότησης και συγκεκριμένους μηχανισμούς υλοποίησης.
