Σύνοψη: Η κυβερνητική αντοχή δεν σημαίνει πολιτική ευφορία. Η ΝΔ εξακολουθεί να προηγείται στις δημοσκοπήσεις, την ώρα που η ακρίβεια και η οικονομία παραμένουν στην κορυφή των κοινωνικών προβλημάτων. Στην περιφέρεια, όπου η σχέση ψηφοφόρου και βουλευτή είναι πιο άμεση, η δυσαρέσκεια μπορεί να αποκτά μεγαλύτερη πολιτική ένταση. Παράλληλα, η κινητικότητα γύρω από τον Αντώνη Σαμαρά δημιουργεί έναν επιπλέον πονοκέφαλο για τη ΝΔ, καθώς δημοσιεύματα τον εμφανίζουν να εξετάζει τη δημιουργία νέου πολιτικού φορέα. Το πραγματικό πρόβλημα, ωστόσο, είναι βαθύτερο: η κυβέρνηση μπορεί να επωφελείται από την αδυναμία της αντιπολίτευσης, αλλά αυτό δεν μετατρέπει αυτομάτως τη δυσαρέσκεια των πολιτών σε κυβερνητική επιδοκιμασία.
—————
Αναλυτικά…
Η επαρχία δεν χειροκροτά πλέον από συνήθεια
Υπάρχει ένας άγραφος κανόνας στην ελληνική πολιτική: αν θέλεις να καταλάβεις τι πραγματικά συμβαίνει, άσε για λίγο τα τηλεοπτικά πάνελ και πήγαινε στην επαρχία. Εκεί δεν υπάρχουν focus groups, κομματικά non paper και καλοσιδερωμένες κυβερνητικές παρουσιάσεις. Υπάρχει ο λογαριασμός του σούπερ μάρκετ, η τιμή της βενζίνης, το κόστος παραγωγής και ο μισθός που εξαφανίζεται πριν τελειώσει ο μήνας.
Και κάπου εκεί φαίνεται ότι η «γαλάζια» ηρεμία έχει αρχίσει να θυμίζει περισσότερο ευσεβή πόθο παρά πραγματικότητα.
- Η ακρίβεια δεν διαβάζει κυβερνητικές ανακοινώσεις
Οι δημοσκοπήσεις μπορεί να δίνουν στη ΝΔ καθαρό προβάδισμα, όμως τα ποιοτικά ευρήματα είναι πολύ λιγότερο άνετα. Η ακρίβεια και η οικονομία παραμένουν σταθερά στην κορυφή των προβλημάτων που απασχολούν τους πολίτες.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στην περιφέρεια. Εκεί η οικονομική πίεση δεν είναι αφηρημένη έννοια. Είναι ο αγρότης που υπολογίζει εισροές και έσοδα, ο επαγγελματίας που βλέπει τα λειτουργικά έξοδα να ανεβαίνουν και το νοικοκυριό που κάνει λογαριασμό με το κομπιουτεράκι.
Και όταν ο ψηφοφόρος αρχίζει να κάνει λογαριασμό, η πολιτική επικοινωνία συνήθως χάνει τη μάχη από την αριθμητική.
- Οι βουλευτές έγιναν αποδέκτες παραπόνων
Το καλοκαιρινό πέρασμα των «γαλάζιων» βουλευτών από τις εκλογικές τους περιφέρειες δεν πρέπει να ιδωθεί ως μια χαλαρή περιοδεία με καφέδες, χειραψίες και τις απαραίτητες φωτογραφίες.
Η επαφή με την εκλογική βάση είναι πλέον πολύ πιο απαιτητική. Οι βουλευτές καλούνται να εξηγήσουν κυβερνητικές επιλογές, να απορροφήσουν παράπονα και, κυρίως, να απαντήσουν στο ερώτημα που δεν λύνεται με ένα κομματικό επιχείρημα: «Εγώ πότε θα δω διαφορά στην τσέπη μου;».
Εκεί αρχίζουν τα δύσκολα. Γιατί η πολιτική εκπροσώπηση στην περιφέρεια δεν λειτουργεί με powerpoint. Ο βουλευτής είναι το πρόσωπο που θα ακούσει πρώτο την οργή και τελευταίο θα πιστωθεί μια κυβερνητική επιτυχία.
- Και ξαφνικά… Σαμαράς
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κινητικότητα γύρω από τον Αντώνη Σαμαρά αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Δεν σημαίνει ότι κάθε δυσαρεστημένος νεοδημοκράτης είναι έτοιμος να μετακομίσει πολιτικά. Σημαίνει όμως ότι υπάρχει πλέον χώρος για μια δεξιά εναλλακτική αφήγηση, ιδιαίτερα εφόσον η κυβέρνηση δυσκολεύεται να κρατήσει συμπαγή όλα τα τμήματα της παραδοσιακής της βάσης.
