Σύνοψη: Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ επιχειρεί να δημιουργήσει πιο προβλέψιμους κανόνες για την ενεργειακή ανάπτυξη. Το όριο 1,5% για τους νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς, οι διευρυμένες ζώνες αποκλεισμού και τα πρόσθετα κριτήρια για αιολικά και πλωτά φωτοβολταϊκά αλλάζουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα σχεδιάζονται οι επόμενες επενδύσεις. Παράλληλα, εντάσσονται στον σχεδιασμό τεχνολογίες όπως το βιομεθάνιο και η γεωθερμία.
————
Αναλυτικά…
Νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ
Η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας περνά πλέον σε μια νέα φάση στην Ελλάδα, καθώς το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ θέτει συγκεκριμένους κανόνες για το πού και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορούν να αναπτύσσονται νέα ενεργειακά έργα.
Η Υπουργική Απόφαση των Σταύρου Παπασταύρου, Νίκου Τσάφου και Μαριλένας Σούκουλη δεν αφορά μόνο την ταχύτερη ανάπτυξη νέας ισχύος. Επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα από τα βασικότερα προβλήματα της ενεργειακής μετάβασης: τη σύγκρουση ανάμεσα στην ανάγκη για επενδύσεις και στις πολλαπλές χρήσεις του ελληνικού χώρου.
- Φωτοβολταϊκά με όριο στην κάλυψη γης
Κεντρική αλλαγή αποτελεί η θέσπιση ανώτατου ορίου 1,5% της συνολικής έκτασης κάθε Περιφερειακής Ενότητας για την κάλυψη από νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς.
Η επιλογή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε περιοχές όπου η ενεργειακή ανάπτυξη ανταγωνίζεται την αγροτική παραγωγή, την προστασία του τοπίου ή άλλες οικονομικές δραστηριότητες. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι μόνο πόση νέα ισχύς μπορεί να εγκατασταθεί, αλλά και πώς αυτή κατανέμεται στον χώρο.
Παράλληλα, ενισχύονται οι περιοχές αποκλεισμού, με σαφέστερες απαγορεύσεις σε ευαίσθητες περιβαλλοντικές και πολιτιστικές ζώνες.
- Αυστηρότερο πλαίσιο για αιολικά και θαλάσσιες εγκαταστάσεις
Για τα αιολικά πάρκα καθορίζονται συγκεκριμένες ζώνες αποκλεισμού, σε μια προσπάθεια να περιοριστούν οι συγκρούσεις με το περιβάλλον, το τοπίο και τις τοπικές κοινωνίες.
Το πλαίσιο αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον στον θαλάσσιο χώρο και στις λίμνες. Τα αλιευτικά πεδία, οι αποστάσεις ασφαλείας και ειδικές χρήσεις του χώρου εντάσσονται πλέον στη διαδικασία χωροθέτησης, ενώ για τα πλωτά φωτοβολταϊκά προβλέπονται πρόσθετοι περιορισμοί.
Στις νέες περιοχές αποκλεισμού περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ιστορικοί τόποι, αρχαία και νεότερα μνημεία, καθώς και ζώνες που συνδέονται με πηγές υδροληψίας για ανθρώπινη κατανάλωση.
- Η χωροθέτηση γίνεται μέρος της ενεργειακής πολιτικής
Η σημασία του νέου πλαισίου ξεπερνά την περιβαλλοντική διάσταση. Η χωροταξία εξελίσσεται σε κρίσιμο εργαλείο για την ενεργειακή πολιτική, καθώς η Ελλάδα καλείται να αυξήσει την παραγωγή καθαρής ενέργειας, να ενισχύσει την αποθήκευση και ταυτόχρονα να διαχειριστεί περιορισμούς δικτύων και διαθέσιμου χώρου.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι λοιπές τεχνολογίες ΑΠΕ, όπως το βιοαέριο, το βιομεθάνιο, η βιομάζα, η γεωθερμία και τα μικρά υδροηλεκτρικά.
Η διαβούλευση πριν από την οριστικοποίηση του πλαισίου είχε επομένως ουσιαστική βαρύτητα. Οι παρατηρήσεις φορέων, επιστημονικών οργανισμών, επιχειρήσεων και πολιτών οδήγησαν σε πρόσθετες προβλέψεις και διευκρινίσεις.
Συνολικά…
Η πραγματική πρόκληση για το νέο Χωροταξικό δεν θα κριθεί μόνο από το περιεχόμενο των κανόνων, αλλά από την εφαρμογή τους στην πράξη. Η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί μεγάλες επενδύσεις, όμως η κοινωνική αποδοχή και η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού κεφαλαίου αποτελούν πλέον εξίσου κρίσιμες παραμέτρους.
Με σαφέστερες γραμμές για το πού επιτρέπονται και πού αποκλείονται έργα ΑΠΕ, το κράτος επιχειρεί να μειώσει την αβεβαιότητα για επενδυτές και τοπικές κοινωνίες. Το στοίχημα είναι να διατηρηθεί η επενδυτική δυναμική χωρίς η αύξηση της πράσινης ισχύος να μετατραπεί σε νέα πηγή χωρικών και κοινωνικών συγκρούσεων.
