Σύνοψη: Το ερώτημα που αρχίζει να κυριαρχεί στο πολιτικό σκηνικό δεν είναι μόνο ποια κόμματα θα συγκρουστούν, αλλά ποιοι αρχηγοί θα βρεθούν πραγματικά απέναντι στην τελική ευθεία. Η εικόνα που διαμορφώνεται δείχνει ότι το Μαξίμου επιλέγει να αντιμετωπίσει τον Αλέξη Τσίπρα ως τον κεντρικό πολιτικό αντίπαλο, επειδή η προσωπική σύγκριση ενός νυν με έναν πρώην πρωθυπουργό προσφέρει στη ΝΔ ένα ισχυρότερο εκλογικό αφήγημα. Η αντιπαράθεση με το ΠΑΣΟΚ θα αφορά κυρίως την εκπροσώπηση του Κέντρου, ενώ με την Ελληνική Λύση θα αφορά την επιρροή στα δεξιά της ΝΔ. Ο Αντώνης Σαμαράς αποτελεί διαφορετική και πιο ευαίσθητη περίπτωση, καθώς ένας ανοιχτός πόλεμος μαζί του θα μπορούσε να ενισχύσει έναν νέο δεξιό πόλο. Έτσι, η πιθανότερη στρατηγική είναι πολιτική σύγκρουση με όλους, αλλά αρχηγική μονομαχία κυρίως με τον Τσίπρα.
————
Αναλυτικά…
Πολιτική αντιπαράθεση με όλους, αρχηγική μονομαχία με τον Τσίπρα
Υπάρχει μια λεπτομέρεια στο σημερινό πολιτικό σκηνικό που αξίζει μεγαλύτερη προσοχή από όση της δίνεται: η Νέα Δημοκρατία έχει απέναντί της πολλούς πολιτικούς αντιπάλους, αλλά το Μαξίμου φαίνεται να επιλέγει έναν συγκεκριμένο για την κεντρική σύγκρουση.
Και αυτός είναι ο Αλέξης Τσίπρας.
γράφει ο «Σκεπτικιστής»
Δεν σημαίνει ότι το ΠΑΣΟΚ, η Ελληνική Λύση ή τα υπόλοιπα κόμματα θα μείνουν εκτός κυβερνητικών πυρών. Το αντίθετο. Η ΝΔ θα συγκρουστεί με όλους εκεί όπου θεωρεί ότι απειλείται.
Όμως άλλο πράγμα η πολιτική αντιπαράθεση και άλλο η πολιτική προσωποποίηση.
Η πρώτη θα είναι πολυμέτωπη. Η δεύτερη φαίνεται να έχει ήδη ένα βασικό δίδυμο: Κυριάκος Μητσοτάκης απέναντι στον Αλέξη Τσίπρα.
- Γιατί ο Τσίπρας είναι ο αντίπαλος που βολεύει το Μαξίμου
Ο λόγος είναι περισσότερο πολιτικός παρά επικοινωνιακός. Ο Τσίπρας είναι ο μοναδικός από τους βασικούς αντιπάλους του Μητσοτάκη που μπορεί να σταθεί απέναντί του ως πρώην πρωθυπουργός με συγκεκριμένο κυβερνητικό παρελθόν.
Αυτό δίνει στη ΝΔ ένα τεράστιο πλεονέκτημα σύγκρισης. Δεν χρειάζεται να επιχειρηματολογεί μόνο για το τι προτείνει σήμερα. Μπορεί να αντιπαραθέτει το τι έκανε η δική της κυβέρνηση με το τι έκανε η κυβέρνηση Τσίπρα.
Και κυρίως μπορεί να ζητά από τον ψηφοφόρο να συγκρίνει δύο περιόδους διακυβέρνησης, δύο οικονομικές λογικές και δύο διαφορετικές αντιλήψεις για το κράτος και τη δημοσιονομική διαχείριση.
Αυτό δεν μπορεί να γίνει με την ίδια ένταση απέναντι στο ΠΑΣΟΚ. Δεν μπορεί να γίνει με τον ίδιο τρόπο απέναντι στον Κυριάκο Βελόπουλο. Και ασφαλώς δεν μπορεί να γίνει χωρίς τεράστιο πολιτικό ρίσκο απέναντι στον Αντώνη Σαμαρά.