Δημοσιεύματα των τελευταίων εβδομάδων εμφανίζουν τον πρώην πρωθυπουργό να βρίσκεται μπροστά σε αποφάσεις για την επόμενη πολιτική του κίνηση, ακόμη και για τη δημιουργία νέου φορέα. Και εδώ αρχίζει ο πραγματικός πονοκέφαλος του Μαξίμου.
Όχι επειδή ο Σαμαράς έχει ήδη δημιουργήσει μια νέα πολιτική πραγματικότητα. Αλλά επειδή μπορεί να επιχειρήσει να εκφράσει ψηφοφόρους που σήμερα παραμένουν στη ΝΔ περισσότερο από έλλειψη πειστικής εναλλακτικής παρά από ενθουσιασμό.
- Το περίφημο «αν όχι ΝΔ, ποιος;»
Αυτό είναι σήμερα το μεγάλο κυβερνητικό αλεξικέραυνο. Η ΝΔ εξακολουθεί να προηγείται, ενώ πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι δεν έχει διαμορφωθεί ακόμη ένας αντίπαλος με καθαρή και ισχυρή κυβερνητική πρόταση.
Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση έχει ένα αξιοπρόσεκτο πολιτικό πλεονέκτημα: η δυσαρέσκεια υπάρχει, αλλά η εναλλακτική δεν έχει ακόμη πείσει.
Αυτό όμως είναι πλεονέκτημα μέχρι νεωτέρας. Δεν είναι συμβόλαιο αιωνιότητας.
Γιατί το «ποιος άλλος;» είναι η πιο εύκολη απάντηση όταν δεν υπάρχει επιλογή. Αν όμως εμφανιστεί επιλογή που πείθει, το ίδιο ερώτημα μπορεί να γίνει μπούμερανγκ.
- Το δύσκολο φθινόπωρο
Η κυβέρνηση μπαίνει στον Σεπτέμβριο έχοντας μπροστά της τρία μέτωπα: ακρίβεια, εισόδημα και την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης, που συνδέεται άμεσα με επενδύσεις και αναπτυξιακές δράσεις.
Η ΔΕΘ θα είναι επομένως κάτι περισσότερο από μια ακόμη πολιτική σκηνή για εξαγγελίες. Θα είναι τεστ αξιοπιστίας.
Γιατί οι πολίτες μπορούν να ακούσουν άλλη μία φορά για ανάπτυξη, μεταρρυθμίσεις και πακέτα μέτρων. Αυτό που θέλουν να μάθουν είναι αν η καθημερινότητά τους θα γίνει λιγότερο ακριβή και περισσότερο προβλέψιμη.
Και οι βουλευτές της περιφέρειας το ξέρουν ήδη. Γι’ αυτό και το φετινό καλοκαίρι μπορεί να είχε ήλιο, παραλίες και πανηγύρια, αλλά για τη «γαλάζια» βάση είχε και κάτι ακόμη: αρκετό πολιτικό ιδρώτα.
Το δύσκολο είναι ότι ο ιδρώτας δεν φαίνεται στις κομματικές φωτογραφίες.
Συνολικά…
Η εικόνα είναι πιο σύνθετη από το εύκολο αφήγημα περί κυβερνητικής φθοράς ή, στον αντίποδα, περί πολιτικής παντοδυναμίας. Η ΝΔ εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικό δημοσκοπικό πλεονέκτημα, όμως η κοινωνική δυσαρέσκεια για την ακρίβεια δεν εξαφανίζεται επειδή η αντιπολίτευση αδυνατεί να την κεφαλαιοποιήσει.
Το πραγματικό στοίχημα για το Μαξίμου είναι αν η σημερινή «ψήφος ανάγκης» μπορεί να μετατραπεί ξανά σε θετική ψήφο εμπιστοσύνης. Εκεί βρίσκεται και η σημασία της κινητικότητας Σαμαρά: όχι απαραίτητα ως άμεση εκλογική απειλή, αλλά ως πιθανός καταλύτης σε μια ήδη πιεσμένη δεξιά βάση.
Το «αν όχι ΝΔ, ποιος;» μπορεί να κρατά σήμερα όρθια την κυβέρνηση. Πολιτικά, όμως, κανένα κόμμα δεν κυβερνά για πάντα επειδή οι αντίπαλοί του δεν έχουν πείσει. Κάποια στιγμή πρέπει να πείσει και το ίδιο.