Ο Τσίπρας, επομένως, είναι ο αντίπαλος που επιτρέπει στον Μητσοτάκη να πει στον ψηφοφόρο: «Μην ακούσεις μόνο τι σου υπόσχεται ο καθένας. Θυμήσου τι έγινε όταν αυτός ο άνθρωπος είχε την ευθύνη της χώρας».
- Η μάχη θα αρχίσει από την οικονομία
Εκεί βρίσκεται το πρώτο μεγάλο πεδίο σύγκρουσης. Το Μαξίμου επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από το εάν τα μέτρα που προτείνει ο Τσίπρας είναι κοινωνικά ελκυστικά στο εάν μπορούν πραγματικά να χρηματοδοτηθούν.
Η κυβέρνηση υπολογίζει το πρόγραμμα της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης σε περίπου 13 δισ. ευρώ ετησίως και αντιπαραθέτει σε αυτό τον πολύ μικρότερο δημοσιονομικό χώρο που θεωρεί διαθέσιμο για το 2027.
Αυτό δεν είναι μια τεχνική λεπτομέρεια για οικονομολόγους. Είναι ο πυρήνας της πολιτικής αντιπαράθεσης.
Η ΝΔ θα επιχειρήσει να πείσει ότι υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην πολιτική υπόσχεση και στη δημοσιονομικά εφαρμόσιμη πολιτική. Με απλά λόγια: ότι το κράτος δεν είναι ΑΤΜ χωρίς υπόλοιπο.
Ο Τσίπρας, από την άλλη, έχει κάθε λόγο να επιμείνει ότι οι προτάσεις του είναι κοστολογημένες και ότι υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι χρηματοδότησης.
Κάπως έτσι η σύγκρουση αποκτά ένα χαρακτηριστικό που μπορεί να την κάνει ιδιαίτερα σκληρή. Δεν θα συζητούν μόνο τι θέλει ο καθένας. Θα συζητούν ποιος μπορεί να το πληρώσει.
- Το 2015 θα επιστρέψει ως πολιτικό φάντασμα
Η ΝΔ έχει ήδη αρχίσει να χρησιμοποιεί ξανά το πολιτικό παρελθόν του ΣΥΡΙΖΑ. Το περίφημο πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης του 2014 αποτελεί το εύκολο σημείο αναφοράς.
Η κυβερνητική επιχειρηματολογία θα κινηθεί πάνω σε μια απλή γραμμή: υποσχέσεις χωρίς αντίστοιχη δημοσιονομική κάλυψη μπορούν να οδηγήσουν σε έναν λογαριασμό που τελικά πληρώνει η κοινωνία.
Και εδώ η μεσαία τάξη αποκτά πρωταγωνιστικό ρόλο. Είναι το εκλογικό ακροατήριο που η ΝΔ θέλει να κρατήσει και ταυτόχρονα εκείνο που ο Τσίπρας επιχειρεί να ξανακερδίσει.Επομένως η σύγκρουση δεν θα περιοριστεί στην Αριστερά απέναντι στη Δεξιά.
Θα γίνει μάχη μνήμης. Η ΝΔ θα θυμίζει τι θεωρεί ότι κόστισε η διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Ο Τσίπρας θα επιχειρεί να πείσει ότι έχει αλλάξει.
Και ο ψηφοφόρος θα κληθεί να αποφασίσει ποια από τις δύο εκδοχές πιστεύει.
- Το ΠΑΣΟΚ είναι διαφορετικός αντίπαλος
Το γεγονός ότι το Μαξίμου επιτίθεται περισσότερο στον Τσίπρα δεν σημαίνει ότι αγνοεί το ΠΑΣΟΚ. Σημαίνει ότι το αντιμετωπίζει σε διαφορετικό πεδίο. Με το ΠΑΣΟΚ η σύγκρουση αφορά πρωτίστως το Κέντρο.
Ποιος μπορεί να εκφράσει τον μετριοπαθή ψηφοφόρο; Ποιος έχει πρόγραμμα που μπορεί να εφαρμοστεί; Ποιος μπορεί να συγκροτήσει κυβέρνηση; Και κυρίως ποιος μπορεί να αποτελέσει πραγματική εναλλακτική πρόταση εξουσίας;
Το ΠΑΣΟΚ θα επιχειρήσει να αποφύγει την παγίδα ενός νέου διπολισμού Μητσοτάκη–Τσίπρα. Η ΝΔ, αντιθέτως, έχει κάθε λόγο να τον ενισχύσει.
Γιατί όσο η εκλογική συζήτηση περιορίζεται σε δύο ισχυρά πρόσωπα, τόσο μικρότερος είναι ο χώρος για έναν τρίτο πόλο να εμφανιστεί ως η αυτονόητη εναλλακτική.
- Η Ελληνική Λύση πιέζει από την άλλη πλευρά
Στη δεξιά πλευρά του πολιτικού χάρτη, η σύγκρουση έχει διαφορετικό χαρακτήρα. Ο Κυριάκος Βελόπουλος δεν διεκδικεί το ίδιο ακροατήριο με τον Τσίπρα.
Διεκδικεί ψηφοφόρους που μπορεί να θεωρούν ότι η ΝΔ έχει μετακινηθεί υπερβολικά προς το Κέντρο και ότι έχει κάνει παραχωρήσεις σε ζητήματα εθνικής πολιτικής, μεταναστευτικού, ασφάλειας και ταυτότητας.
Εκεί η ΝΔ θα χρειαστεί να ισορροπήσει. Δεν μπορεί να αγνοήσει την πίεση από τα δεξιά. Αλλά επίσης δεν μπορεί να αφήσει τον πολιτικό της λόγο να μετατραπεί σε ανταγωνισμό καταγγελιών και υπερβολών.
Το δικό της επιχείρημα θα είναι η κυβερνησιμότητα. Ο Βελόπουλος μπορεί να καταγγέλλει. Ο Μητσοτάκης θα θέλει να λέει ότι αποφασίζει και υλοποιεί. Αυτή είναι η διαφορά που θα επιχειρήσει να αναδείξει.
- Ο Σαμαράς είναι η δύσκολη εξίσωση
Και μετά υπάρχει ο Αντώνης Σαμαράς. Εδώ η ΝΔ έχει ένα πρόβλημα που δεν μπορεί να αντιμετωπίσει με την ίδια επικοινωνιακή συνταγή.
Ο Τσίπρας είναι πολιτικός αντίπαλος. Ο Σαμαράς είναι πρώην πρωθυπουργός της ΝΔ, ιστορικό στέλεχος της παράταξης και πιθανός πόλος συγκέντρωσης δυσαρεστημένων δεξιών ψηφοφόρων.
Επομένως, η εκκωφαντική σιωπή δεν πρέπει αυτομάτως να ερμηνεύεται ως αδιαφορία. Μπορεί να είναι υπολογισμός. Το Μαξίμου δεν έχει κανένα προφανές όφελος να μετατρέψει σήμερα τον Σαμαρά σε κεντρικό πολιτικό πρωταγωνιστή.
Εάν τον χτυπά καθημερινά, του προσφέρει δωρεάν πολιτικό κεφάλαιο. Εάν τον αγνοεί, επιχειρεί να περιορίσει τη δυναμική του. Είναι η γνωστή πολιτική επιλογή: μερικές φορές το πιο αποτελεσματικό χτύπημα είναι να μη δώσεις στον αντίπαλο το μικρόφωνο.
Και γι’ αυτό ακριβώς η συζήτηση για οποιαδήποτε μελλοντική συνεννόηση Μητσοτάκη–Σαμαρά πρέπει να αντιμετωπίζεται με επιφύλαξη όσο δεν υπάρχει δημόσια επιβεβαιωμένη συμφωνία.
- Πολιτικές απέναντι σε όλους, πρόσωπο απέναντι σε έναν
Εδώ λοιπόν βρίσκεται η απάντηση στο αρχικό ερώτημα. Θα είναι αντιπαράθεση πολιτικών ή αντιπαράθεση πολιτικών αρχηγών; Θα είναι και τα δύο. Αλλά όχι στον ίδιο βαθμό. Η ΝΔ θα χρειαστεί να αντιπαρατεθεί με όλα τα κόμματα πάνω σε συγκεκριμένα ζητήματα.
Με το ΠΑΣΟΚ για το Κέντρο και την κυβερνητική εναλλακτική. Με την Ελληνική Λύση για τη δεξιά ψήφο, την ασφάλεια και τα εθνικά θέματα. Με την υπόλοιπη κεντροαριστερά για το κοινωνικό κράτος, τους φόρους, τις παροχές και το μοντέλο ανάπτυξης.
Με τον Σαμαρά, εφόσον δημιουργηθεί νέος πολιτικός φορέας, για την πολιτική ταυτότητα της ίδιας της δεξιάς. Αλλά απέναντι στον Τσίπρα υπάρχει κάτι περισσότερο.
Υπάρχει προσωπική σύγκριση. Και αυτή είναι η στρατηγική που φαίνεται να προτιμά σήμερα το Μαξίμου.
Ο Μητσοτάκης έχει απέναντί του έναν πρώην πρωθυπουργό ο οποίος επιστρέφει ζητώντας ουσιαστικά νέα πολιτική εντολή.
Ο Τσίπρας, αντίστοιχα, έχει απέναντί του έναν πρωθυπουργό που θέλει να μετατρέψει το δικό του κυβερνητικό παρελθόν σε πολιτικό διαβατήριο για το μέλλον. Αυτό δημιουργεί μια αναμέτρηση πολύ πιο προσωπική από μια απλή κομματική αντιπαράθεση.
Και πιθανότατα εκεί βρίσκεται το πραγματικό σχέδιο. Να μην είναι η επόμενη κάλπη απλώς «ΝΔ εναντίον όλων». Να είναι, όσο γίνεται, «Μητσοτάκης εναντίον Τσίπρα».
Τα υπόλοιπα κόμματα θα επιχειρούν να σπάσουν αυτό το δίπολο. Η ΝΔ θα επιχειρεί ακριβώς το αντίθετο: να το κάνει κυρίαρχο.
Γιατί σε μια πολυκομματική εκλογική αναμέτρηση, ο πιο χρήσιμος αντίπαλος δεν είναι πάντα αυτός που βρίσκεται πιο κοντά σου δημοσκοπικά. Είναι εκείνος απέναντι στον οποίο μπορείς να οργανώσεις το πιο καθαρό πολιτικό δίλημμα.
Και σήμερα, αυτό το δίλημμα έχει δύο ονόματα. Μητσοτάκης – Τσίπρας.
Συνολικά…
Η εικόνα που διαμορφώνεται παραπέμπει σε μια διπλή στρατηγική της Νέας Δημοκρατίας. Από τη μία, θα υπάρξει κανονική πολιτική αντιπαράθεση με όλα τα κόμματα, πάνω στα διαφορετικά πεδία όπου αυτά μπορούν να πιέσουν την κυβέρνηση. Από την άλλη, το Μαξίμου φαίνεται να επιδιώκει να προσωποποιήσει την κεντρική εκλογική σύγκρουση στον Κυριάκο Μητσοτάκη και τον Αλέξη Τσίπρα.
Ο λόγος είναι ότι ο Τσίπρας προσφέρει στη ΝΔ τη δυνατότητα μιας σύγκρισης που κανένας άλλος αρχηγός δεν μπορεί να προσφέρει στον ίδιο βαθμό: δύο πρωθυπουργοί, δύο περίοδοι διακυβέρνησης, δύο οικονομικές αντιλήψεις και δύο διαφορετικές υποσχέσεις για το μέλλον.
Το ΠΑΣΟΚ θα επιχειρήσει να σπάσει το δίπολο, η Ελληνική Λύση θα πιέσει από τα δεξιά και ο Σαμαράς αποτελεί την πιο ευαίσθητη μεταβλητή.
Γι’ αυτό η τελική μάχη μπορεί να είναι πολυκομματική στην πολιτική, αλλά πολύ πιο προσωπική στην επικοινωνία.
Το πραγματικό στοίχημα του Μαξίμου είναι ένα: να πείσει ότι η κάλπη δεν πρέπει να απαντήσει απλώς ποιο κόμμα θα κυβερνήσει, αλλά ποιος από τους δύο πρωθυπουργούς μπορεί να εγγυηθεί την επόμενη μέρα.
